Parlament Májilisiniń Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın júrgizgen palatanyń jalpy otyrysynda kún tártibine sáıkes tórt másele qaraldy.
Alǵashqy bolyp «2014 jylǵy 29 mamyrdaǵy Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa Qyrǵyz Respýblıkasynyń qosylýy týraly 2014 jylǵy 23 jeltoqsanda qol qoıylǵan shartqa ózgeris engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy qaraldy. Bul týraly baıandamany Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov jasady. Onyń aıtýyna qaraǵanda, EAEO-nyń qataryna Qyrǵyz Respýblıkasynyń enýine sáıkes kedendik túsimderdi bólý tártibiniń merzimi 2018 jylǵy 12 tamyzǵa deıin belgilengen. Endi ratıfıkasııalaýǵa usynylyp otyrǵan Hattama onyń merzimin 2019 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin uzartady.
Baıandamadan keıin birneshe depýtat suraq qoıyp, sonyń ishinde keden túsimin bólýdiń tártibi nege turaqty túrde bekitilmeıtinin surady. Oǵan T.Súleımenov qazir turaqty tártiptiń metodıkasy jasalyp jatqanyn, sońǵy sheshim shyǵarýǵa ýaqyt kerek ekenin, sondyqtan ýaqytsha tártiptiń merzimi 2019 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin sozylatynyn jetkizdi.
Zań jobasy boıynsha qosymsha baıandamany Ekonomıkalyq reforma jáne óńirlik damý komıtetiniń múshesi Taras Hıtýov jasap, jumys tobynyń otyrysy jáne Komıtettiń keńeıtilgen otyrysy ótkizilgenin aıtty. «Parlament Májilisiniń turaqty komıtetteri zań jobasy boıynsha oń qorytyndylaryn berdi», dedi ol.
Shaǵyn talqylaýdan keıin zań jobasy tolyq maquldanyp, Senattyń qaraýyna jiberildi.
Jalpy otyrysta qaralǵan ekinshi zań jobasy «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqta taýarlardy sáıkestendirý quraldarymen tańbalaý jónindegi kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» boldy. Bul týraly negizgi baıandamany Qarjy mınıstri Álıhan Smaıylov jasady. Atalǵan Kelisimge 2018 jyldyń 2 aqpanynda Almaty qalasynda qol qoıylǵan. Kelisimniń negizgi maqsaty – taýarlar aınalymynyń zańdylyǵyn qamtamasyz etý, tutynýshylardyń quqyǵyn qorǵaý, kóleńkeli ekonomıkany azaıtý, salyqtardyń bıýdjetke túsimin arttyrý, odaq sheńberindegi bıznesti júrgizýdegi básekelestik sharttaryn teńestirý, dedi mınıstr. Osy Kelisim tańbalaý engizýdiń tártibi men merzimin belgilep, taýarlardyń kórsetilgen sapaǵa sáıkestigin jáne tańbany japsyrýdyń biryńǵaı talaptaryn qarastyryp, odaq kólemindegi olardyń qurylymy men quramyn retteıdi eken. Al ortaq tańbany qabyldaǵysy kelmegen memleket bolsa, óz tańbasyn engizýge quqy bar kórinedi. Mınıstrdiń aıtýyna qaraǵanda, tańbalaý tájirıbesi barlyq damyǵan elderde bar. Sonyń arqasynda taýarlardy qoldan jasaýǵa tosqaýyl qoıylady.
Zań jobasy bir kórmege qarapaıym bolǵanymen, ol depýtattar tarapynan kóptegen suraq týǵyzdy. Aldymen depýtat Sapar Ahmetov teri buıymdaryn tańbalaý boıynsha qanatqaqty joba osydan týra bir jyl buryn qolǵa alynǵanyn eske alyp, onyń nátıjeleri qandaı ekenin surady. Á.Smaıylovtyń aıtýynsha, joba qazirdiń ózinde oń nátıje bere bastaǵan. Bir jyldyń ishinde 240 myńnan astam teri buıymdary tańbalanǵan eken. Sonyń nátıjesinde teri buıymdaryn ımporttaýshylar sany 23 paıyzǵa, al olardan túsken keden bajdarynyń kólemi 70 paıyzǵa ósken. Sondaı-aq ishki rynokta teri buıymdaryn satatyndardan túsken salyq ta artqan.
