О́z qylmysyn ózinen jasyrǵan qoǵam. Ishki iriń. Syzdaýyqtaı syzdaǵan dert. Jannyń jarasy. Bos namys. О́zderine de kerek emes. Jalǵanshyldyq. Jalǵyzdyq. Urpaq tragedııasy.
Avtorlyq kıno – kıno óneriniń ishindegi eń mańyzdysy. Onyń tili – kúrdeli. Qabyldaý qıyn. Onyń tabıǵatynda kópshilik baıqasa da moıyndaı bermeıtin shynaıy shyndyq bar. Ol avtordyń úni. Onyń qarýy – aqıqat.
Janna Isabaevanyń «Otvergnýtye» atty jańa fılmi qazaq otbasylarynyń ishki máselesiniń jandy jerin sýrettep beredi. Bári ókpeli. Bári óshpendi. Fılmniń tabıǵaty kekti. О́ńmenińnen ıtergendi qabyldaý óte qıyn. О́ńmeninen ıtere salý sonshalyqty ońaı jol. Fılm basty keıipker qaragóz qazaq qyzy Aıǵanymnyń janynyń dertine dıagnoz qoıady.
Moıyndamaý eń ońaı tásil. О́z shyndyǵyńdy. Aldaý. Jalǵan namysqa kóný. Kózboıaýshylyqqa sený. Qylmysyńdy jasyrý úshin para berý. Qutylý. Qutyldym dep aldaý. О́zińdi. О́zgelerdi. О́zińe eń jaqyn jandardyń janyn jaralaý. Bul kóptegen otbasylardyń ishinde bar másele. Jasyrý – ár keıipkerdiń ishki tragedııasyn quraıdy. Jandaryn aýyrtatyn da óz shyndyqtary. Moıyndamaý – amaldary. Aqyldarynyń jetken núktesi – osy. Qabyldamaý. Alshaqtaý. Aqıqatynan attaý.
Kúresteri kóbinese namys taptaý. Erkekpin dep kókirek urý. Asyrap jatyrmyn dep mindet etý. Adamnyń tilinde túsinisýden ada ketý. Urý. Áıel zatyna zábir kórsetý. Qorlaý. О́z qaryndasyn soqqydan jarymjan múgedek etý. Ajalyna jetkizý. Jaryn jesir, balasyn jetim etý. Jaýapsyzdyqtyń aqyry – árqaısysyn ózinshe qylmysker etý.
Kúná. О́temi aýyr. Fılm osyny túsindirip berýdi maqsat etedi. Qatelik bul fılmde keıipkerge túzelýge múmkindik bermeıdi. Júrekteri óz qaıǵylaryn kótere bilmeıdi. О́zara eshbiri mámilege kelmeıdi. Shyndyqtyń tabıǵaty qanshalyqty kúrdeli bolsa, bul fılmniń oqıǵasy da sonshalyqty qabyldaýǵa ashy.
Otbasy. Onyń mádenı ólshemi. Oǵan tán qundylyqtary. Tas-talqan bolǵan balanyń qııaly. Mekteptegi taqtaǵa jazýǵa syımaǵan aqıqaty. Aıǵanymdy týǵan ata-anasynyń úıiniń tabaldyryǵyna ákeledi. Onsyz da qorlanǵan qyzdyń janaıǵaıyn eshkim estigisi de kelmeıdi. Arqasúıer aǵaǵa jarymaǵan onyń qaıǵysyn Qaırat ta túsinbeıdi. Aǵasy óz qaryndasyn qorǵamaq túgili, qorlaýǵa kelgende eshkimge des bermeıdi. Bul óresi tómen jigitterdiń – jıyntyq beınesi.
Qoǵam. Kereń. Meńireý. О́zinen ózi jalyqqan. Esep bermeıtin. Túzelgisi kelmeıtin. Jalyqsa da alǵa qadam jasaýdan ada. О́re. Ishki mádenıet. Otbasyndaǵy qarym-qatynas. Bárin aldanǵan bir qaragózdiń kóz janaryna baılaǵan. Jasy da jazyqsyzdyǵyn dáleldep bermeıdi. Aǵysqa qarsy júzgisi kelgenimen, Aıǵanymnyń ashy shyndyǵyn moıyndaýǵa túbegeıli eshkim alǵa qadam jasaǵysy kelmeıdi. Sharasyzdyq. Aqyry ony ajalyna jetkizip, jerleıdi.
Sheńber. Olardy bosatpaıdy. О́reniń ólshemi. Tómen. Úı aýlasyndaǵy bir-aq qadam syzyqtan eshqaısysyn bir-birimen tabystyrýǵa bos namys jibermeıdi. Anasy da qatygez. Jurt aıtatyn bos sózdi ǵana kózdeıdi. Qyzynyń qaıǵysyn túsingisi kelmeıdi. Qorlanyp qalǵan qyzynan týǵan bala – naǵyz tragedııa. Jaýapsyzdyqtyń «jemisi». Urpaǵym jasyq bolmasyn degen ulttyń uldary sonda qandaı bolmaq?!
Gúlzat KО́BEK,
kınotanýshy, ónertaný PhD doktory