Elimizdegi tuńǵysh Dostyq úıi óziniń mereıtoıyn atap ótti

Elimizdegi tuńǵysh Dostyq úıi óziniń mereıtoıyn atap ótti

Juma, 12 qazan 2012 7:00

Dostyq pen tatýlyqty  tý etip ustaǵan

Shyǵys Qazaqstan oblysy ákimdigi máde­nı­­­et basqarmasynyń «Oblystyq Dostyq úıi» kom­mýnaldyq memlekettik qazynalyq kásip­­orny týraly turǵyndar arasynda jaqsy pi­kir qa­lyptasqan. Jaqynda Dostyq úıi qu­ryl­ǵanyna 20 jyl tolý mereıtoıyn atap ótti. Ob­lys­tyq mádenıet basqarmasynyń bastyǵy Jaq­sy­lyq Omar bul oraıda bylaısha aǵynan jarylady.

Juma, 12 qazan 2012 7:00

Dostyq pen tatýlyqty  tý etip ustaǵan

Shyǵys Qazaqstan oblysy ákimdigi máde­nı­­­et basqarmasynyń «Oblystyq Dostyq úıi» kom­mýnaldyq memlekettik qazynalyq kásip­­orny týraly turǵyndar arasynda jaqsy pi­kir qa­lyptasqan. Jaqynda Dostyq úıi qu­ryl­ǵanyna 20 jyl tolý mereıtoıyn atap ótti. Ob­lys­tyq mádenıet basqarmasynyń bastyǵy Jaq­sy­lyq Omar bul oraıda bylaısha aǵynan jarylady.

