Ult zııalylarymen, óner, mádenıet qaıratkerlerimen baılanysyn úzbeı otyratyn Prezıdent Nursultan Nazarbaevty jaqsy biletinderdiń tamsanyp, tánti bolyp aıtatyn bir áńgimesi – Elbasynyń án dese erekshe eleńdep, buraýy kelgen dombyradaı babynda otyrsa, kóne aspaptyń shanaǵyn shertip-shertip jiberip, kómeıinen án saýlatatyn óneri.
Jumsaq maıdaqońyr únin dombyranyń kómeıinen qaıyryp, aspaptyń sazyna qosyp sulý ánderdi salǵanda tyńdaýshysyn eriksiz elitetinin baıyrǵy dosy, Qazaqstannyń halyq ártisi Sábıt Orazbaevtyń aýzynan talaı estidik. Ásirese Prezıdenttiń sózi de, áýeni de júrekti terbeıtin, tárbıelik máni bar, taǵylymdy ósıetpen órilgen fılosofııalyq ánderdi erekshe jaqsy kóretinin, ondaıda altynnyń býymen aptalǵan mazmuny tereń sózderiniń shuǵylaly nuryna shomylǵandaı shalqyp ta ketetinin biletinder aıtyp júredi. Bir sengen, bir sheshilgen adamynyń aldynda Elbasynyń ǵajap áńgimeshil, ázilqoı adam ekenin Sábıt aǵadan ózge qaıratkerler de qýattap jatady. Tipti jeke adamdarmen ótkizetin basqosýlardy, otbasylyq otyrystaryn aıtpaǵanda, ónerge jany jaqyn Nursultan Ábishulynyń arnaıy, saltanatty, merekelik qabyldaýlardyń ózinde qazaqy arqasy ustap «áý» dep jiberetin ádeti baryn barsha eli de bul kúnde jaqsy biledi. «Elbasy ásirese qandaı ánderdi jaqsy kóredi?» dep suraımyz Sábıt aǵadan. «Kóp qoı, – deıdi qazaq teatr óneriniń abyz aqsaqaly. – Ándi qalaı aıtsa, bıdi de solaı bıleıdi. Qaı jaǵynan alsań da, ámbebap adam ǵoı».
– Nurekeń án men jyrdy aıtyp qana qoımaı, sóziniń mánine boılaı biletin saýatty oryndaýshy. Jaılap bastap, daýysyn birte-birte sharyqtatyp muń aralas arman aqtaryla aıtylatyn «Kózimniń qarasyn», yrǵalyp otyryp «Bir balany» shyrqaǵanda, qara sózdiń tuńǵıyǵyna batyryp jiberedi. «Dýdar-aı» da Prezıdenttiń súıikti ánderiniń biri. Áli esimde, jastaý kezimizde, alǵash Nurekeńmen tanysqan kúni tań atqansha án saldyq, ol menen Tóle bıdiń tolǵaýlaryn aıtyp berýimdi qolqalap, janyna jaqqany bolar, eki qaıtara aıtqyzdy. Sodan keler jyly Temirtaýǵa izdep barǵanymda taǵy da osy ósıetnamany aıtyp berýimdi ótindi. Sóıtsem ózi de jattap alǵan eken. Qudaıa toba, osy tolǵaýdy aıtyp bergen saıyn Nurekeń quddy bir alǵash ret estip otyrǵandaı erekshe yntamen qulaq qoıyp tyńdap, babamyzdyń quryshtan quıǵandaı qýatty sózderiniń qasıeti keýdesine syımaǵandaı, kókirek tusy kóterilip, arqalanyp otyrady.
Bul qazaqtyń balasy
Teginde neni kórmegen,
Neshe bir jaısań danasy
Sheshen de bolyp sóılegen.
Kósem de bolǵan oımenen,
Biraq sonyń bári de,
Ydyrap jatqan qazaqtyń
Qosa almady bastaryn.
Men bolamyn degender,
Aqtamady senimdi.
Kókirek qaqqan handary,
Laýazymǵa talasyp,
Byt-shyt qyldy elimdi, – degen Tóle bı babanyń uzyn-sonar tolǵaýyn alabóten qadir tutatynyn oraıy kele qaıta-qaıta oryndatýymen san ret baıqatqan. Talaı basqosýlarda, shaǵyn otyrystarda osy tolǵaýdy óziniń de dombyramen naqyshyna keltirip oryndaǵanyn estidim.
Temirtaýda qyzmet istep júrgeninde men úıine qonaq bolyp, qazaqy dástúrmen meniń kelý qurmetime joldastaryn shaqyryp, taǵy da tań sibirlep atqansha kezek-kezek án aıtqan edik. Sonda Nurekeń: «eı, jigitter, kórdińder me, bireýdi alys, bireýdi jaqyn kórme, jumysy bolsyn tegis áleýmetshil deıdi. Osyny eske saqtaıyq, umytpaıyq!» degen edi joldastaryna qarata.
Uzaq jyldardan beri esimde júrgen taǵy bir jaıt, Nurekeń tyıym salynǵan Imanjúsipti erte tanydy. Aıtsam, maqtangershilik bola ma, tanýyna sebepker bolǵan taǵy da men edim. Sol jyldarda bizdiń M.Áýezov atyndaǵy drama teatryna Shymkenttegi Jumat Shanın atyndaǵy oblystyq drama teatrdan Muhtar О́tebaev degen akter aýysyp keldi. Keremet ánshi edi. Ekeýmiz «Jaıaý Musada» kezek-kezek oınaımyz. Arasynda maǵan Imanjúsiptiń ánderin úıretedi. Imanjúsipti Muhtar Shanınderden úırengen eken. Ol kezeńde Imanjúsiptiń aty aýyzǵa alynbaıtyn, áli aqtalmaǵan aqyndardyń qatarynda edi. Soǵan qaramastan, aqtalmaı turǵan kezdiń ózinde Nurekeń tolyq nusqasymen Imanjúsiptiń ánderin aıtatyn.
Abylaı aspas Arqanyń sar-aı beli,
Qýandyq pen Súıindik jaılaıdy eli.
Qyryq myń jylqy aıdasań ylaılanbas,
Nııazdyń Aıýly men Qarakóli, – dep bastalatyn Imanjúsiptiń ánin Nurekeń babyna keltirip shyrqaıdy.
Taǵy bir baıqaǵanym, ázilge usta, minezi ashyq-jarqyn Nursultan Ábishuly minezine saı halyq áni «Maýsymjandy» da óte jaqsy kóredi. Ara-tura «Asa baılyq ne kerek, den saý bolsa, bolǵany» degen qaıyrymdarmen keletin bııazy, maıda, saǵynyshtyń sarynymen aıtylatyn Jetisý ánderin shyrqaıtyny bar. О́ziniń de daýysy zor. Joǵary notadaǵy ánderdi qınalmaı aıtady. Jas kezinde ıtalııalyq ánderin, romanstardy shyrqaǵanyn talaı ret estidim. Nursultan Ábishulynyń óresiniń bıik bolýynyń da, halyqqa jaqyn bolýynyń da bir syry, osyndaı halyqtyń ónerin aıryqsha qadir tutatyndyǵynan bolar dep oılaımyn.
Daıyndaǵan
Aıgúl AHANBAIQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY