Keshe Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen ındýstrııalandyrý kúni aıasynda «Indýstrııalandyrýdyń ekinshi besjyldyǵy: Qazaqstanda jasalǵan» telekópiri ótti. Atalǵan sharada elimizdiń ár óńirimen tikeleı baılanys ornap, onlaın rejimde birqatar ındýstrııalyq, ınfraqurylymdyq, agrarlyq jáne sıfrly jobalar iske qosyldy.
Jańa ekonomıkalyq saıasat qajet
Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev aldymen is-shara bastalar aldynda ındýstrııalandyrýdyń jáne sıfrlandyrý baǵdarlamasynyń jobalary qoıylǵan kórmeni aralap kórdi.
Indýstrııalandyrý kúnine arnalǵan telekópir barysynda Memleket basshysyna ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda júzege asyrylǵan 28 jańa joba tanystyryldy.
– Búgin biz ındýstrııalandyrýdyń bıylǵy qorytyndysyn jasadyq. Barshańyzdy jańa jobalardyń iske qosylýymen, jańa mamandyqtardyń paıda bolýymen jáne el turǵyndarynyń jańa tabysymen quttyqtaımyn, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Nursultan Nazarbaev álemdegi qalyptasqan jaǵdaı-
larǵa qaramastan, elimizde qurylymdyq ózgerister men ınstıtýsıonaldyq reformalardyń iske asyrylyp jatqanyna toqtaldy.
– Biz el ekonomıkasyn ártaraptandyrý jóninde sharalar qabyldap jatyrmyz. Bıznes júrgizýge qolaıly jaǵdaı qalyptastyrý, ınvestısııalyq ahýal men sot júıesin jaqsartý jóninde aýqymdy jumystar júrgizilýde. Byltyr elimizdiń Úshinshi jańǵyrýyn bastadyq. Bıyl Bes áleýmettik bastamany iske asyrý jóninde jarııa ettim. Qazirgi Joldaýdyń negizgi maqsaty – qazaqstandyqtardyń ál-aýqaty men turmys sapasyn arttyrý, – dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezıdenti búginde elimizdiń aldynda ekonomıkany odan ári ártaraptandyrý, ınfraqurylymdy jaqsartý jáne ónimdilikti arttyrý jónindegi aýqymdy mindetter turǵanyn atap ótti.
Nursultan Nazarbaev ındýstrııalandyrý baǵdarlamasy elimizdiń ornyqty jáne ártaraptanǵan ekonomıkasyn qurý úderisinde negizgi ról atqaratynyn aıtyp, ony iske asyrý barysyndaǵy naqty nátıjelerge toqtaldy.
– Biz ındýstrııalandyrý kezeńinde 1250 jańa kásiporyn qurdyq, sonyń ishinde 100 kásiporyndy bıyl iske qostyq. 300 myńnan astam jańa jumys orny ashyldy. Búginde álemniń 110 eli Qazaqstanda shyǵarylǵan ónimdi tutynýda. Sońǵy jyldary biz buǵan deıin elimizde jasalmaǵan buıymdardyń 500-den astam túrin shyǵaryp, 50-ge jýyq jańa taýar túrin eksporttap otyrmyz, – dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezıdenti shetelden kelgen ınvestısııanyń tórtten bir bóligi óńdeý sektoryna tıesili ekenin aıtty.
Sonymen qatar Nursultan Nazarbaev metallýrgııa, mashına jasaý, ınfraqurylymdyq damý jáne kólik-logıstıka salalarynda júzege asyrylǵan jobalar jóninde áńgimeledi.
– Biz azamattardyń joǵary turmys sapasyn qamtamasyz etý úshin meılinshe qolaıly jaǵdaı jasap kelemiz. «Nurly jer» baǵdarlamasy aıasynda turǵyn úı qurylysy qarqyndy júrgizilýde. О́tken jyly biz rekordtyq kórsetkishke qol jetkizdik – elimizde 11,2 mıllıonnan astam sharshy metrdi qamtıtyn turǵyn úı salynyp, paıdalanýǵa berildi. Bıyl 12 mıllıon sharshy metr turǵyn úı nemese 100 myńnan astam baspana salý josparlanyp otyr, – dedi Memleket basshysy.
