Juma, 10 aqpan 2012 8:11
«Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan oralman aǵaıyndar týraly maqalany oqyp, oǵan qatysty aıtylyp jatqan túrli pikirlerdi estigende esime ózim kýá bolǵan bir oqıǵa tústi.
Osydan bes jyldaı ýaqyt buryn Maı aýdanynyń shalǵaıda jatqan Aqjar aýylyna barýǵa týra keldi. Qańtar aıynyń aıazdy kúnderiniń biri edi. Bul ýaqytta barlyq deńgeıdegi ákimderdiń esep berip jatqan kezi. Sol kezdegi aýdan ákimi Ernur Aıtkenovtiń aýyl turǵyndarymen kezdesýlerinen maqala jazyp qaıtaıyq dep jolǵa shyqqan edik.Aýdan ortalyǵy Kóktóbege kelgen betimiz sol edi, aýdan ákiminiń orynbasary Erjan Raqymjanov Kýrchatovtyń qasyndaǵy Aqjar aýylyna baratyn boldyń, dep ázildeı kúlip qarsy aldy. Páli, Kýrchatov qaıda, biz qaıda, tym alys qoı, dep jatyrmyz biz de. Sóıtip, polıgon synaqtaryn kórgen, jarylystyń zardabyn tartqan Semeıge qarasty aty áıgili qaladan 3 shaqyrymdaı ǵana jerde ornalasqan Aqjar aýylyna kelip jettik.
Juma, 10 aqpan 2012 8:11
«Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan oralman aǵaıyndar týraly maqalany oqyp, oǵan qatysty aıtylyp jatqan túrli pikirlerdi estigende esime ózim kýá bolǵan bir oqıǵa tústi.
Osydan bes jyldaı ýaqyt buryn Maı aýdanynyń shalǵaıda jatqan Aqjar aýylyna barýǵa týra keldi. Qańtar aıynyń aıazdy kúnderiniń biri edi. Bul ýaqytta barlyq deńgeıdegi ákimderdiń esep berip jatqan kezi. Sol kezdegi aýdan ákimi Ernur Aıtkenovtiń aýyl turǵyndarymen kezdesýlerinen maqala jazyp qaıtaıyq dep jolǵa shyqqan edik.Aýdan ortalyǵy Kóktóbege kelgen betimiz sol edi, aýdan ákiminiń orynbasary Erjan Raqymjanov Kýrchatovtyń qasyndaǵy Aqjar aýylyna baratyn boldyń, dep ázildeı kúlip qarsy aldy. Páli, Kýrchatov qaıda, biz qaıda, tym alys qoı, dep jatyrmyz biz de. Sóıtip, polıgon synaqtaryn kórgen, jarylystyń zardabyn tartqan Semeıge qarasty aty áıgili qaladan 3 shaqyrymdaı ǵana jerde ornalasqan Aqjar aýylyna kelip jettik.
Aýyl Maı aýdanynyń ortalyǵy Kóktóbeden 180 shaqyrymdaı jerde, buǵan qaraǵanda Kýrchatovyńyz jap-jaqyn, aýyl bizdiń oblystyń aýmaǵynda bolǵanymen, turǵyndardyń jıi baryp qatynaıtyn jerleri osy qala bolsa kerek. О́ıtkeni, aýdan ortalyǵy Kóktóbe olar úshin tym shalǵaı. Aýrý-syrqaýlar bolsa, aýdan ákimdigi Kýrchatov jaqpen kelisip, jaqyn jerdegi aýrýhanaǵa jiberip jatady. Azyq-túlik, kıim-keshek, basqa da jaǵdaılaryn sol jaqqa baryp alyp qaıtady. Bizdiń aýyldarymyzdyń ornalasýynda Keńes ókimeti tusynan qalǵan osyndaı kereǵar jaǵdaılar áli de kezdesedi. Kezinde Máskeýdiń tikeleı qamqorlyǵynda bolǵan bul qupııa qala turǵyndarynyń Aqjar aýylyn ózderine qosyp alǵylary kelmegeni belgili. Sondyqtan qazaq aýyly syrttap, aýdan ortalyǵynan tym jyraqta qalyp qoıdy. Jol joq, oıly-qyrly, myń shuńqyrly jolmen ázer degende óldim-taldym dep jettik-aý. Dál osy kezde múlikti zańdastyrý naýqany júrip jatty. Ákimmen kezdesý barysynda aýyl turǵyndarynyń biri Qaılash aqsaqal bizdiń turǵan úılerimizdi Aıtmuhanbet zańdastyryp alsa, biz dalada qalyp qoıatyn boldyq qoı, dedi ashýlana sóılep.