Ámir AHETOV: «Aýyl halqyna qyzmet kórsetsek deımiz»

Ámir AHETOV: «Aýyl halqyna qyzmet kórsetsek deımiz»

Seısenbi, 15 mamyr 2012 7:48

Elordadaǵy «Bolashaqtyń gospı­ta­liniń» biri – «Respýblıkalyq dıag­nostıkalyq ortalyq» aksıonerlik qoǵamy. Ulttyq medısı­nalyq holdıng quramyna kiretin bul ortalyq paıdalanýǵa berilgen kúnnen bastap halyqqa dıagnostıkalyq qyzmet kór­setip keledi. Jumystary qansha­lyq­ty nátıjeli bolýda, qandaı je­tistikteri bar ekenin bilmek nıetpen aksıonerlik qoǵamnyń basqarma tór­aǵasy Ámir AHETOVKE jolyqqanbyz.

 

Seısenbi, 15 mamyr 2012 7:48

Elordadaǵy «Bolashaqtyń gospı­ta­liniń» biri – «Respýblıkalyq dıag­nostıkalyq ortalyq» aksıonerlik qoǵamy. Ulttyq medısı­nalyq holdıng quramyna kiretin bul ortalyq paıdalanýǵa berilgen kúnnen bastap halyqqa dıagnostıkalyq qyzmet kór­setip keledi. Jumystary qansha­lyq­ty nátıjeli bolýda, qandaı je­tistikteri bar ekenin bilmek nıetpen aksıonerlik qoǵamnyń basqarma tór­aǵasy Ámir AHETOVKE jolyqqanbyz.

– Ámir Amantaıuly, ózińiz basqaratyn dıagnostıkalyq ortalyq jaıynda kópshi­lik qaýym tolyǵyraq bilsin degen maq­satpen aldymen ortalyq týraly aıta ketkenińizdi jón sanap otyrmyn.

– Ras, dıagnostıkalyq ortalyq jaıynda elimizdiń túkpir-túkpirinde turatyn kópshi­liktiń bilgenin biz de qalaımyz. Nege deseńiz, astanalyqtar qaralatyn, emdeletin mekemeler munda óte kóp. Olardyń arasynda aqy­lysy da, memlekettik bıýdjet qarjy­lan­dy­ryp otyrǵandary da bar. Bul turǵyda asta­nalyqtarǵa jaqsy múmkindik jasalǵan. Al shalǵaıdaǵy aýdandar men aýyldarǵa dıa­g­nostıkalyq apparattar áli 100 paıyz jetki­zilgen joq. Sondyqtan biz óz pasıentte­rimiz­diń negizinen, ıaǵnı 80 paıyzy aýyl turǵyn­dary bolýyn qalaımyz.

Ortalyq týraly aıtar bolsaq, bizdiń ortalyq bir mezgilde 500 adam qabyldaı alatyn elimizdegi eń iri dıagnostıkalyq mekeme. Apparattarymyz Eýropa, AQSh, Japonııa syndy damyǵan memleketterden satyp alyn­ǵan. Bul apparattarmen sáýleli dıagnostı­kanyń 5 túri, ÝDZ men fýnksıonaldy dıag­nostıkanyń 42 túri, laboratorııalyq zertteý­lerdiń 500 túri, endoskopııalyq zertteýlerdiń 10 túri jáne elimizde tuńǵysh ret pozıtrondy-emıssıolyq tomograf arqyly radıoızotopty dıagnostıka júrgiziledi. Bizde 500-ge jýyq maman eńbek etedi.

– Dáriger mamandar týraly osy kúni el-jurt kóp syn aıtady. Qalada da, aýylda da dárigerler sheteldik apparattardy du­rys meńgere almaı jatyr, dıagnozdy naq­ty qoıa almaıdy degen sózderdi qulaǵymyz shalyp qalady. Sizderde dárigerlerge qan­daı talap qoıylady? Ortalyqtyń elimiz­degi eń iri dıagnostıkalyq mekeme ekenin ózińiz aıttyńyz. Osyndaǵy mamandar sol dárejege laıyq pa?

– Biz úshin mamandardyń áleýeti eń basty orynda. Biz, ásirese, jumysqa qabyldaǵanda óte qatal talap qoıamyz. Olar keshe ǵana ýnıversıtet qabyrǵasynan shyqqan jastar emes, tájirıbesi bar bilikti mamandar bolýlary kerek. Osynda ornalasqan soń da mamandardyń biliktiligin udaıy arttyryp otyramyz. Máselen, 2010 jyly 77 qyzmetker, byltyr 90 qyzmetker arnaıy daıarlyq kýrstarynan ótti. Ásirese, maman dárigerlerdiń shetelderden oqyp qaıtýyn qadaǵalaımyz. Tek osy eki jylda 34 qyzmetkerimiz shetelderde bolyp, bilimderin jetildirip qaıtsa, sonyń 28-i dárigerler. Sheteldik áriptesterdi shaqyryp sheberlik synyptaryn uıymdastyrý dástúri bizde de bar. Osy jyldarda sondaı aty-jóni medısına álemine belgili tulǵalardyń 13-in shaqyryppyz.