Sondaı-aq Qazaqstan Prezıdenti ekonomıkanyń túrli salalaryn sıfrlandyrý jáne birqatar kásiporynnyń óndiris úderisine ınnovasııalyq sheshimderdi engizý barysyna toqtaldy.
– Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa elementterin qamtı otyryp, ónerkásipti tehnologııalyq turǵydan qaıta jaraqtandyrý ındýstrııalandyrý baǵdarlamasynyń mańyzdy quramdas bóligi sanalady. Qazaqstan ekonomıkasy álemdik naryqtaǵy básekege qabilettilikti qamtamasyz etetin damýdyń túbegeıli jańa modeline kóshýge tıis. Eýrazııa ekonomıkalyq odaǵy jáne Qytaıdyń «Bir beldeý, bir jol» halyqaralyq bastamasy aıasyndaǵy qazirgi ekonomıkalyq áleýetti meılinshe tıimdi paıdalanyp, ony arttyrý qajet, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy ındýstrııalandyrýdyń úshinshi baǵdarlamasynyń strategııasyn naqty nátıjelerge baǵyttaı otyryp, jan-jaqty pysyqtaý kerek ekenin atap ótti.
– 2025 jylǵa qaraı eńbek ónimdiligi 1,7 ese, ónimdi eksporttaý kólemi 2,3 ese ósýge tıis. О́ńdeý ónerkásibi men shıkizattyq emes eksportty qoldaýǵa qosymsha 500 mıllıard teńge bólý jóninde tapsyrma berdim. Bul qarajat eksportqa baǵyttalǵan kásiporyndarǵa qarjylaı jáne qarjylaı emes keshendi qoldaý kórsetýdiń quraldaryn kóbeıtýge jumsalatyn bolady, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Elbasy óńdeý ónerkásibiniń barlyq býynynda salalyq basymdyqtardan tıimdi óndirýshilerge qoldaý kórsetýge kóshý úderisi júrgiziletinin aıtty.
– «Qarapaıym zattar ekonomıkasyn» damytýdy yntalandyrý qajet. Tehnologııalyq turǵydan kúrdeli emes tutyný zattarynyń ımportyn almastyrýǵa kúsh jumyldyrýymyz kerek. Meniń tapsyrmam boıynsha ekinshi deńgeıli bankterdiń basymdyqqa ıe jobalaryn nesıelendirý úshin qosymsha 600 mıllıard teńge bólinetin bolady, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Sonymen qatar Memleket basshysy eńbek ónimdiligin arttyrýdyń jáne jeke sektordy nyǵaıtýdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy.
– Ekonomıkanyń naqty sektoryna ǵylymı-tehnıkalyq qyzmetter nátıjesin engizý jónindegi jumystardy jandandyrǵan jón. Mysaly, qazirdiń ózinde Nazarbaev Ýnıversıtette 120 ǵylymı-zertteý zerthanasy ashyldy. Ǵylymı ázirlemeler óndiristik mindetterdi sheshýdi kózdeıtin naqty kásiporyndardyń tapsyrystaryna, sonyń ishinde jeke ınvestısııalar esebinen beriletin tapsyrystarǵa baǵyttalýǵa tıis, – dedi Elbasy.
Qazaqstan Prezıdenti ındýstrııalyq damý úderisine «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy men IT-startaptardyń halyqaralyq tehnoparkin tartý qajettigin aıtty. Bul rette, Úkimetke ártaraptandyrý jáne ındýstrııalandyrý máselelerin keshendi túrde sheshýge kúsh jumyldyrý júkteldi.