– Dalada qalmaısyzdar, Qojabekovpen sóılesemiz, másele sheshimin tabady, – dep jaýap berdi aýdan ákimi Ernur Aıtkenov.Jıylystan soń, álgi aqsaqal bastaǵan aýyldyqtarmen jolyqtyq. Sóıtsek, bular 92-jyldary elimizge Mońǵolııadan kóship kelgen oralman qandastarymyz eken. Biz Qazaqstan, qazaǵymyz táýelsizdigin aldy degendi estı sala, elge qaraı júgire jetken eń alǵashqy lektiń kóshbastaýshylarymyz, qaraǵym, elge rahmet. Bizderdi jaqsy qarsy alyp, kútip aldy. Úıin jaılap, qoramyzǵa mal berdi. Endi qazir bala-shaǵalarymyzben úısiz qalamyz ba dep ýaıymdaımyz, dedi oralman aǵaıyndar bizge.Sol jyly elge qonys aýdarǵan aǵaıyndardy shalǵaıda jatqan osy Aqjar aýylyna jiberipti. Soltústiktiń qaqaǵan sýyǵy uratyn dalaly jer. El men jerdiń shetindegi aýylymyzdy saqtap qalý úshin oralmandar osynda jiberilgen sııaqty…Sóıtsek, máseleniń mánisi bylaı eken. Álgi Aıtmuhanbet dep turǵandary bizge aty burynnan tanys Qojabekov degen kásipker jigit bolyp shyqty. Jekeshelendirý kezinde osy Aqjar aýylyn satyp alǵan kórinedi. Keńsesi, klýb, taǵy da basqa ǵımarattar, oralmandar turyp jatqan turǵyn úıler túgeldeı osy jigittiń menshigi bolyp sanalady. Oralmandar turyp jatqan turǵyn úıler salynýy jaǵynan óte jaqsy, aq kirpishten qalanǵan, úsh bólmeli sol kezderdiń úlgisinde salynǵan. О́zgeler údere kóship ketkende qaz-qatar salynǵan osy úılerge oralman aǵaıyndar kelip qonystanǵan. Úı aldyq, týǵan elge keldik dep kóńil aspanda. Endi múlikti zańdastyr degende bul úıdiń óz attaryna jazylǵany jóninde bir qaǵaz tappaı álekke túsedi. Jekeshelengen úıler Qojabekovtiń menshigi – sonyń atynda. Oralmandardyń dalada qaldyq dep turǵandary osy. О́zderi baqandaı 13 otbasy. Ár otbasyndaǵy bes-alty balasyn qosqanda, kishigirim aýyl. Aıtmuhanbettiń mal ósiretin irgeli «Aqjar» óndiristik sharýashylyǵy da osy jerde.Aqjardan kelgen soń, «Egemenge» ashyna maqala jazdym. Aqjarlyq oralmandar dalada qalyp júrmesin dep bir emes, qatarynan úsh-tórt maqala jazdyq. Aqjarlyq oralmandar týraly bul syn maqalalar sol kezde gazettiń ár nómirine shyqty. Redaksııadaǵy Seıfolla Shaıynǵazy aǵamyz da oralmandarǵa janashyrlyq tanytyp: «Farıda, qaıta-qaıta jaza berdiń ǵoı, qaıtseń de birdeńe shyǵar endi», dedi habarlasyp. Oralmandar úısiz qalmasyn degenin uqtym.Endi bir kúni Qaılash aqsaqal bastaǵan adamdar meni qalaǵa izdep