2000 jyldyń 11 qyrkúıeginde túsirilgen bul sýrettiń tarıhy tereńde jatyr. Ol jaıynda sál keıinirek. Sýrettegi – AQSh-tyń ardager sportshysy Heıg Prıst. Ol 1920 jyly Antverpende ótken Olımpııa oıyndary kezinde qoldy bolyp, iz-túzsiz joǵalyp ketken týdy Halyqaralyq Olımpıada komıtetiniń (HOK) prezıdenti Hýan Antonıo Samaranchqa qaıtarǵaly tur.
1920 jylǵy VII jazǵy Olımpııa oıyndaryn Belgııanyń Antverpen qalasy qabyldaǵany belgili. 14 tamyzda dúbirli dodanyń ashylýy saltanaty ótip, baq synaýǵa kelgen 29 memlekettiń órenderi sap túzedi. Osy jarysta tuńǵysh ret bes saqınaly olımpııalyq tý kókte jelbirep, barlyq sportshylar qaýymy atynan jergilikti vaterpolshy ári semserlesýshi Vıktor Boen ant berdi. Osylaısha 24 sport túri boıynsha 154 júlde jıyntyǵy sarapqa salynǵan baıraqty báseke bastaldy.
Arada eki táýlik ótkende olımpııalyq tý belgisiz jaǵdaıda joǵalyp ketedi. Halyqaralyq uıym basshylary dabyl qaǵyp, Belgııanyń bılik basyndaǵy azamattaryna shaǵymdandy. О́z kezeginde olar uıymdastyrýshylar men tártip saqshylaryna baıraqty dereý taýyp, qaıta ornyna qoıýdy tapsyrady. Sáıkesinshe urylar jazalanýy tıis. Biraq jedel izdestirý is-sharalary esh nátıje bermedi. Týdyń qaıda joǵalǵany jáne kimniń qoldy qylǵany belgisiz. Kórgen-bilgen eshkim joq. Aqyry tabylmaǵannan keıin ol baıraqty basqasymen almastyrýǵa týra keldi.
1997 jyly AQSh-tyń Olımpıada komıteti úlken shara uıymdastyryp, sol jıynǵa jasy 100-den asqan ardager sportshy Heıg Prıst myrza qurmetti qonaq retinde shaqyryldy. Dál osy aqsaqal 1920 jylǵy Olımpııa oıyndary baǵdarlamasyndaǵy sýǵa sekirý saıysynda qola medaldy ıelengen bolatyn. Keshkilik bankette bir ǵasyr jasaǵan qarııany BAQ ókilderi qaýmalap, túrli saýaldar qoıa bastaıdy. Sonyń biri joǵaryda baıandalǵan oqıǵaǵa baılanysty boldy. Sonda esh shimirikpegen Prıst: «Antverpendegi týdyń qaıda ekenin men jaqsy bilemin. Ony kezinde komandalyq áriptesim ári ózimniń jaqyn dosym Dıýk Kehenemoký ekeýmiz alǵanbyz. Qazir sol baıraq meniń chemodanymnyń túbinde jatyr», dep málimdedi.
Ǵasyrlar toǵysynda Sıdneıde alaýy tutanǵan jazǵy Olımpııa oıyndary qarsańynda Aýstralııaǵa arnaıy at basyn burǵan 103 jastaǵy Heıg Prıst «Endi osynyń maǵan qajeti joq-aý» dep baıraqty HOK prezıdenti Hýan Antonıo Samaranchqa qaıtaryp beredi. Osylaısha, arada 80 jyl ótkennen keıin Olımpııalyq tý óziniń zańdy ornyn tapty.
Bul kúnderi bes saqına beınelegen sol baıraq Lozannadaǵy Olımpııalyq murajaıda saqtaýly tur. Al Heıg Prıst bolsa, 2001 jyldyń 19 sáýirinde 105 jasqa qaraǵan shaǵynda dúnıeden ótti.
Ǵalym SÚLEIMEN,
«Egemen Qazaqstan»