Jańa kásiporyndar iske qosyldy
Telekópir barysynda Qazaqstan Prezıdenti «Baqyrshyq taý-ken óndirý kásiporny» men Qaraǵandy oblysynyń katodty mys óndiretin «Almaly» ken ornyndaǵy qurylysy aıaqtalǵan «Sary-Arka Copper Processing» kásipornyn iske qosýǵa pármen berdi. Sonymen qatar mashına jasaý jáne qurylys ındýstrııasy salasynda Pavlodar oblysyndaǵy «Prommashkomplekt» temir jol dońǵalaqtaryn óndiretin kásiporyn onlaın-rejimde iske qosyldy. Bul kásiporyn temir jol dońǵalaqtary óndirisin jylyna 75 myńnan 200 myńǵa deıin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi. Telekópir barysynda tikeleı baılanysqa shyqqan «Prommashkomplekt» JShS basqarma tóraǵasy Dáýlet Syzdyqov:
– «Prommashkomplekt» JShS jylyna 200 myń temir jol dóńgelegin shyǵaratyn zaýyt qurylysyn aıaqtady. Joǵary tehnologııaly joba quny 54 mlrd teńge, onyń 36 mlrd teńgesi – Qazaqstan Damý bankiniń kredıttik qarajaty. О́ndiristik qýatqa shyqqannan keıin «Prommashkomplekt» shtaty myń adamnan asatyn bolady. О́nimniń úshten ekisi syrtqy naryqqa shyǵarylady, – dedi. Al «Alageum Electric» AQ Baqylaý keńesiniń tóraǵasy Saıdýlla Qojabaev Qazaqstan tarıhynda birinshi bolyp kerneýi 220 kV transformatorlar óndirisi jolǵa qoıylǵanyn atap ótti. Sondaı-aq telekópir barysynda Shymkenttegi qýaty 110-220 kv transformator shyǵaratyn «Asia Trafo» zaýyty, Qyzylorda oblysyndaǵy qýaty jylyna 1 mln tonna bolatyn «Gejýba Shıeli Sement» Qazaqstan-Qytaı ınvestısıalyq jobasy, Almatydaǵy qýaty jylyna 550 myń tonna qoqys óńdeıtin «Green Recycle» JShS kesheni jáne Petropavldaǵy qajetti halyq tutynatyn taýarlar men polımerlerdi tolyq sıklda qaıta óńdeıtin «Radýga» JShS metall-plastıkalyq buıymdar zaýyty da jumysyn bastady. Buǵan qosa «KEGOC» AQ 500 kV «Semeı – Aqtoǵaı – Taldyqorǵan – Almaty» jelisi iske qosyldy.
− Táýelsizdiktiń 27-jylynda «KEGOC» Ulttyq kompanııasy «Soltústik – Shyǵys – Ońtústik» jobasynyń ekinshi kezeńin iske qosýǵa daıyn. Joba bıýdjet qarajatynsyz júzege asty. Qurylys barysynda 500 kV jańa úsh qosalqy stansa men 1770 shaqyrym elektr jelisi salyndy. Jobanyń arqasynda suranysy artyp kele jatqan elimizdiń ońtústik aımaǵy elektr qýatymen qamtamasyz etilip, shyǵys óńirinde taý-ken ónerkásibiniń damýyna jaǵdaı týady. Osylaısha biz Qazaqstannyń energetıkalyq qaýipsizdigin arttyramyz, – dedi «KEGOC» AQ basqarma tóraǵasy Baqytjan Qajıev. Elbasy atalǵan energetıkalyq keshenderdiń jumysyna sáttilik tiledi.
− Birinshi aıtylǵan keshen baıaǵydan beri armandap júrgen is – Shyǵys Qazaqstan arqyly Taldyqorǵan men Almatyny elektr júıesimen qosý bolatyn. Ol bolmaı turǵan kezde Almaty oblysynyń ortalyǵy Taldyqorǵan qalasy elektr energııasy júıesinen shetteý edi. Minekı, qazir tuńǵysh ret eki óńirdi órkendetý úshin elektr qýatyn iske qostyq. Bul óte qýanyshty jaǵdaı, – dedi Nursultan Nazarbaev. Memleket basshysy elimizdiń ońtústiginen ortalyqqa qaraı «Saryarqa» magıstraldy gaz qubyrynyń tartylyp jatqanyn, bul jumystyń halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartý úshin jasalý ústinde ekendigin basa aıtty.