– Qazaq jeri keń baıtaq, kóńili darqan, talaı tar jol, taıǵaq keshýde tyǵyryqtan shy­ǵyp qana qoımaı, nebir qıly zamanda shetten kelgen basqa ult ókilderin jatsynbaı qarsy alyp, baýyryna basty, tórin usynyp, bir úzim nanyn bólip berdi. О́skemendegi Dostyq úıi 1992 jyly dúnıege keldi. 1995 jyly Shy­ǵys Qazaqstan halqy Assambleıasynyń ob­lystyq Dostyq úıi oblys ákimi ókimi ne­gizinde qurylyp, zańdy tul­ǵa dep tanyldy. Onyń saltanatty ashylýyna Elbasy N.Á.Na­zarbaev ózi arnaıy kelip qa­tysyp, aqjarma tilegin aıtty, shyraıly shy­ǵystan bastaý alǵan qundy tájirıbeni eli­miz­diń bar­lyq oblystarynyń qoldaýy qa­jet ekenine, ta­týlyq pen sútteı uıyǵan dostyq­tyń Qazaq­stan halqy Assambleıasynyń basty róli eke­ni­ne toqtaldy. Sonymen, kendi Altaı­dyń tá­ji­rıbesin Qazaqstan Respýblıkasy Prezı­den­­­ti Ákimshiligi zerttep, barlyq óńirge taratty. Oblys ákimi Berdibek Saparbaev Dos­tyq úıine únemi qamqorlyq jasap tura­dy, elimizdegi tuńǵysh qurylǵan etnoaýyldyń avtory da óńir basshysy, – dep mádenıet bas­qar­masynyń bastyǵy biraz jaılardan habardar etti.Qalanyń kórikti jerinen oryn alǵan Dostyq úıine keldik. Eki qabatty, ejelgi arhıtektýramen kóz tartatyndaı etip ádemi salynǵan mekemeni Eldar Tóleýbekov bas­qa­rady. Etnomádenı birlestikterdiń kórkemdik jetekshisi Oksana Dosenko, ádiskerlik bóli­m­niń meńgerýshisi Aıbarsha Jumadilova atqa­ryp jatqan jumystarymen tanystyrdy. Dos­tyq úıiniń qyzmetkerleri óz mindetteri men isterin uqyptylyqpen atqaryp jatqany birden ańǵarylady. Qazaqstan halqy Assam­bleıasynyń múshesi Leo Bogdanovıch Shık, taǵy basqalar qoldan kelgenin aıamaıdy eken.– Keńes ókimeti kezindegi bir tildi, bir dindi bolamyz degen solaqaı ıdeologııa saldarynan qanshama ult óz tilinen, mádenıe­tinen ajyrap qala jazdady, onyń ishinde qazaq halqy da bar. Al táýelsiz Qazaqstan ár halyqtyń balasy óz ana tilin, salt-dástúrin, mádenıetin, tarıhyn umytpasyn degen maq­sat qoıdy. Nátıjesinde respýblıka boıynsha Dostyq úıleri ashyla bastady. Búgingi tańda tek ózimizdiń Shyǵys Qazaqstan oblysynda 8 Dostyq úıi bar, onda 82 etnomádenı birlestik jumys jasap jatyr, – deıdi Aıbarsha Jumadilova bizben áńgimesinde.Oblystyq Dostyq úıiniń maqsaty ult­ara­lyq kelisim men turaqtylyqty nyǵaıtý, ha­lyq­tar mádenıetin, ana tilin, salt-dástúrin jań­ǵyrtý, mádenı murany saqtaý, Qazaqstan jas­taryn patrıottyq sezimge tárbıeleýge saıady.Shyǵys Qazaqstan oblysy aýmaǵyndaǵy tarıhı-mádenı murany zerttep, qalpyna kel­tiredi, osynda turatyn etnostar týraly ta­rıhı-bıblıografııalyq materıaldar basyp shyǵarady. Halyq shyǵarmashylyǵyn, etno­má­denı salt-dástúrlerdi jáne ádet-ǵuryp­tardy nasıhattap, saqtaıdy. Olardy áleý­met­tik-ekonomıkalyq jáne qazirgi tarıhı jaǵ­daıǵa beıimdeý de basty nazarda. Sonymen birge, qyzmet isteıtin etnomádenı bir­les­tikterge ana tilin oqytý jumystaryn uıym­das­tyrýǵa, halyqtyq mýzykalyq, kórkem shyǵarmashylyq, qoldanbaly óner ujymdary qyzmetine tájirıbelik kómek kórsetedi, olar­dyń qyzmeti úshin qajetti jaǵdaı jasaıdy jáne etnomádenı qoǵamdyq birlestikterge ádistemelik, uıymdastyrýshylyq jáne qu­qyq­tyq turǵyda kómek qolyn sozady.Qazirgi tańda Dostyq úıinde 12 etno­má­denı birlestik pen 9 qoǵamdyq birlestik, Shy­ǵys Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jas­tar qanaty men ǵylymı-saraptamalyq ke­ńe­si jumys isteýde. 