О́ner ortaq. Onda shekara bolmaıdy. Oǵan Shymkenttegi ózbek drama teatrynda qoıylǵan belgili qaraqalpaq dramatýrgi Orazbaı Abdýrahmanovtyń «Ýjarlar» («Qyrsyqtar») komedııasy dálel. Javlon Saııtov sahnalaǵan kórkem týyndyny ózbek tiline Nýrıllo Abboshon tárjimalaǵan. Týyndyny sahnalaǵan teatrdyń bas rejısseri, Shyńǵys Aıtmatov atyndaǵy halyqaralyq syılyqtyń laýreaty Qýandyq Qasymov.
Bul komedııada teatr akterleri asa bir sheberlikpen qoǵamda beleń alǵan «meniki júre tursyn, seniki tura tursyn» degen ózimshildikti mysqyldap, aıaýsyz ájýalap kórsetedi.
Oqıǵa qaraqalpaq aýyldarynyń birinde oryn alady. Matrıza men Halmýrad esimdi el aǵalary shaı ústinde ósirip otyrǵan ul men qyzyna qudalyq týraly sóılesedi. Osy eki ortada aýzy dýaly aýyl aqsaqaldarynyń aralasýymen qyzdyń qalyńmalyna qos quda kelisimge keledi. Kenetten dastarqan basynda oryn alǵan ónbeıtin daýǵa bola óz aıtqandarynan qaıtpaı, táp-tátti qanttaı qudalyq buzylady.
Kórkem týyndyda kúlkili dıalogter men ebedeısiz áreketter arqyly «tek meniń aıtqanym ǵana bolady» dep is qylatyn jandardyń ózimshil beınesi aıparadaı ashylady. Komedııada ulttyq qundylyqtar bastan-aıaq asa bir sezimtaldyqpen kórermenniń kóńil tarazysyna tartylady.
Bolashaq qudalar Matrıza men Halmýradtyń qyrsyqtyǵy men menmendigi saldarynan perzentteri Qarakóz ben Safardyń arasyndaǵy názik sezimge syzat túsedi. Alaıda, sóz baılasqan qos ǵashyqtyń pák mahabbatyn úlkenderdiń ojar minezderi toqtata almaıdy. Tashkentte bilim alyp jatqan stýdent jastar túrli kedergilerge qaramastan nekelesedi. Ýaqyt kóshimen daýkes qudalardyń minezindegi qyńyrlyq sol baıaǵysynsha jalǵasa beredi. Araǵa jyldar salyp nemereleri dúnıege keledi. Endi eki áýlettiń otaǵasylary tatýlaspasa bolmaıtyndaı jaǵdaıǵa jetedi. Qoıylym sońynda nemerelerin birge erkeletken qudalar urpaqtarynyń baqyty men baılyǵy úshin tós qaǵystyryp tatýlasady. Bastarynan ótken kúlkili jaǵdaılardan qoǵam bolyp sabaq alýǵa shaqyrady.
Qurylǵanyna 15 jyldan asqan ózbek teatrynyń shyǵarmashylyq ujymy saıramdyqtarǵa kóterińki kóńil kúı syılaý úshin baryn salǵany kórinip tur. Ásirese qos quda rólin somdaǵan Saıdıkarım Mahmýdov pen Odıljon Týǵonboevtyń, aýyl abyzy Jandýllany aınytpaı oınaǵan Ýlýgbek Nosırovtiń akterlik sheberligine qol soqpaı tura almaımyz.
Qoıylym sońynda teatr dırektory Ikram Hoshımjanov kórermen kóp kóńil aýdara bermeıtin bir qyzyq jaıtty aıtyp berdi. «Jalpy, teatr ýaqytyn keshke josparlaýymyzdyń da ózindik syry bar. Sebebi kelinder men eneler kúni boıy úıde birge turady. Biraq kúıbeń sharýamen bir-birimen kóp áńgimelese bermeıdi. Olardyń tisiniń aǵyn kórsetip, til qatysatyn shaǵy keshki as ázirleıtin ýaqyt. Dál sol sátte úıde keris bolmas úshin enelerdi óner tamashalaýǵa shaqyrý arqyly ene men kelinniń demalysyn tıimdi uıymdastyryp otyrmyz», deıdi teatr dırektory.
Bir qaraǵanda salt pen dástúrge berik qaraqalpaq, ózbek halyqtarynyń basyndaǵy bul jaıt bizdiń qoǵamǵa da jat emes. Sol baıaǵy óletuǵyn taı men kóshetuǵyn saı úshin jelke terisi qurysyp, myńjyldyq qudalarymen kúnara daýlasyp júrgen aǵaıyn qazaqta da bar. Biraq osy adamzatqa ortaq eskiden kele jatqan ersiliktiń jeńilis tabatyn, sózge toqtaıtyn tusy da joq emes. Ol – sábıdiń ińgálaǵany, nemereniń shat kúlkisi. Bir sózben urpaqtar sabaqtastyǵy. Kúlkige qaryq etken komedııanyń túıini de osy edi.
Nurshat TО́KEN,
«Egemen Qazaqstan»
Shymkent