Qazaqtyń kelini – Lıana

Qazaqtyń kelini – Lıana

Juma, 5 qazan 2012 7:21

Biz ózi qyzyq halyqpyz. Qazaqtyń qyzdary ózge ult ókilderine, tipti sheteldikterge turmysqa shyǵyp jatyr dep kádimgideı qynjylamyz. Bul qynjylysymyz orynsyz emes, árıne. О́ıtkeni, júrekke ámir júrmeıdi degenimizben odan ultymyzdyń sany óspeıdi. Kerisinshe, sál de bolsa kemı túsedi. Qalaı desek te, mundaı úrdis kezdesip turady. Múmkin, ómir bolǵan soń taǵdyrdyń ózi solaı jazatyn da shyǵar. Oǵan ne istersiń?! Baqytyn tapqanyna shúkirshilik etemiz de.

 

Juma, 5 qazan 2012 7:21

Biz ózi qyzyq halyqpyz. Qazaqtyń qyzdary ózge ult ókilderine, tipti sheteldikterge turmysqa shyǵyp jatyr dep kádimgideı qynjylamyz. Bul qynjylysymyz orynsyz emes, árıne. О́ıtkeni, júrekke ámir júrmeıdi degenimizben odan ultymyzdyń sany óspeıdi. Kerisinshe, sál de bolsa kemı túsedi. Qalaı desek te, mundaı úrdis kezdesip turady. Múmkin, ómir bolǵan soń taǵdyrdyń ózi solaı jazatyn da shyǵar. Oǵan ne istersiń?! Baqytyn tapqanyna shúkirshilik etemiz de.

Sonymen bir mezgilde, ózge ult ókilderiniń, atap aıtqanda orys, ýkraın, nemis, káris, tatar qyz­da­rynyń qazaqqa kelin bolyp túsip jatqan kórinisteri de jıi kezdesedi. Munyń ózin halqymyz úshin teris emes, jaǵymdy, oń úrdis dep qarastyrýǵa bolatyn sekildi. Osy­laı sanaǵymyz keletin sebebi, ol kelinder memleket quraýshy ult­tyń urpaǵyn ósiretin adamı jáne analyq izgi mıssııany atqa­ratynynda. Ári ómir men tur­mys­ta mundaı nekelerdiń kóp jaǵ­daı­larda berik bolatyny da baıqa­lyp júr. Al mundaı súıis­pen­shilik sezim jóninde jumǵan aýzy­myzdy asha bermeımiz. Áńgime­miz­diń basynda aıtylǵandaı, qyzyq ekenimizdiń basty mánisi de osyn­da.

Rasynda da osyndaı tereń sezim men mahabbat ıeleri jóninde nege aıtpasqa, nege jazbasqa. Hal­qymyzdyń arǵy-bergi tarı­hyn­da qazaqqa kelin bolyp  túsip, qazaqtyń urpaǵyn ósirip, ejelgi salt-dástúrin dáripteýge óz úles­terin qosqan analar az emes. Sál árirekten qozǵasaq, esimi elge tanymal aıtysker aqyn Nadejda Lýshnıkovany mysalǵa keltire alamyz. Sál berirek kelsek, ózin qazaqtyń kelini ekenin árkez maq­tan tutyp júretin Parlament Má­jilisiniń depýtaty Elena Tara­senkonyń esimi oıǵa orala beredi. Búgingi áńgimemizdiń basty keıipkeri káris qyzy, qazaqtyń kelini, Aqjaıyq eliniń alǵysyn arqalap júrgen isker áıel Lıana Tur­sy­no­vany da dál osy qatarǵa qosýǵa bolady.

Sózi men isiniń arasynda al­shaqtyq bolyp kórmegen Lıanamen kezdesip áńgimelesip, pikirlesýdiń ózi bir ǵanıbet. Adam óziniń ishki syryn kez kelgen janǵa jarııa jasaı bermeıdi. Degenmen, qoıǵan saýalymyzǵa aqjarqyn qaltqy­syz kóńilden ashyq jaýap qaı­tar­ǵany úshin de jeńgemizge bir qu­shaq gúl syılaýǵa da ázir edik. Qa­zaqtyń kelini aıtqan ashyq syr­dyń keıbir nobaıy tómendegideı.