2010 jyly «Altyn ar­qaý» jáne oralman jastardan «Bir­lik» qoǵamdyq birlestikteri quryldy. Búgin­de etnomádenı birlestikter oblysta ótetin kóptegen qoǵam­dyq mańyzdy jáne mádenı sharalardyń uıyt­qysy bolyp otyr. Sondaı-aq, etnomá­denı birlestikterdiń janynan qu­ryl­ǵan 20 shyǵarmashylyq ujym bar. Olar Dostyq úıiniń jáne oblystaǵy mádenı shara­larǵa belsendi qatysady.Dostyq úıi jumysynyń aýqymy jyl sa­ıyn keńeıe túsýde, munda ártúrli taqyrypta ǵylymı-tájirıbelik konferensııalar, semınarlar, baıqaýlar, kezdesýler, festıvaldar, atap aıtsaq «Orys óneri», «Kazache storonýshka», «Jyraýlar» festıvaldary dástúrli ótki­zilýde, bıyl alǵash ret «Kúmbirle, dombyra, oına, syrnaı» festıvali ótti. Jaqynda ǵana Shyǵys Qazaqstan halqy Assam­bleıa­sy­nyń XVI sessııasy ótse, keshe ǵana «Halyq­ara­lyq kelisim jáne toleranttylyq – turaq­tylyq negizi» atty halyqaralyq sımpozıým boldy. Sonymen qatar, halyq merekeleri «Naýryz», «Maslenısa», «Hanýka», «Rosh-a-na», «Sabantýı», «Astyq merekesi», dinı merekeler «Qurban aıt», «Rojdestvo», «Pasha», «Vardavar» jáne memlekettik merekeler de jyl saıyn Dostyq úıinde toılanady. Etno­mádenı birlestikter, tarıhı otandarymen de baılanys jasap turady. Munda polıak, belorýs, armıan memleketteriniń elshileri óz dıasporalarymen kezdesýdi dástúrge aınaldyr­ǵan. Dostyq úıi jyldyq jospar boıynsha jáne jospardan tys 70 asa úlkendi-kishili is-sharalar ótkizipti. Aı saıyn «Otanǵa degen súıispenshilik pen ultjandylyqty, azamat­tyqty tárbıeleý» degen taqyrypta joǵary oqý oryndarynyń oqytýshylary dáris júr­gizedi. Dostyq úıi qurylǵan ýaqyttan beri ıgi dástúr qalyp­ta­syp, jumys aýqymy keńeıe tústi. Atqarylyp jatqan jumystar jaıly aı saıyn shyǵary­latyn mekemeniń jeke basylymy «Assambleıa jarshysy» gaze­tin­de keńinen jarııalanady. Qyzmetkerler oblysta tura­tyn etnostar týraly tarıhı-bıb­lıo­grafııa­lyq materıaldar basyp shyǵarýdy kózdegen. Osy ýaqytqa deıin munda Shyǵys Qazaq­stan­daǵy belorýstar, orystar, polıaktar, evreıler, tatarlar, týraly kitaptar ja­ryq kórdi. О́tkizilip jatqan ǵy­lymı-praktı­ka­lyq kon­fe­rensııalardyń materıaldary jınaq jáne ádistemelik quraldar bolyp basyldy. Aǵym­daǵy jyldyń jaz aılarynda Dostyq úıiniń etnomádenı birlestikteri etnoaýylda mádenı kúnderin ótkizdi. Etno­aýylǵa kelgen qala halqy men qonaqtary óńirde turatyn halyq­tardyń salt-dástúrimen, án-jyrymen keńinen tanysty. Osy atqarylǵan jumystardyń qorytyndysy retinde «Bir shańyraq astynda» atty jýrnal jaryqqa shyǵyp, onyń tusaýkeseri boldy.Elbasy N.Á. Nazarbaev 2010 jyly ótken Qazaqstan halqy Assambleıasynyń XVI sessııa­synda sóılegen sózinde: «Osydan 15 jyl bu­ryn irgesin qalaǵan Assambleıa órkenıetti álem­ge óziniń ómirsheńdigin dáleldep berdi. Qo­ǵam­­dyq kelisimniń kepili bolǵan Assambleıa eli­miz­degi tutastyqtyń tutqasyna, birliktiń diń­ge­gine, dostyqtyń dánekerine aınaldy. Eli­miz­de­gi tatýlyq pen turaqtylyqtyń bere­keli beke­tine aınalýyna Qazaqstan halqy Assambleıasy úlken úles qosyp keledi», degen bolatyn.Qazaqstan halqy Assambleıasynyń XVI sessııasynda qoıylǵan jańa mindetterdi ob­lystyq Dostyq úıi júzege asyrý boıynsha jumys atqarýda. Budan 20 jyl buryn Dos­tyq úıi О́skemen qalasynda ashylsa, 2010 jyly Qazaqstan boıynsha alǵash ret etno­aýyl da osynda boı kóterdi. 19 úı ár halyqtyń salt-dástúri boıynsha jabdyqtal­ǵan. Aǵym­daǵy jyldyń jaz aılarynyń jek­senbi, senbi kúnderi etnoaýylda etnomádenı birlestikteri mádenı kúnderin, halyqtyq me­re­kelerin kór­se­t­ip, qala turǵyndary men qo­naqtardyń demalys kúnderin jaqsy ótkizý­le­rine úlesterin qosty. Sóz reti kelgende aıta ketý kerek, osy jyly «Shyǵys Qazaqstan mu­sylman áıel­deri» qoǵamdyq birlestigine de 20 jyl tolyp otyr. Ony «О́skemen qala­sy­nyń qurmetti azamaty» G. Etekbaeva iskerlik­pen basqarýda. «Altyn arqaý» qoǵamdyq bir­les­tigine Saǵyn­bek Aqanov jetekshilik etedi. Al aqsaqaldar alqasy janynan qurylǵan «Atamura» ansam­b­­li el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnap 20 konsert berdi. Ony «Qurmet» ordenimen ma­rapattalǵan Frýnze Jaqsylyqov basqarady.Adam janyn izgilikke bóleıtin, ár ult ókilderin tatýlyq pen beıbitshilikke úndeıtin Dostyq úıindegi ónege tutarlyq ister aldaǵy ýaqytta da kóńilderge shýaq uıalata bermek.