– Barshańyzdy búgingi mańyzdy oqıǵamen, óndiristiń daıyn bolǵanymen quttyqtaımyn. Iske qosaıyq, aq jol, sátti bolsyn! – dedi Prezıdent.
Sondaı-aq bul kúni Aqtóbe oblysynda qýaty 300 mln m3 bolatyn Qojsaı ken ornynda «Gas Processing Company» JShS ilespe munaı gazyn qaıta óńdeý jobasy jumys isteı bastady. «Balamaly energetıka» salasynda «Samruk Kazyna – United Green» JShS Jambyl oblysynda qýaty 100 MVt bolatyn Qazaqstan-Brıtan birlesken jobasy – «Býrnoe» kún elektr stansasyn paıdalanýǵa berdi. Buǵan qosa Mańǵystaý oblysynyń Túpqaraǵan aýdanyndaǵy «KT Redkometalnaıa kompanııa» JShS birlesken kásiporny jel energetıkasynyń birinshi kezeńi iske qosyldy. Telekópir barysynda Atyraý oblysyndaǵy agrarlyq sektor boıynsha zamanaýı qondyrǵylarmen jabdyqtalǵan «Karat» JShS avtomattandyrylǵan dıirmeni, Aqmola oblysyndaǵy sońǵy jyldary agrarlyq saladaǵy iri jobalardyń biri sanalatyn qýaty jylyna 50 000 tonna et óndiretin Makınsk qus fabrıkasynyń birinshi kezeńi, sondaı-aq Arqalyq qalasyndaǵy et óńdeıtin «Torǵaı Et» JShS kesheni paıdalanýǵa berildi. Budan bólek tamaq ónerkásibi salasynda Mareven Food Holdings transulttyq holdınginiń Almaty oblysyndaǵy undy tereń óńdeıtin jáne tamaq ónimderin daıyndaıtyn zaýyty da óz jumysyn bastady. Indýstrııalandyrý kúni aıasynda Túrkistan oblysynda túıe men bıe sútin óńdeıtin «Golden Camel Group LTD» JShS kásiporny iske qosyldy. Onda qurǵaq sút, balalar taǵamy jáne energetıkalyq sýsyndar ázirlenedi. Telekópir barysynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev bes áleýmettik bastamanyń biri retinde Astanany gazdandyrý jobasyndaǵy Qyzylorda – Jezqazǵan – Qaraǵandy – Temirtaý – Astana baǵyty boıynsha uzaqtyǵy 1061 km bolatyn jáne jylyna 2,2 mıllıard tekshe metr gaz ótkizý múmkindigi bar «Saryarqa» gaz magıstraliniń 1-kezeńin iske qosýǵa pármen berdi. Sondaı-aq Prezıdent onlaın-rejimde respýblıka tarıhyndaǵy alǵashqy konsessııalyq joba – Úlken Almaty aınalma avtomobıl joly qurylysynyń barysyn baqylady. Onda 3 myńǵa jýyq jumys orny ashylmaq. Sonymen qatar Prezıdent Batys Qazaqstan oblysyndaǵy elimizdi Reseımen jáne Shyǵys Eýropamen baılanystyratyn Oral – Tasqala avtojoly ýchaskesinde avtokólik qozǵalysyn ashty. Al «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasyn iske asyrý nátıjesinde Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Ozerka aýyly men Jambyl oblysyna qarasty О́rnek aýylynyń turǵyndary keń jolaqty ınternetke qol jetkizdi.
