Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasymen Sırııadaǵy soǵys aımaǵynan otandastarymyzdy elge qaıtarýǵa baǵyttalǵan «Jýsan» operasııasy sátti aıaqtaldy. Ol Qazaqstan Prezıdentiniń halyqaralyq arenadaǵy joǵary bedeliniń jáne elimizdiń beıbitshilik bastamalary, qaǵıdattary negizinde júzege asty. Bul jóninde Astanada Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Erjan Ashyqbaev pen Ulttyq qaýipsizdik komıteti departamentiniń basshysy Baqytbek Rahymberdıev qatysqan brıfıngte aıtyldy.
Elimiz Sırııadaǵy janjaldy toqtatý jáne sol elde beıbitshilik pen turaqtylyqty ornatý prosesine belsendi atsalysyp kele jatqandyǵy belgili. Onyń bir jarqyn dáleli retinde Sırııa boıynsha sońǵy eki jyl ishinde Astana prosesiniń 11 raýndy ótkizilgendigin aıtýǵa bolady. Bul kelissózderdiń Sırııanyń kóptegen aımaǵynda beıbitshilik ornap, qantógisterdiń toqtaýyna yqpaly zor boldy. Erjan Ashyqbaevtyń aıtýynsha, halyqaralyq terrorızmmen kúresý bizdiń BUU Qaýipsizdik Keńesi sheńberindegi abyroımen aıaqtaǵan qyzmetimizde de erekshe oryn alǵan. Al osynaý operasııa tolyǵymen gýmanıtarlyq sarynda ótken. Ony uıymdastyrýǵa jáne sátti ótkizýge Qazaqstannyń birqatar memlekettik organdary, kóptegen shet memleketter jáne halyqaralyq uıymdar atsalysqan.
– Qazaqstandyqtardy, ásirese Elbasy keshe aıtyp ótkendeı, jas balalardy elge qaıtarý jumystary jalǵasyn tabady. Biz bul maqsat boıynsha shet memlekettermen jáne halyqaralyq uıymdarmen, azamattyq qoǵam ókilderimen tyǵyz baılanysta jumys isteımiz, – dedi Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary.
Al Ulttyq qaýipsizdik komıteti departamentiniń basshysy Baqytbek Rahymberdıevtiń aıtýynsha, «Jýsan» operasııasy birneshe aı boıy júrgizilip, ony uıymdastyrýda talaı qıyndyqtar kezikken. Osy oraıda, elge qaıtarylǵan azamattardan qandaı da bir qaýip bar ma degen saýaldyń týyndaıtyny da zańdylyq. Jalpy, «Jýsan» operasııasy aıasynda elge 6 er adam, 11 áıel jáne 30 bala qaıtarylǵan edi.
– Qazirgi tańda qaıtarylǵan azamattardyń ishindegi 6 er kisi jáne 1 áıeldiń ústinen qylmystyq ister qozǵalyp, sotqa deıingi tergeý júrgizilýde. Osylar jáne qaıtarylǵan basqa azamattar terrorıstik áreketter turǵysynan tolyǵymen tekseriledi. Eger ondaı jaǵdaı dáleldense, árıne qylmystyq jaýapkershilikke tartylady, – dedi B.Rahymberdıev.
Ulttyq qaýipsizdik komıteti ókiliniń aıtýynsha, buǵan deıin sheteldegi qaqtyǵys aımaqtarynan oralǵan azamattardyń tek 40 paıyzy ǵana qylmystyq jaýapkershilikke tartylyp, jazalaryn alǵan. Biraq bul jolǵy mindet te, ustanym da – ózge. О́ıtkeni basty maqsat elge balalardy qaıtarý bolǵan.
B.Rahymberdıev, sondaı-aq Sırııada áli de elimizdiń 370-380-ge tarta azamaty qalǵandyǵyn jáne olardyń úshten ekisi áıelder ekendigin, sonymen qatar olarmen birge qosaqtasyp 400-500 balanyń júrgendigin aıtty.
