Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Jastar jylynyń ashylý saltanatynda sóılegen sózinde «Jas sarbaz» qozǵalysy negizinde áskerı-patrıottyq tárbıe berý isin damytý qajettigin basa aıtty. Prezıdent osy oraıda Úkimetke 2025 jylǵa deıingi áskerı-patrıottyq tárbıe berý baǵdarlamasyn ázirleýdi tapsyrdy.
Sapaly bilimge basymdyq beriledi
Halqymyz ejelden balalardy at jalyn tartyp minetin balǵyn shaǵynan mergendikke, qarý ustaýǵa, soǵys ónerine mashyqtandyryp, elin, jerin qorǵaıtyn naǵyz er azamattardy tárbıeleýge erekshe mán bergen. Oǵan dáleldi alystan izdeýdiń qajeti shamaly. Uly dalanyń ulandary kez kelgen qysyltaıań shaqta bes qarýyn asynyp, jurtynyń maly men janyn qorǵap, eń bastysy namysyn taptatpaýǵa daıyn bolǵan.
Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev árkez jastardyń áskerı-patrıottyq tárbıesi deńgeıin kóterýge erekshe mán berip keledi. Elbasynyń bul turǵydaǵy tapsyrmalary 2011 jyldan bastap jumys isteı bastaǵan «Arystan» mamandandyrylǵan lıseıiniń múddelerimen bite qaınasyp jatyr. Atalǵan oqý ornynyń quryltaıshysy – Qazaqstan Prezıdentiniń bastamasy boıynsha qurylǵan «Nursultan Nazarbaevtyń Bilim berý qory» qoǵamdyq qory. Tıisinshe, atalǵan qordyń dırektory Dınara Qulybaeva men Qamqorshylyq keńesiniń tóraǵasy Tımýr Qulybaevtar oqý-tárbıe úderisterin nazarǵa alyp, Elbasynyń óskeleń urpaq tárbıesine qatysty tapsyrmalaryn buljytpaı oryndaýdy baqylaýda ustap otyr.
Jalpy, lıseı áskerı ómir saltyn ustanatyn, fızıka, matematıka, ınformatıka, aǵylshyn jáne qazaq tilderin tereńdetip úıretetin memlekettik emes orta bilim beretin oqý orny. Sondaı-aq bul jobanyń áleýmettik basymdyǵyn da aıta ketken jón. Lıseılikterdiń oqýy tegin (qaıyrymdylyq) negizde júzege asyrylady, oqýǵa qabyldaý barysynda kóp balaly jáne jaǵdaıy tómen otbasynan shyqqan balalarǵa artyqshylyq beriledi.
– Oqý ornyn qurýǵa Nursultan Nazarbaevtyń qoǵamdyq qory quryltaıshy bolyp, izgi nıetterdi maqsat etti. Negizgi mindet – balalarǵa, ásirese áleýmettik az qamtylǵan otbasy balaryna sapaly, tııanaqty bilim berý. Bizdiń oqýshylarymyzǵa qoıylar talap qatal bolsa da, ustazdardyń basty mindeti – balalarǵa meıirimdilik tanytý, – deıdi «Arystan» lıseıiniń bastyǵy, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, general-maıor Sábıt Taýlanov.
Kúshtik qurylymdar qoldaǵan
Oqý orny basshylyǵynyń aıtýynsha, «arystandyqtar» elimizdegi basty kúshtik qurylymdardyń qoldaýyna ıe bolǵan.
– Eń bastysy, bizge Qorǵanys mınıstrligi men Ulttyq qaýipsizdik komıteti qoldaý bildirip otyr. Biz olarǵa qajetti kadr daıarlaýǵa mán bersek, olar polıgondaryn, tankodromdaryn, oqytýshylaryn jiberip turýǵa kelisti. Biz mundaı kelisimge qol jetkizgen jalǵyz oqý ornymyz, – deıdi S.Taýlanov. Al 1993-96 jyldary Qorǵanys mınıstriniń orynbasary laýazymyn atqarǵan general-maıor Aıtqalı Esenǵulovtyń aıtýynsha, «Arystan» mamandandyrylǵan lıseıi – áskerı bilim berý júıesindegi eń tabysty jobalardyń biri.
– Lıseıdiń ornalasqan jeri, oqý baǵdarlamasy erekshe. Men mundaı oqý orny TMD kóleminde joq dep oılaımyn, – deıdi A.Esenǵulov. Álbette, kez kelgen memlekettiń qorǵanys áleýeti, qabilettiligi sapaly mamandaryna baılanysty. Al álemdik tájirıbe áskerı ónerge erte jastan baýlýdyń tıimdiligin kórsetip otyr. О́mirlik ustanymy erte jastan qalyptasyp, dúnıege kózqarasynyń aıasy keńip, patrıottyq sezimderi týlaǵan jastar «Arystannyń» sapynda júr.
Oqý ornynyń basshylyǵy men shákirtter qaýymy «Arystanǵa» Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń arnaıy kelgendigin, Qazaqstannyń tuńǵysh Qorǵanys mınıstri Saǵadat Nurmaǵambetovtiń aq batasyn bergendigin erekshe maqtan tutady.