– Qazaqstandaǵy aýyldardy sıfrlandyrýda negizgi ról atqaratyn strategııalyq jobany iske asyrý múmkindikteri úshin alǵys aıtamyz. 3 718 aýyldyq memlekettik mekemelerde aldyńǵy qatarly tehnologııalarǵa qoljetimdilik paıda bolady. Osy oraıda alǵashqy bolyp qosylǵan nysandardyń biri – Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy Ozerka aýylyndaǵy orta mektep. Bul tehnologııalardyń ıgiligin pedagogter men oqýshylar kóredi, – dedi «Qazaqtelekom» AQ basqarma tóraǵasy Qýanyshbek Esekeev.
О́z kezeginde «Transtelekom» AQ korporatıvtik damytý jáne quqyqtyq máseleler jónindegi vıse-prezıdenti Elnar Adaıbekov aýyldyq jerlerdi sıfrlandyrý bilim salasyn ǵana emes, sonymen qatar medısına men memlekettik qyzmet kórsetý salalaryn da ózgertkenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, joba arqasynda О́rnek aýylynyń turǵyndary jyldamdyǵy sekýndyna 20 Mbıt sapaly ınternettiń paıdasyn sezinip, sıfrly keńistiktiń alǵashqy tutynýshylaryna aınaldy.
Elbasy Nursultan Nazarbaev sıfrlandyrý múmkindiginiń arqasynda eńbek ónimdiligi artyp, bul baǵyttaǵy jumystar qarqyndy túrde jalǵasatynyn jetkizdi.
Sıfrlandyrý aıasynda Ekibastuzda Ortalyq Azııadaǵy eń iri data-ortalyq, Qostanaıda elimizdegi eń sıfrly dıirmen kesheni – «Best Kostanaı» JShS iske qosyldy. Astanada modem, kommýtator jáne avtomatty sıfrly telefon stansasyn óndiretin «DigitalSystemServis» JShS zaýyty quryldy. Almatyda prıbor jasaý jáne radıoelektronıka ınnovasııalyq «Kaz Tech Innovations» JShS zaýyty iske qosyldy. Budan bólek Memleket basshysy áýe júk tasymaly salasynda e-Freight jáne «Qazposhta» kompanııasynyń fýlfılment-ortalyq – qaǵazsyz qujat aınalymy aqparattyq júıesiniń jumysyn, «QazTransOıldyń» munaı tasymaldaýdy basqarý digital-júıesin iske qosty.
Indýstrııalandyrý baǵdarlamasy iske asyrylǵan jyldary barlyǵy 6,6 trln teńgeden astam somanyń 1 148 jobasy iske qosylyp, 107 myń turaqty jumys orny ashyldy. Sonyń ishinde ındýstrııalandyrýdyń birinshi besjyldyǵynda (2010-2014 jyldar) Indýstrııalandyrý kartasy aıasynda 3 trln teńgeniń 770 jobasy iske qosylyp, 76 myń turaqty jumys orny ashyldy. Indýstrııalandyrýdyń ekinshi besjyldyǵy bastalǵaly (2015-2017 jyldar) 3,1 trln teńgeniń 378 jobasy iske qosylyp, 31 myń turaqty jumys orny ashyldy. 2018 jyly jalpy somasy shamamen 1,2 trln teńge bolatyn 100 nysan qatarǵa qosylyp, 13 myń adamǵa jumys berildi.
Kásipkerlerdiń eńbegi elendi
Jalpyulttyq telekópir barysynda Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan Prezıdentiniń «Altyn sapa» syılyǵyn tabys etti. Bıyl bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligindegi respýblıkalyq «Paryz» syılyǵynyń bas júldesi, Prezıdenttiń gran-prıi «Qazsınk» kompanııasyna tabystaldy. Budan bólek, Prezıdenttiń «Altyn sapa» syılyǵynyń «Eń úzdik ındýstrııalyq joba» atalymynda «AZALA Textile» JShS laıyqty dep tanylsa, «Úzdik ınnovasııalyq joba» atalymy boıynsha «KazTechInnovations» JShS top jaryp, Elbasynyń qolynan «Altyn sapa» syılyǵyn aldy. Aıta keterligi «AZALA Textile» JShS maqta-mata ónimin halyqaralyq óndirýshi retinde tanylǵan. Kompanııa eksportynyń úlesi 65 paıyzdy quraıdy. Al «KazTechInnovations» JShS biregeı kózildirikter shyǵarady. Bul qurylǵylar 360 gradýs rejimde beınetúsirilim jasaýǵa múmkindik beredi. Munymen qosa reıtıng qorytyndysy boıynsha Batys Qazaqstan oblysy Terekti aýdany úzdik dep tanyldy. Sondaı-aq Qyzylorda oblysy bıznes júrgizýge jaǵdaı jasaǵan úzdik óńir retinde alǵa shyqty.
