«Elektr jelilerin basqarý jónindegi Qazaqstan kompanııasy «KEGOC» aksıonerlik qoǵamy Qazaqstannyń basty elektr energetıkalyq aktıvi bola otyryp, «Samuryq-Qazyna» qoryna qarasty portfeldik kompanııalary arasynda óndiristik-qarjylyq kórsetkishteri jaǵynan da, korporatıvtik basqarý deńgeıi jáne áleýmettik turaqtylyq ındeksi jaǵynan alǵanda da kóshbasshylar qatarynda keledi.
KEGOC kompanııasynyń 2018 jyldy qalaı qorytyndylaǵany jóninde gazet oqyrmandaryna Basqarma tóraǵasy Baqytjan Qajıev áńgimeleıdi.
Eń aldymen, KEGOC kompanııasy elimizdegi elektr energetıkasynyń ortalyǵy sanalatyn – Birtutas elektr energetıkalyq júıesiniń Júıelik operatory qyzmetin atqaryp otyrǵanyn, jalpy qashyqtyǵy 26 myń shaqyrymnan asatyn 110-1150 kV kerneýli elektr jelilerinen jáne jalpy jıyntyq qýattylyǵy 36,7 GVA quraıtyn 78 toraptyq qosalqy elektr stansııalarynan turatyn Ulttyq elektr torabyn (UET) basqaryp otyrǵandyǵyn atap ótken jón.
Kompanııa quramyna jalpy sany 4700-den astam qyzmetker jumys isteıtin Atqarýshy dıreksııa, toǵyz aımaqtyq fılıal, Ulttyq dıspetcherlik ortalyq jáne eki enshiles uıym kiredi.
Kompanııa Júıelik operator retinde Ulttyq elektr toraby arqyly elektr energııasyn jetkizý, jumys tártibin ortalyqtandyrylǵan jedel-dıspetcherlik basqarý jáne elektr energııasyn óndirý men tutynýdy teńgerimdeýdi uıymdastyrý sekildi qyzmetterdi kórsete otyryp, Qazaqstan BEJ-diń senimdi ári turaqty jumysyn qamtamasyz etedi. Kompanııa qyzmetiniń taǵy bir negizgi aspektisi – shekaralas memleketterdiń energojúıelerimen ózara yntymaqtastyq ornatý, bul memleketter arasyndaǵy qatarlas jumys tártibiniń turaqtylyǵyn basqarýǵa jáne qamtamasyz etýge septesedi. Bizdiń memleketimizdiń energııa júıesiniń turaqty jumysy úshin bul óte mańyzdy.
Bir sózben aıtatyn bolsaq, jalpy KEGOC elimizdiń basty elektr jelilik kompanııasy retinde Qazaqstan halqy men kásiporyndaryn úzdiksiz elektrmen qamtý sekildi óte mańyzdy mindetti atqaryp otyr.
Sol sebepti kompanııanyń basty qyzmeti men júzege asyryp jatqan ınfraqurylymdyq jobalary joǵaryda atap ótken mindetterdi qaltqysyz oryndaýǵa baǵyttalady.
О́tken 2018 jyldaǵy kórsetkish retinde «Shúlbi GES (Semeı) – Aqtoǵaı – Taldyqorǵan – Alma 500 kV áýe jelisin salý» jobasyn sátti iske asyrǵanymyz dálel bola alady. Atalmysh tranzıt 2018 jylǵy 11 jeltoqsanda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń qatysýymen ótken Indýstrııalandyrý kúnine arnalǵan jalpy ulttyq telekópir barysynda iske qosyldy.
Memleket basshysy Nursultan Ábishuly: «Bul kópten beri armandaǵan jobamyz! Bul óte qýanyshty jaıt!» – dep atap ótken bolatyn. Myńdaǵan qyzmetkerler jumys isteıtin KEGOC-tyń ujymy úshin atqarylǵan jumystyń mańyzdylyǵyna asa mán bergen Elbasynyń joǵary baǵasyn estý úlken qurmet dep esepteımin.
«Shúlbi GES (Semeı) – Aqtoǵaı – Taldyqorǵan – Alma 500 kV áýe jelisi joǵary voltti jelisin salý» jobasy «Soltústik – Shyǵys – Ońtústik tranzıtiniń 500kV áýe jelisin salý» (shyǵys tranzıt) iri aýqymdy ınvestısııalyq jobasynyń ekinshi kezeńi sanalady.
Al birinshi kezeń – «Ekibastuz – Shúlbi GES (Semeı) – О́skemen 500 kV áýe jelisin salýdy» josparlanǵan merziminen bir jyl buryn aıaqtap, Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń 25-jyldyq mereıtoıy qarsańynda Memleket basshysynyń qatysýymen 2016 jylǵy 6 jeltoqsanda ótken Indýstrııalandyrý kúnine arnalǵan ulttyq telekópir barysynda paıdalanýǵa engizilgen bolatyn.
Osylaısha, 2018 jyly elektr energetıkasy salasyndaǵy mańyzdy joba – «Soltústik – Shyǵys – Ońtústik tranzıtiniń 500 kV áýe jelisin salý» iri ınfraqurylymdyq jobasyn tolyǵymen aıaqtadyq. Atalmysh joba kompanııanyń menshik qarajaty men bıýdjettik qarjylandyrýdan tys qaryz qarajat esebinen júzege asyryldy.
Sońǵy tórt jyldyń kóleminde jalpy qashyqtyǵy 1770 km astam joǵary voltti elektr jelileri salyndy, 500 kV «Semeı», «Aqtoǵaı» jáne «Taldyqorǵan» sekildi úsh jańa qosalqy stansııalary (QS) iske qosyldy. Buǵan qosa 1150 kV «Ekibastuz» QS, 500 kV «О́skemen» QS-ynda ashyq taratý qurylǵylary (ATQ) jáne 220 kV Shúlbi GES-inde (ShGES) ATQ keńeıtildi. Sonymen qatar, Almaty qalasynyń elektrmen jabdyqtaýdy qamtamasyz etetin qos tirekti qosalqy stansııasynyń biri – 500 kV «Alma» QS keńeıtildi jáne qaıta quryldy.
Ekonomıka damýynyń draıveri
«Úshinshi» nemese «shyǵys trazıti» degen ataý alǵan «Soltústik-Shyǵys-Ońtústik tranzıtiniń 500kV áýe jelisin salý» qajettiligi memleketimizdiń ońtústik aımaqtaryndaǵy elektr energııasyn tutyný kóleminiń turaqty ósýimen baılanysty. Buǵan deıin elektr energııasy artylyp qalatyn soltústik toraptan (Ekibastuz) elimizdiń ońtústigine elektr energııasyn jetkizý maýsymdyq joǵarǵy shegi kezeńderinde óz múmkindiginshe jumys istegen 500 kV áýe jelileri qos jelisimen qamtamasyz etilgen bolatyn.
Bul joba engizilgen kúnnen bastap Qazaqstannyń soltústik elektr stansııalarynan ońtústik óńirlerge jetkizýge arnalǵan 500 kV úsh áýe jelisi boıynsha jıyntyq ótkizgishtik qabileti 1450 MVt-tan 2100 MVt-qa deıin artty.
Eń bastysy, bul jobanyń iske asýy – Qazaqstannyń Biryńǵaı elektr energetıkalyq júıesiniń senimdiligi deńgeıin bir shama arttyrýǵa serpin berdi. Budan bólek, «shyǵys tranzıtin» iske qosý elimiz úshin mańyzdy birqatar mindetterdi sheshýge múmkindik berdi.
Máselen Shyǵys Qazaqstan oblysynyń elimizdiń elektr energetıka júıesimen baılanysy kúsheıtildi. Jańa jeliler iske qosylǵanǵa deıin bul aımaqqa elektr energııasy soltústik elektr stansııalarynan Reseı terrıtorııasy arqyly jetkiziletin. Sonymen qatar shyǵys aımaǵyndaǵy temir jol ýchaskilerin elektrlendirý jáne taý-ken ónerkásibiniń energııa syıymdy obektilerin elektr energııasymen qamtamasyz etýge múmkindikter týdy.
Bul jobanyń der kezinde oryndalǵandyǵyn da erekshe atap ótken jón. Elimizdiń ońtústik aımaǵynda elektr energııasyn tutyný kólemi jyl saıyn artyp keledi. 2018 jylǵy jaz maýsymynyń ózinde Soltústik – Ońtústik tranzıtinde júktemeniń shamadan tys kóptigi tirkelip, bul óz kezeginde jelige josparly jóndeý jumystaryn iske asyrýda qıyndyqtar týdyrǵan bolatyn. Jobany júzege asyrý merzimi sál keshiktirilgen jaǵdaıda elimizdiń ońtústik óńirin elektrmen jabdyqtaýda birshama qıynshylyqtar týyndaýy múmkin edi. Nátıjesinde elimizdiń ońtústik óńiri tutynýshylarynyń soltústik energııa kózderiniń arzan elektr energııasyna tolyq kólemde qol jetkize almaýy saldary aımaqtyń ekonomıkalyq damýyna keri áser eter edi.