Mereıli de berekeli 20 jylAǵymdaǵy jyldyń 2 qazany kúni ob­lys­tyq Dostyq úıiniń 20 jyldyǵyna ar­nal­ǵan keshendi merekelik is-shara ótti. Sha­ranyń maqsaty – ulttyq birlik Doktrınasyn júzege asyrý, respýblıka aımaqtarynda tole­ranttylyq pen turaqtylyq jetistigin, etnos­aralyq kelisim ıdeıasyn nasıhattaý. Prezıdent saıasatyn júzege asyrýǵa baǵyttalǵan kreatıvti ıdeıalardyń generatory retinde Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ımıdjin qa­lyp­tastyrý. Sonymen birge, ári qaraı jal­pyulttyq birlikti nyǵaıtý, eń aldymen respýblıkamyzdaǵy beıbitshilik pen kelisim arqyly jastardy joǵary jaýapkershilik sezimde tárbıeleý.Sonymen, Dostyq úıinde oblys ákiminiń orynbasary Ermek Kósherbaevtyń tóraǵa­ly­ǵymen aıtýly sharaǵa arnalyp «Dostyq úıi beıbitshilik pen kelisim besigi» atty dóńgelek ústel uıymdastyryldy.– Búginde bizden úlgi ala otyryp, Qazaq­stannyń basqa da aımaqtarynda Dostyq úı­le­ri, ulttyq mádenı birlestikter boı túzeı bastady. Biz únemi basqalarǵa úlgi bola bil­dik, – dep atap ótti oblys ákiminiń orynbasary. Dóńgelek ústelge Aqmola, Aqtóbe, Jambyl, Pavlodar, Atyraý, Qyzylorda oblystarynan kelgen jurtshylyq jáne qoǵamdyq uıymdardyń ókilderi qatysty. Sonymen bir­ge, arnaıy shyǵarylǵan «Birligi jarasqan biz­diń úı» atty kitaptyń tusaýkeseri ótkizildi. Dostyq úıi óziniń 20 jyldyǵyn atap ótýdi kóktem shyǵa salysymen bastap ketken bolatyn. Onyń bastaýy Dostyq úıiniń janynan turǵyzylǵan eńseli de sáýletti «Dostyq» stel­asy bolsa, odan keıin oblys ortaly­ǵy­nan «Dostyq kerýeni» aksııasy máre alyp, respýblıkamyzdyń ózge qalalaryna jol tartqan edi. Aksııa qorytyndysy Astana qalasynda shyǵarylady.Kún araılap shyǵystan shyǵatyndyqtan, tyń ıdeıalar da, jańa bastamalar da shy­ǵys­tan bastaý alady. Sondaı bastamalardyń biri – oblys ákiminiń etnoaýyldy turǵyzý bastamasy. Búginde respýblıkada alǵash qurylǵan etnoaýylǵa da eki jyl tolyp otyr, kúnnen-kúnge ártúrli jobalarmen tolyǵyp, qulpy­ryp, ajary ashyla túsýde. Oblystyq Dostyq úıiniń etnomádenı birlestikteri kóktemnen bastap kúzge deıin ártúrli mádenı sharalaryn osy etnoaýylda ótkizip keledi. Dostyq úıiniń 20 jyldyǵyna respýblıkamyzdyń túkpir-túk­pirinen arnaıy kelgen qonaqtardy, shy­ǵar­ma­shylyq ujymdardy etnoaýylda birles­tik­terdiń ókilderi óz úıleriniń aldynda ult­tyq taǵamdarymen, aıshyqty ulttyq kıim­de­rimen, ádemi ánderimen, áýezdi kúılerimen qarsy aldy. Qonaqtar etnoaýyldy aralap, onyń jaı-kúıimen tanysa júrip, tańdanys­taryn jasyrmady. Budan keıin etnoaýyldaǵy ákimshilik úıinde quramynda D. Serikbaev atyndaǵy Shy­ǵys Qazaqstan memlekettik ýnı­versıtetiniń ǵalym-oqytýshylary dáris oqı­tyn Dostyq úıiniń janynan qurylǵan tole­ranttylyq mektebiniń «Mádenıetaralyq to­le­ranttylyq keńistigin qalyptastyrý» atty oqý baǵdar­la­masynyń tusaýkeseri ótti. Ke­lýshiler etno­aýyldyń sahnasynda mádenıet basqarmasy­nyń qoldaýymen ótip jatqan «EtnoREP» festıvalin tamashalady. Shara baǵ­dar­lamasy boıynshy kelesi bólim Metallýrgter saraıynda oblystyq Dostyq úıiniń shyǵarmashylyq ujymdary jáne elimizdiń ár jerinen kelgen shyǵarmashylyq ujymda­ry­nyń qatysqan gala-konsertimen jalǵasty. Merekelik konsertte oblys ákimi B. Saparbaev quttyqtaý sóz sóılep, birlik pen yn­ty­maq­tastyqtyń jetistigi osy halyqtar dostyǵy ekenin atap ótip, etnomádenı birlestikterdiń atqaryp jatqan jumysyn joǵary baǵalady.О́ńir basshysy Dostyq úıiniń kalypta­sýy­na, ulttar arasyndaǵy birlik pen tatý­lyq­ty nyǵaıtýǵa úles qosqan bir top bel­sen­di azamattardy gramotalarmen, alǵys hattarmen marapattady.Eń bastysy elimiz boıynsha alǵash ashylyp, lentasyn Elbasy qıǵan oblys ortaly­ǵyndaǵy Dostyq úıiniń 20 jyldyq toıy óz mánerinde ótti.Ońdasyn ELÝBAI,«Egemen Qazaqstan».

О́SKEMEN.