О́mirdegi orny bólek edi

Jaqsylar aramyzda júrgende my­na ómirden ótpeıtindeı, ana dúnıege eshqashan ketpeıtindeı kórinetini bar. Sondaı abzal, jaqsy azamattardyń biri Abaı baýyrymyzdy da ortamyzda ańqyldap júre beretindeı sezinýshi edik. Ǵumyryn onshalyqty uzaq qylmaǵan Jaratqannyń jazýyna shara bar ma?..

Azdy-kópti ǵumyrynda maǵynaly tirlik keship, túrli qyzmetterdi, sonyń ishinde laýazymdy qyzmetterdi de at­qarǵan Abaı Sádýaqasulynyń qadiri tirliginde de joǵary boldy. Jaqsy jol­das, qımas týys, kishipeıil ini aı­na­lasyndaǵylarǵa adamgershiligi zor, orny bólek aqkóńil azamat retinde tanylyp edi. 

Abaı týraly sóz bolǵanda ótken ǵasyrdyń sekseninshi, toqsanynshy jyldary oıǵa oralady. Eńbek jolyn bastaǵanyna kóp ýaqyt bola qoımaǵan jas jýrnalıspen Kúrti aýdandyq «Shuǵyla» gazetinde birge qyzmet atqardyq. Redaksııamyzdyń arqasúıer aqsaqaly, qarbalas tirligi bir bitpeıtin aýdandyq gazettiń qara nary ispetti Sádýaqas Bıgeldıev aǵa­myzdyń Abaıdy qolynan jetektegendeı bolyp jýrnalıstik qyz­metke alyp kelgeni esimizde. Kózin ash­qaly kórgeni jýrnalıstik qyzmet bolǵasyn, aýdandyq gazette qyzmet atqaratyn tilshilerdi túgelge jýyq ta­nyǵasyn ba, álde tabıǵatynan shy­ǵarmashylyqqa beıimdiginen be, Abaı gazet jumysyna birden qoıan-qoltyq aralasyp, ujymǵa tez úırenisip ket­ti. Az ýaqyttyń ishinde-aq jýrnalıst retinde qalyptasyp, kúrtilik oqyr­mandarǵa ózindik úni, aıtary bar aqyn retinde de tanyldy. 

О́tken ǵasyrdyń toqsanynshy jyldary Kúrti aýdanynyń ortalyǵynda «Aqshı telearnasy» dep atalatyn jergilikti arnanyń ashylǵany es­ten ketpeıdi. Bul óńirdiń eresek tur­ǵyndary úshin ǵana emes, baldyr­ǵan­dary úshin de ǵajaıyp jańalyq bo­lyp edi. Sol kezdegi aýdan ákimi Serik Úmbetovtiń muryndyq bolýy­men ashylǵan telearna óńir jańalyq­taryn, ótkizilip jatqan ıgi sharalardy kórsetkennen keıin kórermen nazaryna mindetti túrde beınefılm usy­natyn. 

Telearnanyń júrgizýshisi bolyp taǵaıyndalǵan Abaı baýyrymyz arna jumysyn ýaqytpen shektemeıdi. Kóp rette eki saǵatqa deıin sozylatyn, ol kezde teledıdarda kóp kórsetile ber­­meıtin beınefılm aıaqtalǵan soń aq­shılik baldyrǵandardyń ótinishimen keıde taǵy bir beınefılmdi qoıyp jiberedi. Ondaıda shaǵyn aýyldyń bala bitkeni Abaı aǵalarynyń atyna ózderi biletin barlyq jaqsy sózderin jaýdyryp, qoldaryn shapalaqtap máz bolyp qalatyn. Ondaı rızashylyqty sezingen Abaı da qanattana túsip, baldyrǵandardy ár kún saıyn qýan­týǵa asyǵatyn. Azamattyń osyndaı keńpeıildiginiń ózinen onyń jaz kú­nin­deı jaıdary minezi ańǵarylyp tu­ratyn edi-aý...

Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ult­tyq ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fa­kýltetinde syrttaı oqyp júr­gende Abaıdy azamat retinde taǵy bir qyrynan tanyǵandaı boldyq. Al­dyńǵy býyn aǵalaryna jaqsy ini, qatarlastaryna syılas, syrlas dos, joldasyn qıyn jaǵdaıda tas­tap ket­peıtin senimdi serik retinde ta­nylǵan baýyrymyz sol kezde Qazaq­stannyń túkpir-túkpirinen qanshama dos, joldas tapty deseńizshi. Sodan keıin de shyǵar, búginde «Jaısań jol­dastyń qazasyn kezinde estimeı qal­dyq, endi qyrqyna barsaq dep otyrmyz» dep habarlasyp jatqan azamattar qanshama?!

Keıin memlekettik qyzmet salasyn tańdaǵan Abaı Sádýaqasuly Kúr­ti aýdandyq atqarý komıteti men aýdan ákimi apparatynda, basqa da­ aýdan­dyq gazetter redaksııalary­ men mádenıet salasynda jemisti qyz­met atqardy. Sondaı qyzmet bas­pal­daqtary ony Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Premer-Mınıstri keń­sesiniń bas ınspektory, Aqmola oblysy Eńbekshilder aýdanynyń ákimi, «Tańbaly» memlekettik tarıhı-mádenı jáne tabıǵı qoryq murajaıy» respýblıkalyq memlekettik qazyna­lyq kásipornynyń dırektory laýazymdaryna deıin kótergen bolatyn. 