Eń bastysy, «Arystannyń» qataryna qabyldaný talaby qatal bolǵanymen, joly bolǵan jigitter bilimin tereńdetýge múmkindik alady. Oqý baǵdarlamasy men ádistemesiniń zamanaýı talaptarǵa saı keletindigin kórgen talaı sheteldik qonaqtar da tańdanyspen bas shaıqaǵan. О́ıtkeni, oqý úderisinde ǵylym men tehnıkanyń ozyq úlgilerin qoldanatyn jasóspirimder jańa zamannyń kez kelgen quraly men qarýyn bes saýsaǵyndaı biledi desek, artyq aıtqandyq bolmas. Onyń ústine lıseı túlekteriniń shetelderde bilimin jetildirýine de múmkindik jasalǵan. Jalpy bilim beretin mektepterge tán pándermen qatar, jas órender saıasattaný, baǵdarlamalaý negizderinen de tálim alady. Oqytýdyń burynǵy tásilderine qazirgi aqparatqa qoljetimdilik serpin berýde. Sondyqtan bolar, «arystandyqtar» UBTmen qatar, ózge de pándik saıystarda qatarlastarynan árkez ozyq turady.
Lıseıge oqytýshylar da qatal tártip boıynsha qabyldanǵan. Maıtalman mamandar arasynan eń úzdik ofıserler iriktelip alynǵan. Qazir olardyń birqatary avtorlyq oqytý baǵdarlamalaryn ázirlep, oqý prosesine engizilgen.
– Balalardyń boıyna aldymen adaldyq, shynshyldyq, otanshyldyq qasıetterin sińirýge kúsh salamyz. Bul – Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń Bas Qolbasshysy – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń talaby. Bizdiń oqýshylarymyz bir úıdiń balasyndaı tatý, aǵaıyndy adamdardaı meıirli bolyp ósedi. Tipti eńbekterin olar erteńgi kúni bilikti ofıser atanǵan kezdiń ózinde bir-birine qoldaý bildirip, súıeý bolatyndyǵyna senimdimiz, – deıdi lıseı bastyǵy.
General-maıordyń bul pikiriniń beker emestigin jastarmen tildesý barysynda da uǵyna tústik. Lıseı oqýshylarynyń biri Danıl Kýleshov ofıserlerdiń aldymen aýyzbirshilikke úndeıtindigin aıtady.
– Qatarlastarymyzben birge júrip, birge turǵannan keıin aǵaıyndy adamdardaı baýyr basyp qaldyq. Bizdiń qatarymyzda keń baıtaq elimizdiń ár oblysynyń ókilderi bar. О́z basym oqý úderisine rızamyn. Bizge árkezde Aýǵan soǵysynyń ardagerleri, generaldar kelip ózderiniń ómir joly, áskerı ádis-tásilder týraly áńgimelep otyrady. Biz olardyń dańqty joldaryn jalǵastyrýǵa daıynbyz, – deıdi Danıl.
Danıl aıtsa aıtqandaı, onyń ishinde, jasóspirimderdiń tamaqtanýy, densaýlyǵy, turmystyq jaǵdaıyna erekshe kóńil bólingendikten, «Arystan» tárbıelenýshilerdiń ekinshi úıine aınalyp ketken.
Batyrlar jyry oqytylady
Ádette, tulǵanyń tolyq adam bolyp qalyptasýy jasóspirim shaǵynda erekshe mánge ıe bolatyndyqtan, oqýshylarǵa ádebıet, teatr, mýzykanyń túbine tereń boılap, rýhanı shólderin basýyna da jaǵdaı jasalǵan. Eń bastysy, «arlandar» qazaqtyń batyrlar jyrynan nár alyp, sýsyndaýda. Oǵan qosa, elimizdiń dańqty sportshylary men óner adamdary da «Arystan» lıseıine jıi bas suǵatyn qonaqtardyń qatarynda. Elimizge tanymal ánshilerdiń kóbi osy lıseıge kelip shyǵarmashylyq keshterin ótkizip turady eken.
Al oqýshylardyń dene tárbıesine tipti erekshe kóńil bólinýde. Olardy kásibı sportshylar jattyqtyryp, áskerı sporttyń qyr-syryn tereń meńgerip jatyr.
– Búgingi kýrsanttardyń erteńgi kúni úlgili ofıserlerge aınalyp, Qazaqstan armııasynyń elıtasy bolaryna eshqandaı kúmánim joq. Olar qazirdiń ózinde ofıserlik ómirdiń ashy-tushysyn tatýǵa ázir. Jalpy, áskerı ǵylym ońaılyqpen baǵynbaıdy. Onyń ústine zamanaýı shaıqastar tek ushqyr qııal men tereń bilimge negizdeledi. Sondyqtan da, bizdiń mindetimiz el áskerin sapaly ofıserlermen tolyqtyrý, – deıdi S.Taýlanov. Saıyp kelgende, mindet, abyroı men erlikti tý etken jastarymyzǵa artylar júk jeńil emes, al memleket qazirdiń ózinde bilikti ofıserler irgetasynyń berik bolýyna múddelilik tanytyp keledi.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»