Jalpy, jobany iske asyrýda birshama mýltıplıkatıvti nátıjege qol jetkizilgenine toqtalǵym keledi. Joǵary voltti jelilerdi salý barysynda qazaqstandyq óndirýshiler shyǵarǵan qurylǵy-jabdyqtar men materıaldar qoldanyldy. Atap aıtqanda, temirbeton buıymdary, metall tirekter, kabeldik-ótkizgish ónimder, baılanys kondensatorlary, túrli transformatorlar jáne relelik qorǵanys pen avtomatıka panelderi. Bul tizimdi ári qaraı jalǵastyra berýge bolady.
О́ndiristik kórsetkishter
О́tken 2018 jyl kompanııa úshin mańyzdy ózge de jańalyqtarǵa toly. Kompanııa joǵary óndiristik kórsetkishterge qol jetkizdi. Sońǵy derekterge súıensek, «KEGOC» AQ-nyń Ulttyq elektr toraby (UET) arqyly elektr energııasyn jetkizý boıynsha qyzmetterdiń kólemi shamamen 44,75 mlrd. kVtsaǵ-ty qurady. Bul 2017 jylǵy kórsetkishtermen salystyrǵanda 2,0 mlrd. kVtsaǵ., ıaǵnı 4,7 paıyzǵa joǵary. Jelige bosatý jáne elektr energııasyn tutynýdy tehnıkalyq dıspetcherleý boıynsha qyzmetter kólemi 4,4 paıyzǵa artqan, shamamen 97,74 mlrd. kVtsaǵ-ty quraıdy.
Elektr energııasyn óndirý-tutynýdy teńgerimdeýdi uıymdastyrý boıynsha qyzmetter kólemi 2018 jyly 5 paıyzǵa artty, ıaǵnı 183,29 mlrd. kVtsaǵ-ty qurady.
Bırjadaǵy jetistikter
«KEGOC» AQ jarııa kompanııa bolǵandyqtan, kompanııa qyzmetiniń nátıjeleri onyń aksııalarynyń Qazaqstan qor bırjasyndaǵy qunyna tikeleı áser etetini anyq. Qazirgi kezde KEGOC aksııalary qor bırjasynyń eń tartymdy qarjylyq quraldarynyń biri bolyp otyrǵany tegin emes-ti. 2018 jyly bir aksııanyń eń joǵary naryqtyq quny tarıhı shegine jetti, 2014 jylǵy alǵashqy ornalastyrý quny 505 teńge bolǵanyn eskersek, kompanııanyń bir aksııasynyń quny 1631 teńgege deıin kóterildi.
О́tken jyly «KEGOC» AQ-y Qazaqstan qor bırjasynyń «Qor naryǵynyń damýyna qosqan úlesi úshin» degen syılyǵyna ıe boldy.
KEGOC kompanııasynyń aksıoneri atanǵan árbir qazaqstandyq durys tańdaý jasady dep oılaımyn. Biz aksıonerler aldyndaǵy barlyq mindetterdi oryndap kelemiz. Kompanııa ótken jyly jalpy somasy 31,4 mlrd. tenge kóleminde aksıonerlerge eki márte dıvıdendter tóledi. Jalpy alǵanda, kompanııa aksııalaryn qor bırjasynda alǵashqy ornalastyrý sátinen beri aksıonerlerge tólengen dıvıdendterdiń jalpy somasy 68,8 mlrd. teńgeni quraıdy.
Áleýmettik mártebe mindetteıdi
Áleýmettik turaqtylyqty qamtamasyz etý – Kompanııanyń basty artyqshylyqtarynyń biri. KEGOC 2018 jyly áleýmettik-baǵyttalǵan iri kompanııa ekenin taǵy bir márte dáleldedi.
Táýelsiz zertteýdiń nátıjeleri boıynsha «KEGOC» AQ-nyń Áleýmettik turaqtylyq ındeksi 85 paıyzdy qurady, bul «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ-nyń enshiles kompanııalary arasyndaǵy eń joǵarǵy kórsetkish bolyp tabylady. Áleýmettik-basqarý personalynyń (ÁBP) jumyldyrylý ındeksine de oń baǵa berýge bolady, ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha 69 paıyzdy qurap otyr.
