Atyraýda ótken jyly 176 náreste bir jasqa da tolmaı shetinep ketti. Jeltoqsan aıynyń ózinde 23 sábı dúnıege keler-kelmesten kóz jumdy. Árqaısysy ár úıdiń úmiti, úmittiń tym erte sóngeninen aýyr ne bar? Jas anaǵa perzenthanadan uzaq kútken sábıiniń ornyna ólimi týraly bir paraq qaǵaz ustap shyqqannan aýyr ne bar? О́kinishtisi sol, óńirde bala ólimi kóbeıip tur. Ata-analar dárigerlerdi biliksiz deıdi, aq halattylar otbasyn josparlaý qaǵıdasyn ustanbaıdy dep ata-anaǵa kiná artady.
Solardyń biri – Atyraý qalasynyń turǵyny Albına Ermekova. Egiz qyz ben uldy dúnıege ákelgen ana bosaný prosesi qalypty bolǵanyn aıtady. Balalardy reanımasııa bólimine alyp ketken, bir aptadan keıin dárigerler ulyna qan quıý kerek depti. Kóp uzamaı aýzy-murnynan qan ketken sábı qaıtys boldy, onyń artynan syńary da kete bardy, sóıtip aıdyń-kúnniń amanynda eki birdeı perzentinen aıyrylǵan jas ana ańyrap qaldy. Mundaı mysaldar jetkilikti. Sábıleri perzenthanada shetinegen analar janaıqaılaryn aqparat quraldary arqyly jetkizýdi jón kórgenge uqsaıdy. «Balalarymyz dárigerlerdiń biliksizdiginen kóz jumdy» degen analar oblystyq perınataldyq ortalyqty tez arada tekserýdi talap etip otyr.
Osy másele boıynsha О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhatynda oblystyq perınataldyq ortalyq basshylary men pedıatorlar túsinik berdi. Olardyń bári de bir aýyzdan bala ólimi anasynyń densaýlyǵyna baılanysty jáne aldymen medısınalyq mekemelerde aldyn alý jumystaryn kúsheıtý kerek degen pikirde. Oblystyq perınataldyq ortalyqtyń bas dárigeri Qýanysh Nysanbaev: «Jańa týǵan sábıler arasyndaǵy ólimniń basty sebebi - ata-analarynyń densaýlyǵy», - deıdi. «Bala óliminiń basym bóligi ýaqytynan buryn bosanǵandarǵa tıesili. Josparlanbaǵan júktilik dep te aıtýǵa bolady. Júktilikti josparlap, kem degende 1,5 jyl aralyqty saqtaý kerek, - dep esepteıdi Qýanysh Nysanbaev. –Bul jerde aldyn alý sharalarynyń mańyzdylyǵyn da aıta ketý kerek. Bizdiń ortalyqta medısınalyq qyzmetterdiń sapasy baqylaýda. Bosanǵan áıeldermen jumys júrgiziledi. Ýaqytynan buryn bosaný jáne bala salmaǵynyń az bolýy ólimge ákeledi. 2018 jyly oblystyq perınataldyq ortalyqta jańa týǵan sábıler arasynda 108 ólim tirkeldi».
Árıne, shala týǵan shaqalaqtardyń qatarǵa qosylyp jatqandary da bar, bul rette dárigerlerdiń tynymsyz eńbekterin joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Alaıda kóńilge qaıaý túsiretin tustar da joq emes. Oblystyq perınataldyq ortalyqtyń neonatologııa bóliminiń meńgerýshisi Gúlmıra Ábekeeva: «Bizdiń ortalyqta ýaqytynan buryn bosanatyndar sany artyp otyr, sonyń ishinde salmaǵy tym az sábıler de bar. 2018 jyly salmaǵy óte tómen 300 náreste tústi, olardyń ımmýndyq júıeleri tómen deńgeıde bolady. Analarynan jynystan tys dertter anyqtaldy. Intergenıkalyq aralyqty saqtamaý problemasy da jıi kezdesedi. Bir qaraǵanda jaı nárse bolyp kórinýi múmkin, biraq osynyń bári balanyń ımmýndyq júıesine áser etedi», - deıdi.
Bala ólimin oblystyq perınataldyq ortalyqtyń bas dárigeri merziminen buryn týý, júkti áıelderdiń tirkeýge kesh turýy, qursaq ishindegi ınfeksııalar sekildi birneshe sebeptermen baılanystyrady. О́ńirdegi barlyq emhanalar men aýrýhanalarda otbasyn josparlaý jáne reprodýksııa bólimderi ashyldy. «Analar mektebi» jumys isteıdi. Aldyn alý sharalaryn júrgizýge qajet jaǵdaılar jasalǵan. «Barlyq jerde patronajdy meıirbıke bar, olar jas analarmen jumys istep, bárin túsindiredi. Tek solarǵa baryp, aıtqan nusqaýlarynyń bárin tolyq jasaý kerek, biraq kóp jaǵdaıda bul aıtylǵandar oryndalmaıdy, - deıdi Qýanysh Nysanbaev.
Balalar óliminiń jyl sanap kóbeıip kele jatqanyn oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń shtattan tys pedıatry Raısa Baımuqanova da jasyrmaıdy. 2017 jyly 146 sábı shetinese, 2018 jyly bul san 176-ǵa jetti. «Árıne, jaqsy kórsetkish emes, biraq bul dárigerlerdiń biliktilikteri tómendigin kórsetpeıdi, - deıdi pedıatr. - Áıelderdiń densaýlyqtary kóńil kónshitpeıdi. Solaı eken dep qur qarap otyrǵanymyz joq. Aldyn alý sharalary júrgizilip jatyr».
Kim qalaı degenmen de, derektiń bary shyndyq jáne jaqsy jaıt emes. Bala ólimi negizinen oblys ortalyǵy Atyraý qalasynda kóp tirkelgen. Qazir aımaqta 10 akýsher-gınekologtiń oryny bos tur.
..Anasyn bala, balasyn ana joqtamaǵanǵa ne jetsin?
Baqytgúl BABASh,
«Egemen Qazaqstan»
ATYRAÝ