Senbi, 22 qyrkúıek 2012 7:29
Bolashaq Eýrazııalyq Odaqtyń bastapqy negizi – Birtutas ekonomıkalyq keńistik bizdiń halyqtarymyzdyń birlese tabysty damýynyń aýqymdy arealy retinde bolmaq.
NursultanNAZARBAEV.
Senbi, 22 qyrkúıek 2012 7:29
Bolashaq Eýrazııalyq Odaqtyń bastapqy negizi – Birtutas ekonomıkalyq keńistik bizdiń halyqtarymyzdyń birlese tabysty damýynyń aýqymdy arealy retinde bolmaq.
NursultanNAZARBAEV.
* * *
Men Eýrazııalyq Odaqtyń árbir múshe eldiń múddelerin eskeretin, naqty da shynaıy ókilettikterge ıe, konsensýs negizinde is-qımyldar jasaıtyn ultústilik organyn qurýdy usyndym. Biraq bul saıası egemendikti berý degendi tipten de qarastyrmaıdy. Bul aksıoma. Negizine ıntegrasııa boıynsha áriptesterdiń teńdigi alynǵan Eýrazııalyq Odaq qurýdyń tabysty tájirıbesi dál osyndaı bolmaq.
Nursultan NAZARBAEV.
IÁ, MUNY ÝAQYTTYŃ О́ZI AITYP OTYR
Búginde Eýrazııalyq ekonomıkalyq aımaqqa birigýdiń dúbiri tipten jıi estilip, bul ıdeıanyń sózden góri naqty iske asa bastaǵanyn kúndelikti ómirde kórip, bilip júrmiz. Jalpy osy yqpaldastyqtyń mańyzy, máni, áleýeti qandaı? Biz bul jóninde ǵalym, saıasattanýshy, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Saparbek SAHOVTAN suraǵan edik.
– Saıasatta kez kelgen nárse birden bola qoıýy múmkin emes,– deıdi bul jóninde áńgime ıesi. –Kez kelgen ıdeıanyń ekinshi jaǵy da bolady. Bir nárseden utsaq, bir nárseden utylýymyz múmkin. О́mir fılosofııasy talabynyń ózi sondaı. Sol sebepten bul odaqtyń paıdasy ne degende biz eń aldymen onyń túbine, tereńine, bolashaǵyna úńilýimiz kerek. Menińshe Eýrazııalyq aımaqqa birigý máselesiniń biz úshin mańyzdylyǵy áli de kóp aıtylmaıtyn sııaqty. Nasıhat az. Kóbinese Elbasynyń qozǵaýymen, taldap kórsetýimen bilemiz. Sondyqtan kózi ashyq, oqyǵan azamattar ǵana bolmasa, qarapaıym halyq bul máseleniń tereńine oı jibere almaı, jalpylama ǵana biledi. Al, bul degenimiz bizdiń taǵdyrymyz emes pe?! Ony únemi taldap, zerttep júrgen basylymdar, ǵalymdar sırekteý. Sondyqtan bul ekonomıkalyq aımaqtyń mańyzy, mánin jete zerttep, elge túsindirý qajet. Paıdasy bar dep jalpylama aıta salmaı, uńǵyl-shuńǵylyn taldap, jilikshe shaǵý qajet.
Saıasattanýshy retinde bul yqpaldastyqtyń mán-mańyzy týraly aıtar bolsam, TMD aýmaǵyndaǵy elder aldaǵy ýaqytta birte-birte ekonomıka jáne mádenı másele jaǵynan jaqyndaı túsip, túbi eýrazııalyq ekonomıkalyq aımaqqa birigedi. Muny ómirdiń ózi qajet etip otyr. Dál qazir bul ıdeıaǵa Qazaqstan, Reseı, Belorýssııa jáne Qyrǵyzstan prezıdentteri beıil bolyp júr ǵoı. Aldaǵy ýaqytta bul odaqqa basqa da elder birigedi. Men tipti shıkizat izdeý, saýda naryǵy, mádenı qarym-qatynas jasaý baǵytynda Baltyq jaǵalaýyndaǵy elder de osy ıdeıaǵa jaqyndaıtynyna bek senimdimin. Bul úshin eń aldymen memleketter demokratııalyq normalardy saqtap, táýelsizdik talaptaryn oryndap, elder arasyndaǵy ózara syılastyqty negizgi shart degen uǵymdy berik qalyptastyrýy qajet.
– Sonda bul ekonomıkalyq aımaqqa birigý – ýaqyt talaby, ony jaǵdaıdyń ózi qajet etip otyr deısiz ǵoı?
– Qazir HHI ǵasyr. Bul dáýirdegi saıası jaǵdaı da, ekonomıkalyq tynys-tirshilik te múldem bólek. Jasyratyny joq, jer betindegi 200-ge jýyq memlekettiń bári bir-birinen paıda kórýge umtylady. Qazaqstannyń jeri keń, qoınaýy qazba baılyqqa toly. Elimizdegi osy baılyqty tek qoryp qana, eshqandaı áreketsiz, tek alaqan jaıyp otyra bersek, biz odan utylamyz. Bul jerde bar máseleni syrtqy baılanys, qarym-qatynas sheshedi. Birinshiden, biz ol baılyqty ózimiz ıgere almaımyz. Ony júzege asyratyn tehnıka, tehnologııa, tájirıbe. Ol jaǵy bizde jetkiliksiz. Ekinshiden, joǵarydaǵy baılyqty ıgergen kúnniń ózinde de ony syrtqy naryq saýdasyna shyǵarýdyń, ónimdi saýdalaýdyń qıyndyqtary óte kóp. Abaılamasań, qaryzǵa batyp qalýyń múmkin. Álemde «úlken segizdik» degen atpen belgili odaqty bilesizder. Oǵan múshe elder bir-birimen yntymaqtasa, kelise otyryp, óz múddelerin qorǵaıdy, óz saıasatyn júrgizedi. Odan bólek Eýroodaq, «úlken jıyrmalyq» degen uıymdar bar. Sondyqtan jer júzindegi damyǵan memleketter bir odaqqa kirip, eki jaqty, odan toptyq, aımaqtyq, qurlyqtyq kelisimder júrgizip, óz bolashaqtaryn jasap jatqan kezde, biz bir shette bólek, oqshaýlanyp tura almaımyz. Elbasymyz Nursultan Nazarbaev o bastan-aq eldi tyǵyryqtan shyǵarý, ekonomıkamyzdy daǵdarystyń tolqynynan aman alyp qalý jumystary osy baǵytta órbıtinin aıtqan bolatyn. HIH ǵasyrdaǵy Japonııa sııaqty eshkimdi kirgizbeıtin jabyq el bolýdyń keregi joq. Sondyqtan HHI ǵasyrda Eýrazııalyq ekonomıkalyq aımaq qajet.
Árıne, Qazaqstandy búginde dúnıe júzi tanıdy, barlyq el moıyndaıdy. Álemdik reıtıngte 51-shi orynǵa kóterildik. Sondyqtan sońǵy 20 jyl ishinde tolaǵaı tabystarǵa qol jetkizgen elimizdiń Eýrazııalyq ekonomıkalyq aımaqta da salmaǵy basym, daýysy jarqyn, bedeli bıik bolatyny anyq.
– Eýrazııalyq ekonomıkalyq aımaqtyń alǵashqy qadamdary bastalyp ta ketti. Keden odaǵynyń qurylýy, EýrAzEQ, kórshi eldermen birlesken kásiporyndardyń dúnıege kelýi aldaǵy ýaqytta bul yqpaldastyqtyń áli de tereńdeı, adymy ashyla túsetinin baıqatatyn sekildi.
– Bul ıdeıalardyń barlyǵyn alǵash ret Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń kótergenin bárimiz jaqsy bilemiz ǵoı. Shynynda búgingi saıasatta kez kelgen el dostarsyz ómir súre almaıtyny belgili. Al, biz nege dosty alystan, Afrıkadan nemese Avstralııadan izdeýimiz kerek? Kedendik odaq – Eýrazııalyq ekonomıkalyq aımaqtyń sózden góri naqty iske kóshe bastaǵanynyń belgisi. Endi bizdiń eldiń aldynda turǵan basty mindet – BSU-ǵa múshe bolý. Eýrazııalyq ekonomıkalyq aımaq Qazaqstannyń BSU-ǵa múshe bolýyna zor yqpalyn tıgizetini anyq. Sondyqtan aımaqtyń tynysyn ashyp, elde birikken kásiporyndardy kóbeıtý kerek. Kórshi elderdiń ekonomıka salasyndaǵy jaqyndasýyn zań júzinde júzege asyrý osy Eýrazııalyq ekonomıkalyq aımaqqa júktelip otyr. Áıtse de onyń oqpanyna jutylyp ketpeı, basqa eldermen terezemiz teń bolý úshin áli de kóptegen jumystar atqarylýy tıis. Eń bastysy – osy júıeni túsinetin, jaǵdaıdy ekshep, oń sheshim qabyldaı alatyn bilikti kadrlar daıyndaý qajet dep oılaımyn.
Áńgimelesken
Oralhan DÁÝIT,
«Egemen Qazaqstan».
ShYMKENT.