Ol О́zbekstannyń astanasy – Tashkentte dúnıege kelipti. Tu­lym­shaǵy jelbiregen on úsh ja­synan beri Oral qalasynda oqyp tárbıe alyp, Batys Qazaqstan aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn aıaqtapty. «Men óz baqytymdy qazaq jerinen taptym. Meniń qut mekenim de, Otanym da – Qa­zaq­stan. Oǵan qyzmet etý, qazaq je­riniń bir kádesine jaraý – meniń perzenttik paryzym. Káris qyzy bola tursam da, qazaqsha oılaýǵa daǵdylanyp ketkenmin. Meniń búkil bitim-bolmysym qazaq hal­qymen etene jaqyndasyp, bitisip ketken. Osyndaı qasıetterdi or­nyqtyrýǵa arqa súıer azamatym, súıikti jarym, qazaq halqynyń nar uldarynyń biri Serik Tur­sy­nov, qoǵamdyq orta men óz ujy­mym yqpal jasady», – deıdi Lıana Alekseevna.

Sondaı-aq káris qyzy bizben áńgimesinde álemde kóńili men nıeti óziniń keń dalasyndaı darhan, qonaqjaı, meıirimdi de qaıy­rym­dy ári keshirimdi halyq joq dep esepteıtinin aıtyp berdi. Eger Qazaqstanda búginde dostyq pen tatýlyq, baýyrlastyq saltanat quryp otyrǵan bolsa, onyń basty dánekeri men kepili – qazaq hal­qynyń ózi dep tujyrymdady bir sátte óz oıyn L.Tursynova.

Otbasynda apaly-sińlili tórt qyz bolyp ósipti. О́zin qosa eseptegende, onyń úsheýi qazaqqa kelin bolyp túsip, óz baqyttaryn qazaq jigitterinen taýypty. «Qazaq halqy bar meırimi men qam­qor­lyǵyn nemerelerine tógip, olar­dy arqalap júrip ósirip, aýyz­da­ryna baryn tosyp eljirep jata­dy ǵoı. Nemerege degen sondaı súıispenshilik sezim meniń janym­dy da jyly nurǵa bóleıdi. Serik ekeýmizdiń úsh nemeremiz – oshaq­tyń úsh butyndaı. Úlken nemeremiz Ádil on úsh jasqa keldi. Tımýrymyz bıyl mektep esigin attady. Ázelimiz tórtke tolady. Onyń baldaı tátti qylyqtaryna toıa alar emespiz. Sonymen birge, otaǵasy ekeýmiz qyzymyz Faına­nyń bolashaǵynan úlken úmit kútemiz. Ol qazir AQSh-ta oqyp júr, – deıdi asyl ana, abzal áje.

Ol – búginde Oral óńirinde ashanalar men restorandar júıe­si­niń damýyna, qoljetimdi qoǵamdy tamaqtandyrý oryndarynyń or­ny­ǵýyna mol úlesin qosyp júr­gen jańasha turpattaǵy orta bıznes ókilderiniń biri. Innovasııa – tek óndiriske ǵana emes, sonymen birge, aspazdyq iske de asa qajet ekenin biz jeńgemizdiń aýzynan estidik. Osy maqsatta ol Oralǵa shyǵystyq as úılerine negizdelgen japondyq qondyrǵylar men jabdyqtardy ákelip ornatypty.

Aspazdyq sheberlik jóninen buǵan deıin oraldyqtardyń aty shyǵyp kórmegen bolsa, sońǵy jyldary bul júıedegi res­pýb­lı­ka­lyq jáne halyqaralyq baıqaý­lardaǵy jetistikterdi L.Tursy­no­vanyń esimimen baılanystyrýǵa bolady. Onyń búgingi basty qyz­metiniń biri oblys orta­ly­ǵyn­da­ǵy mektep ashanalaryn ystyq ta­maqpen jáne ózge qunarly da ju­ǵymdy, ekologııalyq turǵydan taza ónimdermen jabdyqtaýǵa ba­ǵyt­talǵan. Bul másele jóninde úkimette bekitilgen arnaıy sanı­tarlyq normalar men erejeler bar. Onyń talaby óte joǵary. Birin­shiden, mektep oqýshylaryna usynylatyn taǵam túrleri sapaly ári býy burqyraǵan ystyq kúıin­de bolýy kerek. Ári jetkinshekter taǵamy qatań túrde iriktelgen, suryptalǵan, jas ta óskeleń aǵ­za­ǵa zııanyn tıgizbeıtindeı bolýy shart. Olardyń tamaqtan ýlanyp qa­lýynyń betin ári qylsyn deńiz. Mine, isker jan uzaq jyldar boıy áleýmettik mańyzy joǵary osy mindetti minsiz atqaryp keledi.