О́zimiz de halyqaralyq konferensııa­­lar­ǵa qatysyp turamyz. Osy aıtylǵan jaılar­dyń arqasynda ortalyǵymyzda jyldan-jylǵa jumys áleýeti artyp keledi. Sońǵy jyldary emdeýdiń 38 jańa ádisi men 4 ınnovasııalyq tehnologııa tájirıbege engi­zildi. Sondaı-aq, biz dárigerlerdi yntalan­dyrýǵa da aıryqsha mán beremiz. О́ıtkeni, ol kásibı deńgeıi joǵary mamandar qataryn arttyrýǵa yqpal etedi. О́tken jyly dári­gerlerdiń aılyǵyn 37 paıyzǵa, orta býyn mamandardyń aılyq jalaqysyn 11 paıyzǵa kóbeıttik. Olardyń áleýmettik qajettilik­teri úshin ótken jyly 3 mıllıon teńge jum­saldy. Mundaı sharalar mamandardy turaq­tandyrýǵa qol jetkizedi dep esepteımin. Byltyr bizde aldyńǵy jyldarmen salys­tyrǵanda mamandardyń ketip qalý deńgeıi 4 paıyzǵa qysqardy. Onda da olar jumys unamaǵasyn ne til tabysa almaǵasyn emes, otbasy jaǵdaıyna baılanysty, basqa qala­ǵa kóshýine baılanysty ketti.

– Osy mekemede dıagnostıkadan ótý úshin ne isteý kerek? Elimizdiń shalǵaı aýyldarynan kelgen syrqat adamdar ary-beri júrem dep odan saıyn jaǵdaıyn nasharlatyp almaı ma?

– Biz bes adamnyń tórteýin tegin dıagnostıkadan ótkizemiz. Tegin emdelýdiń bir ǵana sharty bar – ol kvota nemese jergilikti aýrýhananyń joldamasy. Byltyr biz 330 myńnan asa adamdy qabyldadyq. Al aldyńǵy jyly bul kórsetkish 262 myń bolatyn. Munda densaýlyǵyn egjeı-tegjeıli tekser­tetetin adamdardyń sany jyl saıyn ósip keledi. Sonyń ishinde aqyly qyzmetke de suranys kóp. Ol dıagnostıkalyq ortalyqtyń bas dırektorynyń buıryǵymen bekitilgen baǵa tizimine sáıkes júrgiziledi. Osy jerde byltyr bizdiń ortalyq Ulttyq medısınalyq holdıngtiń enshiles ujymdarynyń arasynda halyqqa qyzmet kórsetý jóninen birinshi oryn alǵanyn aıta ketsem deımin.

Syrqat adamdardyń jaǵdaıyna kelsek, rasynda da munda bir ǵana aýrýmen keletin adam­dar sany az. Kóbi jyldar boıy aýrýy­nyń ústine aýrý jamaǵan jandar. Olardy dıagnostıkadan ótkizý barysynda osyndaǵy kúndizgi stasıonarǵa jatqyzamyz. Al, jaǵ­daılary múlde nashar bolsa, holdıngtiń bas­qa da ortalyqtarynda, máselen, Neırohırýrgııa, Ana men bala ulttyq ǵylymı orta­lyqtarynda jatyp, emdelip shyǵýlaryna kómektesemiz.

– Ortalyq ashylǵaly beri qol jet­ki­zilgen jetistikter týraly áńgimelep ber­seńiz.

– Jetistikter barshylyq. Sonyń biregeıi – ıadrolyq medısınany engizýimiz. Qazir orta­lyqtyń bazasynda onkologııalyq aýrýlardy erte satysynda anyqtaıtyn ǵajaıyp dıag­nostıkalyq qural-jabdyq jumys istep tur. Qazirgi tańda osy apparattyń kómegimen onkologııalyq aýrýlardyń erte satysynda dıagnozyn qoıyp jatyrmyz. Osy ýaqytqa deıin 1500 adamnan sol aýrýlardyń alǵashqy bel­gileri anyqtaldy. Bulaı erte satyda anyqtaý bizdiń ortalyq emes, memleketimiz úshin de paıdaly dep oılaımyn. О́ıtkeni, onkologııa­lyq aýrýlardy emdeýge óte kóp qarajat jumsalady. Al ony erterek anyqtasaq, emdeý de ońaı, jumsalatyn qarajat ta azaıady. Biraq, áńgime tek apparat arqyly dıagnozdy qoıýmen tuıyqtalmaýy kerek. Holdıng bazasyna onkologııalyq aýrýlardy emdegende qatar júretin joǵary tehnologııaly terapııa ádisterin engizý kún tártibinde tur. Bul radıoızotopty terapııa, steorotaksıkalyq radıohırýrgııa, protondy terapııa syndy álemniń damyǵan memleketteri qoldanatyn sońǵy úlgidegi terapııalyq emdeý ádisteri. Osy turǵydan kelgende jańa ınnovasııalyq tehnologııalardy engizý, sonyń ishinde sáýleli radıohırýrgııany engizý óte ózekti bolyp otyr. Steorotaksıkalyq radıohırýrgııanyń (kıber pyshaq, gamma pyshaq) hırýrgııalyq tásilmen salystyrǵanda artyqshylyqtary kóp. Ol birinshiden ınvazıvti emes, jalpy anestezııa berilmeıdi, ınfeksııalyq juqpalardyń órshý qateri az.