Joǵaryda aıtylǵan derekter Kompanııanyń tıimdi kadrlyq, áleýmettik jáne kommýnıkasııalyq saıasatty ustanyp otyrǵanyn kórsetedi. Mundaı kórsetkishter kezdeısoq deýge kelmeıdi. Bizdiń jetistikterimizdiń túp-tórkini – Kompanııanyń basty aktıvi sanalatyn KEGOC qyzmetkerleri ekendigin jaqsy túsinemiz.
Budan bólek, ótken jyly Korporatıvtik basqarý reıtıngimiz «VV» deńgeıinde baǵalandy. Bul Qor kompanııalary tobyndaǵy eń joǵary nátıjelerdiń biri bolyp eseptelinedi. Endigi kezekte Kompanııa korporatıvtik basqarý deńgeıin budan ári jetildirýdi mindet qoıyp otyr, ıaǵnı 2020 jyly «VVV» deńgeıine (barlyq ólshemderge sáıkes kelý) jetý mindeti tur.
Transformasııa baǵdarlamasy
«Samuryq-Qazyna» qory» AQ-nyń bastamasymen bastaý alǵan Bıznesti transformasııalaý baǵdarlamasyn iske asyrýdy jalǵastyryp kelemiz. Qazirgi kezde transformasııa portfelinde Kompanııa qyzmetiniń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan 8 joba bar.
2018 jyly satyp alýdyń alty sanattyq strategııasy iske asyryldy, ITSM biriktirilgen aqparattyq basqarý júıesi iske qosyldy, jáne WAMS monıtorıngileý júıesiniń sınhrofazotrondyq jabdyǵyn ornatý jumystary tolyǵymen aıaqtaldy.
Jańa jyldan bastap ERP SAP baǵdarlamasy, Tutynýshylarmen esep aıyrysýdyń bıllıngtik júıesi, sonymen qatar Aqparattyq qaýipsizdikti basqarýdyń korporatıvtik júıesi óndiristik paıdalanýǵa engizýge daıyn.
Tarıfter jaıynda
Elimizdiń barlyq tutynýshylary úshin «KEGOC» AQ-nyń 2019 jyl qarsańynda jarııalaǵan retteletin qyzmetterge tarıfterdiń bekitilgen shektik deńgeılerin tómendetý jónindegi sheshimi qýanyshty jańalyq boldy dep oılaımyn.
Bundaı sheshim KEGOC Qazaqstannyń Birtutas elektr energetıkalyq júıesiniń Júıelik operatory retinde el ekonomıkasynyń turaqty damýyn eskere otyryp, elektr energııasyn tutyný men óndirýdiń, sonymen qatar ózindik retteletin qyzmetter kóleminiń ósýin boljaı alatyndyǵy esepke ala otyryp qabyldandy.
Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń 2018 jylǵy 11 jeltoqsandaǵy buıryǵymen energııa óndirýshi uıymdar úshin 2019 jylǵy 1 qańtardan bastap elektr energııasyna shektik tarıfter tómendetilgendigi de eskerildi.
Osy eki faktorǵa súıene otyryp, «KEGOC» AQ-y «Samuryq-Qazyna» qorynyń qoldaýymen jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń Tabıǵı monopolııalardy retteý, básekelestikti jáne tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetimen kelisip, tutynýshylar úshin 2019 jylǵy 1 qańtardan bastap tarıfterdiń bekitilgen shektik deńgeılerin myna retteletin qyzmetterge, atap aıtqanda elektr energııasyn jetkizý boıynsha 1 kVtsaǵ úshin 2,823-ten 2,496 teńgege, jelige bosatý jáne elektr energııasyn tutynýdy tehnıkalyq dıspetcherleý boıynsha 1 kVtsaǵ úshin 0,306-dan 0,237 teńgege jáne elektr energııasyn óndirý-tutynýdy teńgerimdeýdi uıymdastyrý boıynsha 1 kVtsaǵ úshin 0,098-den 0,088 teńgege deıin tómendetildi.
Kompanııa bolashaqta da alǵa qoıǵan tapsyrmalardy sátti oryndaýǵa jáne memleketimiz, aksıonerler men tutynýshylarymyzdyń aldyndaǵy mindetterdi tıisti deńgeıde atqarý úshin baryn salady degen senimdemin.