«Adamdy synap, onyń shynaıy bet-beınesin bilgiń kelse, qolyna bı­lik pen baılyq berip kór» degen de tujyrym bar. Abaı baýyrymyz osynaý eki qıyn synaqtan da súrinbeı ótti deýge tolyq negiz bar. Naqtyraq aı­tatyn bolsaq, laýazymdy qyzmetter atqaryp júrgende keýdesine nan pisip asqaqtap ketken joq, qarapaıym da kishipeıil qalpynan tanbady. Kóp balaly otbasyndaǵy qońyrtóbel tir­likke úırengen azamat baqýatty tir­likke qoly jetkende de asyp-tasqan emes. Taǵdyrdyń jazýymen qıyn jaǵ­daıda qalǵan keıbir aǵaıyn-týys pen keshegi tilshi áriptesterine, jo­ra-joldastarǵa kómek qolyn sozyp, qanshama saýapty is jasady. Keı­bireýler tárizdi onysyn jarnamalap, dabyraıtyp kórsetýge de tyryspady. «Ábekeń taǵdyrdyń jazýymen bas­panasyz qalǵan jýrnalısti óziniń saıajaıyna ornalastyrypty», «Bir árip­tesiniń alpys jyldyǵyna oraı at mingizipti», «Aǵaıyn-týys, quda-jegjatyna kómektesipti» degendeı áńgi­melerdi biraz ýaqyt ótken soń baryp, onda da ózge bireýlerden es­tip qalatynbyz. Al óziniń «Men sóı­­tip edim...» degenin birde-bir ret qula­ǵymyz shalmapty. Shyn mánindegi saýapt­y is dep naq osyndaı ıgilikti ister­di aıtatyn bolar dep oılaımyn. 

Abaı Sádýaqasuly tirliginde res­pýb­lıkalyq «Jyl tańdaýy» agent­tiginiń uıǵarymymen «Qazaqstan­nyń úzdik ákimi» ataǵyna ıe bolyp, má­de­nıet pen óner salasyna qoldaý kór­setkeni úshin «Jyl mesenaty» atanypty. Sondaı jaqsy isteri úshin 2015 jyly «Qurmet» ordenine ıe bolyp, mem­lekettik tildiń nasıhattalýyna  belsendi úles qosqany úshin Almaty oblysynyń atynan «Til janashyry» qurmet belgisimen marapattalǵan. 

Munyń ózi abzal azamattyń qyz­met barysynda da aıtarlyqtaı jetistik­terge jetkenin, ákimdik jumysty at­qara júrip te qaıyrymdylyq pen iz­gi­likti, ana tilimizge degen janashyr­lyqty dáıim nazarda ustaǵandyǵyn aı­ǵaqtaıdy. 

Osy maqalany jazý barysynda Abaı Sádýaqasulynyń qatysýymen jer­gilikti «Jetisý telearnasy» ar­­qyly efırge shyqqan «Ult pen rýh» baǵdarlamasyn taǵy bir kórip shyq­tym. «Tańbaly» memlekettik tarıhı-mádenı jáne tabıǵı qoryq mura­jaıynyń dırektory retinde negizinen osy murajaıdyń ózekti máseleleri jaıynda áńgime qozǵaǵan Ábekeń basshylyq tizginin qolyna alǵaly beri jaryq kórgen kitaptardy kórermen nazaryna usynyp, murajaı mańynda arnaıy «Sapar ortalyǵynyń» salynatynyn, basqa da kóptegen ıgilikti sharalardyń júzege asyp jatqanyn qýana habarlaǵan eken. О́z salasyn jetik meńgergen bilgir maman, máse­­leni memlekettik turǵyda qoıa bile­tin bilikti basshy, parasatty azamat deńgeıine kóterilgen Abaı Sádýaqas­uly­nyń nar tulǵasy, jarqyn júzi kózimizge ottaı basyldy. Sol sátte oıy­­myzǵa «Osy jobalardyń talap deń­geıinde júzege asýyn qadaǵalaýym kerek, dárigerlerge sodan keıin qa­ra­larmyn» dep shapqylap júrip jú­rekti emdeý ýaqytyn ótkizip aldy-aý deı­min», – degen týystary men árip­tes­teriniń ókinish pen óksikke toly sózi oral­dy. 

Iá, jumys, jumys dep júrip júı­­ke men júrekke salmaq túsirip, den­saýlyqty buzyp alatynymyz óki­nishti. Áıtse de eń aldymen óziniń tir­shiligin oılap, óz qamyn kúıttep júr­se Abaı Abaı bolar ma edi degen oı kóńilge taǵy oralmaı qoımaıdy. Ujym, mekeme, túptep kelgende memleket múddesin bárinen joǵary qoıyp, eń qymbat degen densaýlyǵynyń ózin sońǵy kezekte oılaıtyn mundaı azamat­tardyń qatary da sırep bara jatyr-aý...

Jaqsy adamnyń jarqyn beınesi asqar taý sekildi alystaǵan saıyn asqaqtaı túsedi emes pe? Sol aıt­qandaı, Abaı baýyrymyzdyń asyl beı­nesi de kóńil tórinde, júrek túkpi­rinde birden-birge burynǵysynan da bıikteı túskendeı. Adal dos, adam­gershiligi joǵary abzal azamat, jany jaısań jannyń rýhy bul bıiginen eshqashan tómendemek emes. 

Núsipbaı ÁBDIRAHYM,

Qazaqstannyń Qurmetti jýrnalısi

Almaty oblysy