El-jurt «Tursynova» ashanalar men restorandar júıesi jeke kásipornynyń qyzmetin paıda­lanýǵa nege qushtar? О́ıtkeni, bul ónimder joǵary kásibı maman­dardyń qolymen ázirlenedi. Eń bas­tysy – kásiporyn ujymy as­paz­dyq ónimderin satyp alyp, ony qaıta óńdep turǵyndarǵa usy­nýmen aınalyspaıdy. Ony ózderi óndiredi. О́zderi ázirleıdi. Bul úshin múmkindigi oblys orta­lyǵyndaǵy mektepterdi qamtýǵa jetetindeı úlken seh qurylǵan. Oǵan joǵaryda aıtylǵandaı, álem­dik deńgeıge jaýap bere ala­tyn jańa qondyrǵylar qoıylǵan.

«El óńirlerinde qoǵamdyq ta­maqtandyrý júıesin oń jolǵa qoıý úshin de oǵan kásibı kadrlar qajet. Sóz joq, mundaı tap­shy­lyq respýblıkanyń kez kelgen aı­ma­ǵynda kezdesedi. Bul máselede joǵary jaqqa ókpe aıtyp, mindetsı berýge bolmaıdy. Qajet jaǵdaıda ony ózimiz ázirleýge tıispiz. Osydan bes jyl buryn kásipkerler kongresinde sóılegen sózinde Elbasymyz Nursultan Nazarbaev bizge osyndaı talap qoıyp edi. Qazir biz sol talap údesinen shyǵýǵa umtylyp kelemiz. Bizdiń júıede sheberlik mektebi jumys isteıdi. Qajet kezinde shef-aspazdardy Astanadan, Al­ma­tydan jáne Máskeý men Tashkentten shaqyryp otyramyz», – deıdi ol.

Mamandyqtyń úlken-kishisi, qa­jetti-qajetsizi bolmaıdy. As­paz­shy mamandyǵyna da osyndaı kózqaras turǵysynan kelgen oryndy. Osy oraıda gazet tilshisine eldegi ashanalar júıesi sekildi halyqqa qyzmet etetin sa­lanyń kásibı sheberi tómendegideı usynys -pikirin aıtty.

Respýblıkadaǵy barlyq ká­sip­tik mektepterdiń janynda aspaz­shy mamandyǵyn beretin bólimder bar. Bul tek syrtqy, aldamshy kórinis úshin ǵana ashylǵan dep sanaımyn. Negizinen oǵan keletin jas jetkinshekter aspazshy ma­man­dyǵyn alý úshin emes, orta bilim jónindegi attestatqa qol jetkizý úshin keledi. Ári kóp jaǵ­daı­da olardyń sabaq úlgerimi tómen, eń nashar oqyǵan oqýshylar bo­lyp sanalady. Onyń ústine atal­ǵan mektepterde aspaz maman­dy­ǵynyń qyr-syryn úıretetin maman kadrlar múldem joqtyń qa­sy. Sondyqtan Bilim jáne ǵylym mınıstrligi aspazdyq mamandyq berý júıesin bulaı qosaqtamaı, derbes, maqsatty túrde oqytýǵa kóńil aýdarsa, odan bárimiz de tek utar edik.

Árıne, bul quptaýǵa tura­tyndaı oıly pikir dep esepteımiz.

Qudaıǵa shúkir, búgingi otan­dyq bıznes ókilderi arasynda tek óziniń tabysyn kúıtteı bermeı, ózi ómir súrip otyrǵan orta men el-jurtqa kóbirek paıdamdy tıgizip, qaıyrymdylyq kórsetsem eken dep oılaıtyndar jetkilikti. Solardyń biri L.Tursynova ekendigi talassyz. О́ıtkeni, biz biletin Lıana Alekseevnanyń tabıǵı ja­ra­tylysy men jomart júregi osyndaı. Ol qashanda adamdarǵa jaqsylyq jasaýǵa ázir, beıim turady. Oral qalalyq máslıhaty depýtatynyń mandatyna birneshe adam talasqan kezde, turǵyndar qazaqtyń kelinin tańdaǵan bolsa, ony shýaǵy men júreginiń jylýy mol isker áıelge kórsetilgen úl­ken senim ári moıyndaý dep baǵa­laǵanymyz jón.

Eń bastysy – ol búginde osy senim údesinen shyǵyp keledi. Kóńili qashanda sergek, sezimtal, oıy jańashyl, qaıyrymy mol kásipker, alǵys arqalaǵan jan, qazaqtyń kelini Lıana Tursynova halyqqa qyzmet kórsetýden asqan mereıli mindet joq dep sanaıdy. Onyń osy pikirine biz de qol qoıamyz.

Temir QUSAIYN,

«Egemen Qazaqstan».

ORAL.