Reseılik BAQ-ty alańdatatyn másele: planetamyzǵa tirshilikti birjolata joıyp jiberetin, dıametri 300 metrlik asteroıd jaqyndap keledi.
«Adamzattyń tirshiligine 49 jyl qaldy. Úlken kólemdegi asteroıd Jerge jaqyndap keledi», - Life baspasóz quraly.
«Ǵalymdar aqyrzamannyń ýaqytyn anyqtady», - NTR telearnasy.
«Jer turǵyndarynyń kóp bóligi qaza bolady», - «Narodnye novostı».
«Apokalıpsıs jaqyn», - Besinshi arna.
Barlyq basylymdar bul asteroıdtyń Apofıs dep beker atalmaǵynyn alǵa tartyp otyr. Ol Kúndi jutýǵa umtylyp, máńgilik qarańǵylyqty qalaıtyn qorqynyshty Ejelgi Egıpet qudaıy-jylannyń qurmetine atalǵan.
Sonda bizdi shyn máninde apokalıpsıs kútip tur ma?
Jaýaby, árıne joq. Degenmen de aqyrzaman týraly habardyń qaıdan paıda bolǵany, onda neniń shyndyq, neniń jalǵan ekeni týraly suraqtarǵa jaýap izdep kóreıik.
Faktilerdi tekserý
Negizi Apofıs asteroıdy shyn máninde bar jáne Jerge rasymen jaqyndap keledi.
Ol 2004 jyldyń maýsym aıynda ashylǵan jáne sol kezde kóp shý bolǵan edi. Bastapqy esepteýler boıynsha, onyń 2029 jyly Jermen soqtyǵysý yqtımaldyǵy 2,7% - ǵa baǵalandy, bul kóktegi deneniń kólemi men massasyn esepke alǵanda óte úlken kórsetkish.
Reseılik BAQ málimetteri boıynsha, Apofıstiń dıametri - 325 metr. Bul da naqty aqparat emes: asteroıd kólemi Jerge jaqyndaǵan saıyn naqtylanady, sońǵy málimetter boıynsha onyń dıametri-370 metr.
Qalaı desek te, onyń Jermen soqtyǵysýynyń saldary bizdiń planetamyz úshin aýyr bolady. Onyń saldary eń qýatty ondaǵan atom bombasynyń jarylysymen teńesedi.
Oǵan qosa, Apofıs jerge bir emes, birneshe ret jaqyndaıdy. Dálirek aıtqanda, jalpy – 12 ret, al onyń úsheýinde bizdiń planetamyzǵa óte jaqyndaıdy: 2029(sáýir), 2036(naýryz) jáne 2068(sáýiri).
Birinshi rette ol bizdiń planetamyzdan 31,2 myń kılometrge jýyq qashyqtyqta ótedi - jáne bul Jerden Aıǵa deıingi qashyqtyqtan 12 ese az, tipti keıbir jasandy baılanys jerserikteriniń orbıtalaryna qaraǵanda sál jaqyn.
Osymen shynaıy faktiler aıaqtalyp, asyra silteý bastalady.
Shyn mánine kelsek..
Birinshiden, asteroıdtiń Jermen soqtyǵysýyn kórsetetin barlyq ıllıýstrasııalar-sýretshilerdiń qııaly ispettes. Tipti Apofıstiń sapaly birde-bir sýreti joq.
Mine, asteroıdtyń NASA saıtyndaǵy eń jaqsy sýreti.
Sońǵy esepteýlerge sáıkes, Apofıs bizdiń planetaǵa 5,85 km/s - nemese 21 myń km/saǵ jyldamdyqpen jaqyndap keledi.
Bul sandar qorqynyshty estiledi, biraq shyn máninde - ǵaryshtyq ólshem boıynsha bul óte az. Sebebi, Jermen soqtyǵysý yqtımaldyǵy joǵary basqa aspan deneleri bizge budan da tezirek jaqyndaıdy.
Apofıstiń jyldamdyǵynyń salystyrmaly túrde tómendigi onyń traektorııasyn dál esepteýdi qıyndatady, sondyqtan ol únemi naqtylanyp otyrady.
Joǵaryda aıtylǵandaı, boljam boıynsha apattyń 2029 jyly bolý yqtımaldyǵy - 2,7%.
Alaıda eki jyldan keıin, 2006 jyly naqty aqparattar paıda bolyp, soqtyǵysý týraly boljam tolyǵymen joıyldy. Apokalıpsısti 2036-shy jylǵa aýystyrdy.
Degenmen, bul boljam uzaqqa sozylmady. 2013 jyly ǵalymdar Apofıs traektorııasyn qaıta eseptep, aldaǵy armageddondy qaıtadan joqqa shyǵardy.
«Qazirgi ýaqytta soqtyǵysý yqtımaldyǵy mıllıonnan bir deńgeıinde, bul kórsetkish 2036 jyly apattyń bolmaıtynyna senim syılaıdy», - dep málimdedi NASA-da Jer mańyndaǵy nysandardy baqylaý baǵdarlamasyna jetekshilik etetin Don Iomans.
Sodan beri NASA Apofısti baqylaýdy jalǵastyrýda. Eń sońǵy derekterge súıensek, onyń 2068 jyly planetamen soqtyǵysý yqtımaldyǵy 0,000007 - nemese 110 myńnan 1 deńgeıinde baǵalanady.
Salystyrmaly túrde aıtsaq, bul avtomobıl apatynyń saldarynan ólý múmkindigine qaraǵanda myń ese az, aranyń shaǵýynan ólý yqtımaldyǵynan eki ese az jáne shamamen ıt tistegennen ólip qalý múmkindigimen teń.
Qarlyǵash QURAMYS,
«Egemen Qazaqstan»