Parlament Májilisiniń Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlınniń tóraǵalyǵymen palatanyń kezekti jalpy otyrysy bolyp, onda bes másele qaraldy.
Sonyń ishinde «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Tájikstan Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy kóshi-qon salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy qaraldy. Bul týraly baıandamany Ishki ister mınıstri Qalmuhanbet Qasymov jasady. Kelisimge 2018 jyldyń 19 naýryzynda Astana qalasynda qol qoıylǵan. Ol kóshi-qon aǵymdaryn retteý men azamattyq berý máselelerinn sheshýde qolaıly jaǵdaılar jasaıdy. Sonyń ishinde Kelisim statıstıkalyq-quqyqtyq jáne ǵylymı-metodologııalyq aqparattarmen, taraptar azamattarynyń derekterimen almasýlardy kózdeıdi. Bul qujatty Tájikstan jaǵy 2018 jylǵy shildede ratıfıkasııalaǵan. Osy máselelerdi aıta otyryp Q.Qasymov, zań jobasynyń áleýmettik-quqyqtyq saldarǵa soqpaıtynyn jáne qosymsha qarajatty talap etpeıtinin eskertti.
Baıandamadan keıin birneshe depýtat kóptegen máseleni anyqtaý maqsatymen suraqtar qoıdy. Sonyń ishinde Asylbek Smaǵulov pen Pavel Kazansev jyl saıyn Qazaqstanǵa 460 myńdaı mıgrant kelse, sonyń 9 paıyzǵa jýyǵy Tájikstan azamattary ekenin aıta otyryp, olardyń qos azamattyq alý quqy bar bolǵandyqtan, bizdiń azamattyǵymyzdy qosa alyp, zeınetaqy nemese basqa da áleýmettik tólemderdi zańsyz alyp jatsa, olarǵa qanshalyqty tosqaýyl jasalady dep surady.
Bul suraqtarǵa mınıstr qos azamattyq negizinen shekaralyq qyzmetten ótkenderdiń tirkelý bazasy arqyly anyqtalatynyn aıtty. Bizdiń eldiń aýmaǵyna Tájikstan azamaty bolyp ótkender tirkelip, málimetter bazasyna alynǵandyqtan, ondaılar Qazaqstan azamattyǵyn qosa alǵysy kelse, sol málimetterdiń negizinde oǵan azamattyq berýden bas tartylady, deı kelip, jalpy qos azamattyqpen júrgenderdiń bar ekenin de mınıstr atap ótti. Al basqa eldiń Ishki ister mınıstrligine saýal jasaý arqyly kúdiktiniń azamattyǵy bar-joǵyn anyqtaý qıyn kórinedi, óıtkeni mundaı málimetter konfıdensıaldyq qupııa bolǵandyqtan berilmeıdi eken. Sondyqtan qazir Reseı, Ázerbaıjan, Túrikmenstan, Qyrǵyzstan, Armenııa jáne t.b. eldermen qos azamattyqty anyqtaý joldaryn qarastyratyn Kelisim ázirlenip jatqan kórinedi.
Zań jobasy týraly qosymsha baıandamany Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń múshesi Vasılıı Oleınık jasady. Ol jalpy álemdik mıgrasııalyq prosesterdiń damýy jaǵdaıynda zań jobasyn ratıfıkasııalaýdyń ózektiligin atap ótti. Sonymen birge depýtat zań jobasy eki eldiń arasyndaǵy mıgrasııa salasyndaǵy yntymaqtastyqty damytýmen qatar, zańsyz mıgrasııaǵa qarsy kúresti jandandyrýǵa yqpal etetinin aıtty.
Shaǵyn talqylaýdan keıin zań jobasy tolyq maquldanyp, Senattyń qaraýyna jiberildi.
Jalpy otyrysta qaralǵan taǵy eki zań jobasy Qazaqstan men Tájikstan Respýblıkalarynyń úkimetteri arasynda qol qoıylǵan keıbir kelisimderdi ratıfıkasııalaýǵa arnaldy. Atap aıtqanda, «Qazaqstan Respýblıkasy azamattarynyń Tájikstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda jáne Tájikstan Respýblıkasy azamattarynyń Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda bolý tártibi týraly kelisim» men «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Tájikstan Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy adamdardyń readmıssııasy týraly kelisimdi jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Tájikstan Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy adamdardyń readmıssııasy týraly kelisimdi iske asyrý tártibin atqarý týraly hattamany» ratıfıkasııalaýǵa arnalǵan zań jobalary boldy.
Bular týraly da negizgi baıandamany Ishki ister mınıstri Q.Qasymov jasady. Alǵashqy Kelisimde Qazaqstan men Tájikstan azamattarynyń Taraptardyń aýmaǵynda mindetti tirkeýsiz bolý merzimin 30 kúnge deıingi merzimge ulǵaıtý, sondaı-aq taraptardyń aýmaǵynda memlekettik shekarany kesip ótkennen keıin 90 kúnge deıin bolýy aıqyndalady. Baıandamada bul Kelisim bir memleket azamattarynyń ekinshi memlekettiń aýmaǵynda bolýy úshin qolaıly jaǵdaılar jasaýǵa yqpal etetini aıtyldy. Ekinshi zań jobasy 2018 jyldyń 14 naýryzynda Astanada qol qoıylǵan Readmıssııa týraly kelisimdi jáne osy kelisimdi iske asyrý tártibin atqarý týraly hattamany ratıfıkasııalaýǵa arnalǵan. Bul qujat memleketter aýmaǵyna ulttyq zańnamalardy buzyp kirgen nemese sonda júrgen adamdardy memleketterdiń quzyretti organdarynyń berýi jáne qabyldaýy máseleleri boıynsha Qazaqstan men Tájikstan úkimetteriniń arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń quqyqtyq negizderin jasaýǵa baǵyttalǵan.
Eki zań jobasy da shaǵyn talqylaýdan keıin tutastaı maquldanyp, Senattyń qaraýyna jiberildi. Bulardan basqa, depýtattardyń bastamashyldyǵymen ázirlengen memlekettik qyzmet kórsetýlerge ózgerister men tolyqtyrýlar engizetin zań jobasy jáne keıbir zańnamalyq aktilerge ońaltý jáne bankrottyq rásimderin jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań jobalary Májilistiń qaraýyna qabyldanyp, olar týraly qorytyndy ázirleý merzimi belgilendi.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»