Indýstrııalandyrý kúni sheńberindegi jıynda PremerMınıstr Baqytjan Saǵyntaev bıznestiń úzdik ókilderine tıisti syı-sııapatyn tabystady. Bıyl Qazaqstan Prezıdentiniń «Altyn sapa» syılyǵynyń jeńimpazdary tiziminde «О́ndiristik maqsattaǵy úzdik kásiporyn» nomınasııasy boıynsha Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy «SemAz» JShS, Almaty oblysyndaǵy «ALUGAL» JShS, Batys Qazaqstan oblysyndaǵy «Oral saýda-ónerkásip kompanııasy» JShS marapattalsa, «Halyqqa arnalǵan taýarlar shyǵaratyn úzdik kásiporyn» nomınasııasy boıynsha Soltústik Qazaqstan oblysynyń «Radýga» JShS, Túrkistan oblysynyń «Bal Tekstıl» JShS, Jambyl oblysynyń «Novacom Technology» JShS úzdikter qatarynda kórindi. Al «Qyzmet kórsetetin úzdik kásiporyn» nomınasııasynda úzdik úshtikke Astana qalasyndaǵy «MYRZA-HAN» JShS jáne «Temirjol kóligindegi qazaqstandyq sertıfıkattaý ortalyǵy» JShS, sondaı-aq Mańǵystaý oblysyndaǵy «BıKaDa» JShS endi. Buǵan qosa «Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy ónimderin shyǵaratyn úzdik kásiporyn» atalymy boıynsha Almaty oblysyndaǵy «Rybprom» JShS, Almaty qalasyndaǵy «BIJAN» et óńdeý kesheni» JShS, Aqmola oblysyndaǵy «Gormolzavod» JShS marapatqa ıe boldy.
Bıyl Elbasynyń «Altyn sapa» syılyǵyn alýǵa úmitker retinde 182 kásiporyn qatyssa, onyń ishinde 78-i shaǵyn kásipkerlik boıynsha, 76-sy orta, al 28-i iri kásipkerlik boıynsha ótinish bergen.
Jyl sońyndaǵy aıtýly marapattardyń biri – «Qazaqstannyń úzdik taýary» ataǵy. Bıyl bul baıqaýǵa qatysý úshin elimizdiń barlyq óńirlerinen 1163 shaǵyn, orta jáne iri kásiporyndardan ótinish túsken. Olardyń ishinde 153-i respýblıkalyq kezeńge iriktelinip alynǵan.
«О́ndiristik maqsattaǵy úzdik taýarlar» atalymyna Almaty oblysyndaǵy «DOLCE» JShS jáne Shymkent qalasyndaǵy «Zerde – Keramıka» JShS, Qostanaı oblysyndaǵy «Medıdez» ÚEU» JShS ıe bolsa, «Halyqqa arnalǵan úzdik taýarlar» atalymy boıynsha Aqtóbe oblysyndaǵy «West Line doors» JShS, Atyraý oblysyndaǵy «Caspiy Lana Atyrau» JShS jáne Qyzylorda oblysyndaǵy «Dalatex» JShS úzdikter qatarynan kórindi. Sondaı-aq «Úzdik azyq-túlik taýarlary» nomınasııasyna Almaty oblysyndaǵy «Shın Laın» JShS, Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy «ViZaVi Company» JShS jáne de Almaty oblysyndaǵy «Danone Berkut» JShS ıe boldy.
Erkejan AITQAZY,
«Egemen Qazaqstan»