Osy bir aıdaı óńdi, shyraıly, kúlimdegen kókshil kózdi kelinshekpen alǵash kezdesip, tildeskenim áli esimde. Ekindige taıaý aýyl syrtynda jaıylyp júrgen qoılarymnan kóz jazyp qalyp, alaqtap tóńirekke kóz salyp turǵanmyn. Anadaı jerde jıyrma shaqty qoıdy qaıyryp júrgen áıeldi kózim shaldy. Jyldamyraq basyp jaqyndap kelip «Ne vıdelı chýjıh ovsov?» degenimde «Joq, aǵa, bóten qoılar kózime túspedi», dep sypaıy jaýap berdi. Orys áıeliniń qazaqsha jatyq sóılegenine ań-tań qaldym. Jópeldemede jón surasýdyń retin taba almadym ári kún de keshkirip bara jatqan-dy.
Keıin birer apta ótken soń aýyl syrtynda qoı jaıyp júrgen beıtanys jigitpen jolyǵyp amandyq-saýlyq bilisip, jón suradym. Esiminiń Jolaýshybaı ekenin, bul jaqqa Bestaýdan jaqynda kóship kelgenin, mamandyǵy muǵalim ekenin aıtty. Keıin bir kezdeskende áńgimeden áńgime shyǵyp, ol kelinshegi orys ekenin, tórt balasy baryn, anasy qolynda turatynyn aıtty. Sóıtsem ana joly kezdestirgen áıel osy jigittiń zaıyby eken. Osydan bastap kezdesken jerde amandyq-saýlyq surasyp, áńgimemiz jarasyp ketti.
Qysta ekeýin soǵymǵa shaqyrdym. Joldastarymmen tanysyp rıza bolyp qaldy. «Syıǵa – syı, syraǵa – bal» degen ǵoı, naýryzdyń bas kezinde olar da bizdi kórshilerimen qosyp shekege shaqyrdy. Úı ishi jınaqy, alasha-kilemder, quraq kórpeler bólme ishin jaınatyp-aq tur. Asty jerde otyryp ishtik. Araq-sharap bolǵan joq. Tabaqty alǵan soń as qaıyrylyp, bata jasaldy. Bir sát únsiz qaldyq. Osy tusta Lıdııa (ózderi Lázzat dep ataıdy) «Arýaqtarǵa Quran oqyńyzdarshy» dedi ótingendeı bolyp. Yqylas súresinen bir aıatty oqyp, arýaqtarǵa baǵyshtadyq. Úı ishi rıza bolyp qaldy. Ásirese Lázzattyń júzi jaınap, bir úlken mindet atqarǵanyna rıza bolǵandaı keıip tanytty.
Krasnodar ólkesinde týyp-ósken Lıdııa Qazaqstanǵa ata-anasymen 60-jyldardyń bas kezinde kelipti. Ol kezde 4-synypta oqıdy eken. Ata-analary eńbekqor jandar bolsa kerek. Ákesi bastapqy kezde mehanızator bolyp, keıin traktor-egis brıgadasyn basqarǵan. Anasy saýynshy, aspaz bolyp túrli jumys istepti. Turǵan jerlerinde qazaqtarmen etene aralasyp, syı-qurmetke bólengen. Lıdııa eseıgende mektepte muǵalim bolyp jumys isteıtin Jolaýshybaımen tanysyp, sóz baılasady.
Osy tusta áke-sheshesi dám-tuzy kóterilip eline qaıta kóshetin bolady. Birin-biri unatyp qalǵan eki jas qımaı qoshtasyp, mahabbatqa adal bolamyz, amandyq bolsa kelesi jyly úılenemiz dep ýaǵdalasady. Qysqy kanıkýlda Jolaýshybaı Krasnodarǵa da baryp keledi. Aqyry ata-anasy ishteı rıza bola qoımasa da kelisip, tatý-tátti ómir súrip, ónegeli otbasy bolyńdar dep batalaryn beredi.
Bulardyń shańyraq kótergenderine de elý jylǵa jýyqtapty. Ata-eneniń qolynda bolǵan jyldar jas kelin úshin ómir mektebi ispetti bolady. Enesinen kóp jaıtty úırenedi. Úlken kisilerdiń qasy men qabaǵyna qarap, solardyń kóńilinen shyǵýǵa tyrysady. Erte turyp, kesh jatyp, úı sharýasyn dóńgelentip áketedi. Aǵaıyn-týys, kórshi-kólemmen etene aralasyp, syılasa bildi. Sol jyldyń aıaǵynda tuńǵyshtary – Qýanysh dúnıege keledi. Ata-ájeniń baýyrynda bolǵan balanyń tili erte shyǵady, byldyraqtap qazaqsha sóıleıdi, anasy oryssha aıtsa kózi jypylyqtap eshteńe túsinbeıdi.
– Qazaq tilin úıretken tuńǵyshym ǵoı. Qýanyshymmen birge meniń de qazaqsha tilim shyqty. Kórshi kelinshekter de meniń tildi tezirek úırenýime kómek jasap baqty. О́zim de súıip qosylǵan erimniń ana tilin bilýdi basty mindetim dep sanadym. Eki jylda tildi táp-táýir meńgerdim. Qazaqtyń salt-dástúr, ádet-ǵuryptaryna da den qoıyp, kóp jaıtqa qanyq boldym, – dep eske alady ózi.
Birde jumysqa bara jatyp kóktaıǵaqta Lıdııa mashınanyń astyna túsip qala jazdaıdy. Keshkisin úıine kelgen soń jubaıyna bolǵan oqıǵany baıandap, men bir jaǵdaıǵa ushyraǵanda meni orys zıratyna aparyp jerler me ediń? Meniń janym da, tánim de qazaq, júregim de qazaq dep soǵady ǵoı, dep óziniń ishki syryn jaıyp salady. Sodan olar aýdan ortalyǵyndaǵy meshitke baryp, juma namazyna qatysýshylar aldynda nekelerin qaıta qıǵyzyp, Lıdııa musylmandyqty qabyldaıdy. Osylaısha Lázzat-Lıdııa mańdaıyn sájdege tıgizip, Allanyń aq jolyna tústi.
Búginde Jolaýshybaı men Lıdııa urpaqtarynyń ortasynda Qostanaı qalasynda ómir súrip jatyr. Balalary er jetip, árqaısysy bir-bir mamandyq ıesi atanyp, úbirli-shúbirli áýletke aınaldy. Qýanyshy kásipker bolsa, Jalǵasy tis dárigeri, Farıdasynyń mamandyǵy esepshi, al kenjeleri Janna qaladaǵy bir fırmada qyzmet isteıdi. Allanyń bergenine únemi shúkirshilik etemin. Basymyz aman bolyp, bala-shaǵanyń qyzyq-qýanyshyna keneltip, baqytty ǵumyr keshýge jazsyn, dep tileıdi Lázzat.
Qanapııa MYRZAǴOJIN,
Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısi