Ýaqyttyń zamanaýı syn-tegeýrinderi, kásibı bilim men daǵdylardyń ýaqyt talabyna ilese almaýy pedagogıkalyq kadrlardy kásibı damytýdyń tujyrymdamalyq negizderin qaıta qarastyrýdy talap etedi. Buǵan deıingi biliktilikti arttyrý júıesi jumysyn uzaq ýaqyt boıy ózgeriske ushyramaı júrgizilip keldi, osynyń saldarynan ol pedagogterdiń kásibı deńgeıiniń damýyna oń áser ete alǵan joq.
Biliktilikti arttyrý júıesiniń jańa formatyn jasaý jaǵdaıynda 2011 jyly pedagogterdiń kásibı damý júıesine álemdik tájirıbeni, úzdik halyqaralyq tájirıbeni jáne qazaqstandyq mektepterdiń qajettilikterin eskerip, ınnovasııa engizetin «Nazarbaev Zııatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymynyń Pedagogıkalyq sheberlik ortalyǵy (Ortalyq) jumys isteı bastady.
Kembrıdj ýnıversıtetiniń Bilim berý fakýltetimen strategııalyq seriktestik barysynda 2011-2012 jyldary úsh derbes, muǵalimderdi daıarlaýdyń bir-birimen baılanysty deńgeılerinen turatyn, sol ýaqytta serpilis bolyp tanylǵan pedagogterdi kásibı damytýdyń kýrstary ázirlenip, engizildi. Qazaqstanda jáne basqa elderde «deńgeıli» degen atpen belgili bul kýrstar 2012 jylǵy sáýir aıynda bastaldy jáne pedagogıka, dıdaktıka, oqý jáne oqytý úderisin baǵalaý men basqarý salalaryndaǵy zamanaýı ǵylymı negizdelgen úderisterge sáıkes muǵalimderdiń metapándik bilimderi men daǵdylaryn damytýǵa baǵyttaldy.
2013 jyly Qazaqstan Respýblıkasy jalpy bilim berý uıymdary basshylarynyń biliktiligin arttyrýdyń toǵyz aılyq kýrstary bastaldy. Kýrs baǵdarlamasy basqarý mádenıeti men mektepti damytýdy jetildirýge baǵyttaldy. Qazirgi kezde kýrstyq oqytýdan ótken pedagogterdiń arasynda kýrstan keıingi kezeńde ádistemelik qoldaý kórsetetin pedagogıkalyq qoǵamdastyq quryldy. 2012 jyldan bastap deńgeıli kýrstarda 70 myńnan astam pedagog nemese Qazaqstannyń árbir besinshi muǵalimi oqyp shyqty, 5000-nan astam mektep basshylary menedjment jáne kóshbasshylyq boıynsha uzaqmerzimdi oqytýdan ótti.
Jalpy aıtqanda, Ortalyq biliktilikti arttyrý boıynsha 130-dan astam avtorlyq bilim berý baǵdarlamasyn ázirledi. Olardy iske asyrý úshin sertıfıkattalǵan trenerler klasteri daıarlanyp, 300 myńnan astam pedagog qyzmetker oqytyldy.
Bilim berý baǵdarlamalaryn ázirleý jáne júzege asyrý sapany baǵalaýdyń ishki monıtorıngilik rásimdeýleri arqyly beriledi. Sonymen qatar Ortalyqtyń qyzmetiniń basym baǵyttarynyń biri bolyp sanalatyn ǵylymı zertteýlerdiń nátıjelerimen ushtasady. Osy rette 2014 jyly Ortalyq Kembrıdjben birlesip ázirlegen baǵdarlamalaryna monıtorıng jáne evalıýasııa jasaý jónindegi zertteý júrgizildi. Júrgizilgen zertteýdiń nátıjeleri «Pedagogıkalyq sheberlik ortalyǵy baǵdarlamalarynyń monıtorıngisi jáne evalıýasııasy» dep atalatyn taldaý esebinde jáne halyqaralyq resenzııalanǵan jýrnalda jarııalandy. Olar mektep qyzmetiniń mádenıetinde, muǵalimderdiń synypta sabaq berý tájirıbesinde, qazaqstandyq mektep oqýshylarynyń yntasy men oqý jetistikterinde kórinis tabatyn ózgerister men olardyń sapasyn arttyrýdy dáleldeý júıesin bildiredi. Zertteýge qatysýshylardyń biri bylaı deıdi: «Deńgeıli baǵdarlamalardyń asa mańyzdy quraýshysy muǵalimderdiń oqýshylardy oqytýǵa degen qarym-qatynasynyń ózgerýi, HHI ǵasyr daǵdylaryn qalyptastyrý sharty retinde oqýshylardyń oqýǵa degen yntasyn, al muǵalimderdiń oqytýǵa degen yntasyn arttyrý ekenin kórsetti».
2015 jyldan beri Ortalyq sabaqty zertteýdiń búkilálemdik qaýymdastyǵynyń (WALS) múshesi bolyp tabylady. Ortalyq qyzmetkerleri jalpy bilim beretin mektep muǵalimderimen birge zertteýler júrgizedi, tanystyrylym ázirleıdi jáne olardy usyný úshin jyl saıynǵy WALS konferensııalaryna qatysady. Qazaqstannyń bilim berý júıesi men muǵalimderdiń biliktiligin arttyrýyna álem bolyp qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. 2018 jyly Ortalyq bilim berý qyzmetterin shetelderge shyǵarý boıynsha óz jumysyn bastady. Bul bastamaǵa qyzmetterdi shetelderde ilgeriletýge kórsetiletin qyzmettiń sapasyn rastaý múmkindigi de kiredi. Osyǵan oraı ózin ózi baǵalaý men odan ári damytýdyń baǵyttaryn anyqtaý úshin de 2018 jylǵy mamyr aıynda Ortalyq óz aldyna jańa mindetter qoıdy. Bul – bilim berý baǵdarlamalaryn halyqaralyq standarttarǵa sáıkes sertıfıkasııalaý.
Sertıfıkattaý úderisiniń mańyzdy quraýshysy – uıymnyń ózin ózi standarttarǵa sáıkes baǵalaýy, odan soń halyqaralyq sarapshylar toby baǵdarlama men formany zerdelep, baǵdarlamalardyń standarttarǵa sáıkestigine saraptamalyq qorytyndy beredi.
Qazirgi ýaqytta muǵalimder men mektep basshylarynyń biliktiligin arttyrý boıynsha joǵaryda atalǵan baǵdarlamalardyń halyqaralyq sertıfıkasııasyna tolyq rastaý alyndy. Ortalyq árbir baǵdarlamanyń standarty boıynsha tolyq sáıkestikke qol jetkizdi. Sarapshylardyń aıtýynsha, atalǵan baǵdarlamalar mazmuny men uıymdastyrylýy boıynsha tek Qazaqstanda ǵana emes, barlyq Ortalyq Azııada biregeı bolyp tabylady. Mine, bıyl «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymyna 10 jyl toldy jáne bul aıtýly oqıǵa barlyq óńirlerde atalyp ótýde. Sonymen qatar Pedagogıkalyq sheberlik ortalyǵynyń qurylǵanyna da 7 jyl tolyp otyr. Jemisti jetistik qashan da etken eńbek, tógilgen termen keledi emes pe?! Osynaý ýaqyt kóshinde birge atqarylǵan jumys nátıjeleri elimizdiń bilim berý júıesinde keńinen qoldanylyp, shetelderde tanylýda. Bul bárimizdi jigerlendiredi jáne jańa belesterdi baǵyndyrýǵa, bilim berý júıesin odan ári damytýǵa jumyldyrady.
Mádına TYNYBAEVA,
PhD, «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» DBBU Pedagogıkalyq sheberlik ortalyǵynyń bilim berý baǵdarlamalary jáne halyqaralyq yntymaqtastyq jónindegi dırektorynyń orynbasary