Jalpy, aýyl ákimderiniń jergilikti ózin-ózi basqarý bıýdjetin engizý boıynsha jaýapsyz qalǵan suraqtary az emes. Osy oraıda Memlekettik basqarý akademııasy elimizde «Aımaqtyń damýyna baǵyttalǵan jergilikti ózin-ózi basqarý júıesiniń transformasııasy» taqyrybynda bıýdjettiń tórtinshi deńgeıin engizgen elimizdegi 1062 aýyldyq aýmaq ákimderi úshin semınar uıymdastyryp jatyr.
Elimizde turǵyndar sany 2 myńnan asatyn aýyldyq aýmaqtarda jergilikti ózin-ózi basqarýdyń bıýdjeti bekitildi.
Prezıdent janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynyń oblystyq fılıalynda 32 aýyldyq aýmaq ákimderi úshin oqytý semınary uıymdastyrylyp jatyr.
Fılıal mamandarynyń aıtýlarynsha, bıýdjettiń tórtinshi jeke deńgeıine ótken aýyldyq aýmaqtar ákimderine arnalǵan semınar óte ózekti. Aýyl ákimderi jobalyq menedjmentti qalaı jasaý kerektigin úırenýde.
Semınarlarda tálimgerlerimen, memlekettik basqarý jáne oblystyq basqarmalar sarapshylarymen aýyldar úshin arnaıy jobalar jasalady.
Ákimder jobalaryn talqylaýǵa múmkindik alyp, ony naqty qorǵap shyǵa alady. Jobalar tájirıbe júzinde iske asyrylady.
Semınar nátıjesinde qatysýshylar bıýdjettik úrdis pen kommýnaldyq menshikti basqarý, vedomstvolyq ákimshilik-aýmaqtyq birliktiń salyqtyq áleýetin eskere otyryp, kiris bazasyn qurý boıynsha tájirıbelik sabaqtaryn oqyp úırenýde. Belgili bir aýyldyq aýmaqtyń negizgi áleýmettik máselelerin sheshýge baǵyttaǵan 12 joba jasaldy.
Aýyl ákimderiniń deni – muǵalimder. Sondyqtan bıýdjetti qalyptastyrý jáne jumsaý máselelerin iske asyrýǵa kelgende bilikti bolýlary úshin quqyqtyq, qarjy, ekonomıka turǵysynda saýattaryn arttyrmaq.
Al ákimder qatelespes úshin aýyldyq ákimdikte myqty mamandar bolýy qajet. Maqsat – ákimderge portfel men bıýdjet berýde emes.
Elimizde qabyldanǵan «Jergilikti ózin-ózi basqarý týraly» Zańda birinshiden aýyl turǵyndarynyń azamattyq belsendiligin arttyrý qajettigi jazylǵan.
Oblystyq Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý basqarmasynyń málimetinshe, óńirdegi 5 aýyldyq aýmaq belgilengen jyldyq jospar kólemin artyǵymen oryndapty. Mysaly, Pavlodar aýdany, Krasnoarmeıka aýyldyq aýmaǵy 7,4 mıllıon teńge, Kenes aýyldyq aýmaǵy 4,8 mıllıon teńge, Qalqaman kenti 9,7 mıllıon teńge, Jańaqala aýyldyq aýmaǵy 3,5 mıllıon teńge, Mıchýrın aýyldyq aýmaǵynda 5,9 mıllıon teńge kóleminde salyq jınalǵan.
Al kiristerdi jınaýdyń tómen paıyzy qala irgesindegi Lenın kenti, Kenjekól, Ýspen aýyldyq aýmaǵy, Pavlodar aýdany Rojdestvenka aýyldyq aýmaǵy, Baıanaýyl aýyly, Maıqaıyń kenti, Ekibastuzdyń Solnechnyı kenti, Jelezın aýyly, Aqsý qalasy Alǵabas, Qyzyljar aýyldyq aýmaǵy sııaqty 17 aýyldyq aýmaqta baıqalǵan.
Mysaly, Baıanaýyl aýdanynda 14 aýyldyq aýmaq bar bolsa, 12 aýylda halyq sany 2000 adamnan da az. Sondyqtan derbes bıýdjetti engizý aýdan ortalyǵy Baıanaýyl aýylynda, Maıqaıyń kenti ákimdiginde júrgizilýde.
Sondaı-aq oblystaǵy Pavlodar aýyly 12,8 mıllıon teńge kóleminde salyq jınaǵan. Oblys ortalyǵynyń irgesindegi bul aýylda 7 myńǵa jýyq turǵyn bar. Iаǵnı, belgilengen 2 myń turǵynnan 3 ese artyq. Burnaǵy jyly aýyl ákimi Ajdar Júsipov bıýdjetke túser salyq kólemi budan ári qaraı kóbeıedi degen-di.
О́tken jyly Memlekettik basqarý akademııasynyń fılıaly birneshe semınar ótkizdi. Semınar barysynda memlekettik bıýdjettiń tórtinshi deńgeıin engizý úrdisteri zertteldi. Baıanaýylda ótken semınarǵa Baıanaýyl, Maı, Sharbaqty, Aqqýly aýdandary men Aqsý, Ekibastuz qalalarynan barǵan 50 ákim qatysyp qaıtty.
Oblys ákimdigi apparatynyń bastamasymen bıýdjettiń tórtinshi deńgeıin engizgen 32 aýyldyq aýmaq ákimderimen «Jeke bıýdjetti qurý. Ákimshilik aıyppul salýdyń tártibi» taqyryby boıynsha keńeıtilgen semınar ótkizildi.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»
PAVLODAR