2018 jyly Parlament palatalary belsendi jumys atqardy. Elbasy N.Nazarbaevtyń Úkimet aldyna qoıǵan jańa tapsyrmalaryn oryndaýǵa quqyqtyq negiz bolatyn kóptegen zań qabyldandy.
Parlament sessııalarynyń jumysy kúntizbelik jylmen sáıkes bolmaıtyndyqtan osy jylǵy sessııada qansha zań qabyldanǵanyn naqty aıtý qıyn. О́ıtkeni Parlamenttiń qazirgi, tórtinshi sessııasynyń jumysy qyrkúıek aıynan bastaldy. Al oǵan deıingi úshinshi sessııa 30 maýsymda aıaqtalǵan bolatyn. Biraq soǵan qaramaı 2018 jylǵy qabyldanǵan zańdarǵa qysqasha sholý jasap kórelik.
2018 jyly elimiz úshin asa mańyzdy zańdardyń qatarynda Qaýipsizdik Keńesi týraly Zań qabyldandy.
Sondaı-aq valıýtalyq retteý jáne valıýtalyq baqylaý týraly zań qabyldandy. Ol valıýtalyq operasııalarmen baılanysty qoǵamdyq qatynastardy retteıdi jáne valıýtalyq retteýdiń maqsattary men mindetterin aıqyndaıdy. Osy jyly qabyldanǵan zańdardyń qatarynda balalardyń densaýlyǵyn jáne damýyn zııandy aqparattardan qorǵaý týraly da zań bar. 2017 jylǵy málimetterge qaraǵanda, Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstrligi Internet resýrstardyń qatarynan 270 myńnan asa materıaldardy aldyryp tastaýǵa májbúr bolǵan, óıtkeni olar balalardyń jas sanasyna keri áser etip, olardyń boıyna qatygezdik dertin egip, agressııany oıatýǵa yqpal etken. Al endi myna zań balanyń sóz bostandyǵy men aqparat alý quqyn qamtamasyz ete otyryp, olardy keleńsiz aqparattardan saqtaýǵa yqpal etetin bolady dep tanyldy.
2018 jyly qabyldanǵan zańdardyń qatarynda advokattyq is-áreketter men zańgerlik kómekti qamtamasyz etý, standarttaý, kınematografııa, tabıǵı monopolııalar týraly zańdar da boldy.
Standarttaý týraly zań – birtektiliktiń Ulttyq júıesin reformalaý sheńberinde zańnamany jetildirýdi maqsat etken. Ol ónimniń sapasyn kóterip, básekelestikke qabilettiligin arttyra túsýge múmkindik beretin bolady.
Kınematografııa týraly zańnyń negizgi maqsaty – Ulttyq kıno týyndylaryn qoldaý jáne kınodaǵy qazaq tiliniń órisin ashýǵa arnalǵandyǵy týraly aıtyldy. Osy atalǵan zańdar derbes zańdar bolsa, bulardan basqa eki konstıtýsııalyq Zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizildi. Sonyń ishinde Shymkent qalasynyń respýblıkalyq dárejedegi qalalar qataryna enýine jáne Túrkistan oblysynyń qurylýyna baılanysty Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik-terrıtorııalyq qurylymyna ózgerister engizý týraly zań qabyldandy. Derbes zańdardyń qatarynda jyl saıyn bekitiletin keler jyldardyń bıýdjeti men Ulttyq qordan bólinetin kepildendirilgen transfertter týraly zańdar da bar.
Sonymen birge qoldanystaǵy zańdarǵa ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly otyzdan artyq zań qabyldanyp, qoldanysqa endi.
Parlament qabyldaǵan zańnamanyń úlken bóligi Qazaqstannyń túrli memlekettermen jasaǵan halyqaralyq kelisimderin ratıfıkasııalaıtyn zańdardy qabyldaýǵa arnaldy. 2018 jyly sondaı 40-qa jýyq zań qabyldandy. Qabyldanǵan zańdardyń arasynda Parlament depýtattarynyń bastamashyldyǵymen ázirlengenderi de bar. Sonyń ishinde joǵaryda atalǵan balalardyń densaýlyqtary men damýyna zııan keltiretin aqparattardan qorǵaý týraly jáne oǵan ilespe zańdar depýtattardyń bastamashyldyǵymen daıyndaldy. Sondaı-aq gaz jáne turǵyndardy gazben qamtamasyz etý týraly zań da depýtattardyń bastamashyldyǵymen ázirlendi. Bilim berý týraly zańǵa engizilgen ózgerister men tolyqtyrýlar týraly zańdy da depýtattar kótergen.
Mine, qysqasha aıtqanda halyq qalaýlylary 2018 jyly osyndaı qyzmetter atqardy.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»