Depýtat Evgenıı Kozlov tańbanyń ózin qoldan jasaýshylarǵa qarsy qandaı kúres júrgiziletini jóninde surady. Oǵan mınıstr alkogol taýarlarynyń mysalymen jaýap berdi. Eger buryn olarǵa aksızdik markalar japsyrylatyn bolsa, qazir qoldan jasaýy qıynǵa soǵatyn sıfrlyq kod jelimdeledi, al onyń shtrıh-kodtaryn jasaý tehnıkalyq jaǵynan kúrdeli bolǵandyqtan, alaıaqtardyń qoldan jasaýyna jol bermeıdi.
Depýtat Záýresh Amanjolova naqty qandaı taýarlar tańbalanatyny jónindegi tizimdi jáne sonyń ishinde dári-dármekter bar-joǵyn surady. Mınıstrdiń aıtýynsha, dál búgingi tańda EAEO boıynsha tańbalaýǵa tıisti taýarlardyń naqty tizimi jasalmaǵan. Aldaǵy Joǵary keńes otyrystarynyń birinde bul tizim qaralyp, bekitilýi múmkin.
Osy arada Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın de sóz qosyp, barlyq damyǵan elder ózderi shyǵaratyn dári-dármekterin tańbalaıtynyn aıtty. Biz de bul prosesten tys qalmaýymyz kerek. Halqymyz dárihanalar men aýrýhanalardaǵy dári-dármekterdiń sapasy joǵary ekenine senimdi bolýy kerek, dedi ol. Sonymen qatar Spıker dári-dármek óndirýshilerge qajetti qural-jabdyqtar alýǵa memleket tarapynan qoldaý kórsetilgeni de jón ekenine toqtalyp, al tańbalaý olardyń baǵasyn kóterýge jol bermeýi kerektigi mańyzdy ekenin aıtty.
Zań jobasyn talqylaýǵa qatysqan depýtat Azat Perýashev taýarlardy tańbalaý kásipkerlerge qosymsha shyǵyn ekenin jáne bul shyǵyn bıýdjetke túspeı jeke kásipkerge ketetinin atap aıtty. Sonymen birge ol árbir taýardy tańbalaý mınıstr aıtqandaı 3 teńge emes, 21 teńgege deıin jetetinin kórip júrgenin jetkizdi.
Zań jobasy kópshilik daýyspen maquldandy. Tek bir-aq adam qarsy jáne alty depýtat qalys qaldy.
Sonymen qatar jalpy otyrysta «Qorǵanys ónerkásibi jáne memlekettik qorǵanystyq tapsyrys týraly» jáne «Keıbir zańnamalyq aktilerge qorǵanys jáne aeroǵarysh qyzmeti máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobalary ekinshi oqylymda qaralyp, maquldandy. Bular týraly baıandamany Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi Qudaıbergen Erjan jasady. Alǵashqy zań jobasy memlekettiń qorǵanystyq tapsyrystaryn qalyptastyrý, ornalastyrý jáne oryndaý tetigin ózgertýdi, qorǵanys ónerkásibin damytýdy, ulttyq qaýipsizdik jáne qorǵanys salasyndaǵy ǵylymdy damytýdy, memlekettik organdardyń jáne qorǵanys ónerkásibi uıymdarynyń qyzmetin úılestirýdi jáne qarý-jaraq pen áskerı tehnıka aınalymyn retteýdi kózdeıdi. Al ekinshi ilespe zań jobasy zańnamalyq aktiler normalaryn «Qorǵanys ónerkásibi jáne memlekettik qorǵanystyq tapsyrys týraly» Qazaqstan Respýblıkasy zańy jobasynyń erejelerine sáıkes keltirý, quqyqtyq olqylyqtar men kollızııalardy joıý, sondaı-aq qorǵanys ónerkásibi jáne memlekettik qorǵanystyq tapsyrys salasyndaǵy zańnamany jetildirýdi kózdep, 4 kodeks pen 20 zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizedi.
Kún tártibindegi máseleler qaralyp bolǵan soń depýtattar ortalyq atqarýshy organdarǵa arnalǵan ózderiniń depýtattyq saýaldaryn jarııalady.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»