Elge qaıtarylǵan azamattar 2012-2015 jyldar aralyǵynda Astana, Almaty qalalary, Atyraý, Batys Qazaqstan, Qaraǵandy jáne Mańǵystaý oblystarynan ketken. Al Qazaqstanǵa oralǵan balalardyń ákeleri túgelge derlik soǵys jaǵdaıynda opat bolǵan.
UQK ókili Sırııa men basqa da qaqtyǵys aımaqtaryna ketkenderdiń kópshiligi ınternet arqyly sheteldik «ǵulamalardyń» arbaýyna túsip qalǵandyǵyn aıtady.
– Onda musylmandar musylmandarǵa qarsy soǵysyp jatyr. Iаǵnı, ártúrli toptar bir-birimen qyrylysýda. Ol jaqqa bir barǵannan keıin qaıta shyǵý múmkin emes dese de bolady. О́ıtkeni ondaı áreket baıqalǵan jaǵdaıda adamdar ólim jazasyna deıin jazalanady. Bizdiń azamattardyń qashpaq bolǵany úshin ólim jazasyna kesilgeni týraly málimetter bar, – deıdi Baqytbek Rahymberdıev.
Alaıda sońǵy eki jylda el aýmaǵynan Sırııa baǵytyna qaraı birde bir adam shyqpaǵan. Syrtqy ister mınıstrliginde ótken brıfıngke Qaraǵandy oblysynyń Sátbaev qalasynan arnaıy kelgen Botagóz Mahatova da qatysty. Qos janarynan jas parlaǵan bul áıeldiń uly osydan eki jyl buryn Sırııada mert bolǵan. Qazir Sham shaharynyń mańynda kelini men úsh nemeresi qalyp qoıǵan.
– Qazaqstanda 120 ana óziniń balalary sol jaqta júrgenin aıtty. 10 ananyń balalary men týystary qazir Sırııadan keldi. Meniń kelinim áli sonda. Kóptegen azamattar qazir ol jaqta qorshaýda qalyp otyr. Búgingi tańda olar sol qorshaýdan shyǵa almaýda. Bizge olardyń sol qorshaýdan shyqqany habarlanǵanymen, jetýi tıis jerge deıin jete almaı jatqany aıtylýda. Olar sol jerge jaıaý kele jatqan kórinedi. Qaqtyǵys oryn alyp jatqandyqtan, olar erkin shyǵa almaı jatyr. Sebebi aýmaqtardyń kóbinde mınalar qoıylǵan, – deıdi B.Mahatova.
Osy oraıda, Almaty qalasyna saýda jasaý maqsatymen attanyp, Sırııadan tabylǵan ulynyń dinı saýaty tómen bolǵandyqtan, arbaýǵa túsip qalǵandyǵyn aıtqan Botagóz Mahatova bala tárbıesine muqııat bolý kerektigin aıtyp zar ıleýde.
Ulynyń tiri kezinde skaıp jelisi arqyly baılanysqa shyqqan Botagóz Mahatova: «Ulym menen keshirim suraýmen boldy. О́zi de jaǵdaıdyń sol arnaǵa burylatynyn bilmegen ǵoı. Balamdy eske alǵan saıyn kózimnen jas, kóńilimnen zar tógiledi. Árıne týǵandaryn sol jaqtan kútip otyrǵandarmen ulymdy da kúter edim... Alaıda ol endi qaıtyp kelmeıdi. Qazir kelinim men nemerelerimdi ǵana tosyp otyrmyn», deıdi.
Kúni keshe «Jýsan» operasııasynyń aıasynda elge oralǵan áıelderdiń biri elimizdegi beıbitshiliktiń, mamyrajaı tirshiliktiń qadirin ýaqytynda túsinbegendigin, alaıda Qazaqstan bıligi sheteldegi soǵys aımaǵynda qalǵan azamattaryn qutqarǵandyǵyna rızashylyǵyn bildirgen edi. Is júzinde qıyndyqqa dýshar bolǵan azamattarǵa qoldaý kórsetý – Elbasy bastamasymen qalyptasqan syrtqy saıasattaǵy basymdyqtarymyzdyń biri. Demek, mundaı jumystar jalǵasa bermek.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»