keldi (Osy jýyrda marqum bolypty atamyz). Sharshaǵan, shaldyqqan adamdardyń túrlerin kórip aıap kettim. Ne isteý kerek? Olarǵa jaqynda oblys ákiminiń esepti kezdesýi bolady, soǵan qatysyp, aıtyńyzdar dedim. Oıbaı-aý, oǵan bizdi jibermeıdi ǵoı, shaqyrylǵandar keledi dep aıtty aýdannan bizge, deıdi.Arada bir apta ótkende jıylysqa qatysyp suraqtaryn qoıdy. Múlikti zańdastyrýdyń ýaqyty bitýge shaq qaldy. Ne de bolsa, Aıtmuhanbet Qojabekovpen kezdesýge týra keldi. Biz oılaǵandaı jigit emes eken. Oıly, salmaqty, túsinigi bar kásipker jigit bolyp shyqty. Siz ózi qaıta-qaıta jaza berdińiz ǵoı. Men olardy qýyp shyǵa almaımyn. Oǵan meniń arym jibermeıdi. Oralman aǵaıyndardyń bala-shaǵasyn dalaǵa tastaıdy deımisiz? Tura bersin sol úılerde, dedi birden. Biraq, naqty zańdastyryp, sol kisilerdiń attaryna jazdyrý kerek bolyp tur, dedim. Áńgime osy boldy.Arada bir jeti ótken soń Aıtmuhanbet qaltafonyma habarlasyp, Farıda, men berdim úılerdi, kettik Aqjarǵa, dedi kúlip. Men redaksııaǵa, Seıfolla aǵaǵa habarlastym. Súıinshi, úılerdi aldyq, dedim eńbegimizdiń qaıtqanyna qýanyp. Oı, bárekeldi! Jaz endi! Kelesi nómirge salyp jibereıik, bekinisti alǵandaı boldyń ǵoı, dedi Seıfolla aǵa kúlip ádettegi sabyrly qalpymen. Sonaý alystaǵy Aqjar aýylyndaǵy Qaılash aqsaqaldyń úıine telefon shaldym. Aqsaqal: «Oı, qaraǵym-aı, qaraǵym-aı», deı berdi. Kemseńdep jylap turǵandaı boldy. Osydan keıin Aıtmuhanbettiń oralmandarǵa úılerin zańdastyryp, óz attaryna jazyp berý qurmetine Maı aýdandyq ákimdigi biraz daıyndaldy.Taǵy da Aqjarǵa jol tústi. Bul joly bizdi Aıtmuhanbettiń ózi alyp júrdi. Aýdan ákimi Ernur Aıtkenov bárimiz baryp, oralmandarǵa úılerin qaıtaryp berý rásimine qatystyq. Jol da burynǵydaı emes, túzelip, jóndelip qalypty. Aqjarǵa alyp baratyn jartylaı joldy Aıtmuhanbettiń jumysshylary jóndepti. Aqjar aýylynyń shaǵyn klýb úıinde oralmandar turyp jatqan úılerdi olardyń attaryna resimdeý, múlikterin zańdastyrǵany jóninde qujattar qoldaryna tapsyryldy. Aıtmuhanbet olardan bir tıyn da aqsha almaı, úılerdi tegin berdi. Oralmandar qýanyshynda shek joq. Aqsarbas dep mal soıyp, aýylyn shaqyryp toı jasady.Mine, bir jolsapardyń syry osyndaı boldy. Qazir Aıtmuhanbet oblystyq máslıhattyń depýtaty. Aýyldyń órkendeýi úshin eńbek etip júrgen azamat. Jýyrda aýdan ortalyǵy Kóktóbede aýylsharýashylyq ónimderin óńdeıtin bes birdeı seh ashyp berdi. Aýyldastaryna jumys taýyp berdi. Al, aqjarlyq oralmandar bolsa, habarlasyp turady.Biz «Egemenge» jazyldyq, jyl saıyn jazdyryp alatyn boldyq, el gazetine rahmet, eldiń jaǵdaıyn oılaǵan sizderdiń gazetterińiz aman bolsyn, deıdi oralman aǵaıyndar.Farıda BYQAI,Pavlodar oblysy,Maı aýdany.