Máńgilik ómir sımfonııasy

Sýretshi-monýmentalıst A.Nazarquldyń shyǵarmashy­lyq týyndylarynyń qaısysy bolsyn tarıhı da taǵylymdy mazmunymen daralanady. Onyń shyǵarmalarynyń kórkemdik sheshimi epıkalyq s­ıpatpen jyrlanǵan ómir shyndyǵynda jatyr. «Qorqyt­tyń úsh bulaǵy», «Azııa bıbi», «Babalar rýhy», «Úsh grasııa», «Tomırıs», «Túngi jolaýshy», «Araldy ańsaý», «Kentavr», «Katarsıs» syndy týyndylarynda tarıhı derekti oqıǵalardy negiz ete otyryp, keń tynyspen jyrlaıdy. Qazaq tarıhyndaǵy eleýli orny bar tulǵalardyń kesek bolmysy men batyrlyq, erlik dastandaryn avtorlyq baıyptaýmen jańasha túr­lentken shyǵarmalar qataryn «Han erke», «Edil batyr», «Qor­qyt ata», «Farabı», «Abaı» kompozısııasy to­lyq­tyra túsedi. Al sońǵy jyl­dary salynǵan kartınalar qataryndaǵy kúrdeli sıýjetimen erekshelenetin Aıtmatov taqyryby bir tóbe deýge bolady. Sabaqtasqan oqıǵalarǵa qurylǵan «Doda», «О́rleý», «Aq kvadrat» serııaly týyndylaryna áıgili qalamgerdiń shyǵarmashylyǵy men ómir jolyn arqaý etken.

– Stýdent kezimde Aıt­matov shyǵarmalaryn erekshe jaqsy kórip oqydym. Jyldar ótken saıyn qalam­gerdiń tulǵalyq bolmysy kóńil túkpirinde irilene tústi. Mysaly, «Aq kvadrat» at­ty kartınamda Aıtmatov dú­nıetanymy turǵysynan baǵamdap, búgingi zamanaýı ǵylym men keshegi ótken tarıhtyń arajigin, óner men ómirdiń túrli qubylystaryn ózimshe kórkem beınelegim keldi, – deıdi sýretker.

Qoǵamdyq ómirdegi kúrmeýi qıyn keı máseleler de Amanat Nazarquldyń nazarynan tys qalǵan joq. Máselen, qazaq dalasynyń kórki men kıesi sanalǵan kıik janýarynyń taǵdyry beınelengen «Dala muńy» grafıkalyq kompozısııasynda avtor kózqarasy aıqyn kórinedi. Bir-birine ıyq tirestire súıkengen qos balbaldyń kúrsinisi men aıaq astyna taptala, aq sóńke bolyp shashylǵan kıikterdiń súıegi jan túkpirindegi kóńil tolqynysyn tap basqan. Dala men tabıǵat perzenti adam úndestigin dálme-dál kórsetken shtrıhtyq qol­tań­basynan sýretshi máneri anyq tanylady.

Aıa О́MIRTAI,

«Egemen Qazaqstan»