– Osyǵan baılanysty taǵy bir suraq Elbasymyz bıylǵy Joldaýynda medısına salasy boıynsha endigi jerde aldyń­ǵy kezekte sheshilýi tıis máseleniń qata­ryna onkologııalyq aýrýlardy emdeý men odan bolatyn ólim-jitimdi azaıtý má­selesin shyǵaryp edi. Bul úshin Úkimetke tapsyrma berildi, Ulttyq medısınalyq holdıng ar­qaý­ynda Astana qalasynan onko­lo­gııalyq ortalyq ashý kerektigi aıtylǵan bolatyn.

– Suraǵyńyzdy túsindim. Onkologııalyq aýrýlar tek bizdiń elimizde emes, búkil álemde úlken alańdaýshylyq týdyryp otyr. Jyl saıyn álemde 8 mıllıonǵa jýyq onkolo­gııa­lyq aýrýlardyń jańa jaǵdaıy tirkelse, jyl saıyn 5,2 mıllıon adam osy aýrýlardyń zardabynan ómirmen qoshtasýda. Bizdiń elimizde de bul aýrýlardyń úlesi úlken. О́ıtkeni osy aýrýlardan bolatyn ólim-jitim ekinshi orynda tur. Jyl saıyn 20 myń adam qaıtys bolsa, jyl saıyn 30 myń adam jańadan tir­ke­lýde. Sondyqtan Ulttyq medısınalyq holdıng arqaýynda Onkologııalyq ǵylymı orta­lyq qurý biz úshin úlken jetistik bolar edi. Qazir soǵan jumys istelip jatyr. Ol osy Dıagnos­tıka­lyq ortalyqtyń ishinen qury­la­dy. О́ıt­keni, bizde joǵary tehnologııalyq appa­rat­tardyń túgelge jýyǵy bar. Oǵan jo­ǵaryda aıtylǵan emdeý ádisteri qosylsa, eli­miz onkologııalyq aýrýlardy erte satysynda emdeý boıynsha ozyq memleketterdiń qatary­na qosylary daýsyz.

– Jýyrda ǵana holdıngtiń Ana men bala ulttyq ǵylymı ortalyǵy «Djı-Sı-Aı» sapa sertıfıkatyn aldy. Oǵan ony úsh jyl boıy basqarǵan avstrııalyq «Vamed» kompanııasynyń úlesi bar ekenin bilemiz. Dıagnostıkalyq ortalyqqa osyn­daı kompanııalardyń biriniń kómegi kerek emes pe?

– Bul – Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men holdıngtiń aýrýhanalyq júıeni halyqaralyq basqarýǵa berý jónindegi alǵashqy jobasy. Ol «Ana men bala» ulttyq ǵylymı ortalyǵyna engizildi. Kompanııa ortalyqqa 3 jyl kóleminde tıimdi menedjment qalyp­tastyryp, halyqaralyq sapa standarttaryn engizýi tıis bolatyn. Ortalyq sapa sertıfıkatyna qol jetkizdi. Al, basqarýǵa kelsek, bizde densaýlyq saqtaý salasyna basshylyq jasaıtyn burynǵy júıe ábden eskirgenin qazir medısına mamandarynyń kóbi moıyndaıdy. Avstrııalyq kompanııany basshylyqqa tartý sol úshin kerek boldy. Biraq bul sondaı kompanııalardy elimizdiń búkil emdeý mekemelerine tartý kerek degen sóz emes. Máselen, bizdiń dıagnostıkalyq ortalyqty bóten bir eldiń kompanııasyna basshylyqqa berýdiń qajettiligi joq. Biz aldyńǵy úlgiden de úırenýge tıis nárselerdi kereginshe aldyq.

– Ámir Amantaıuly, jumys babymen álemniń talaı elderinde bolyp júrgen shyǵarsyz? Olardyń medısınasy damy­ǵan dep jatady. Biraq bul qanshalyqty ras. Sol damyǵan medısınanyń, máselen, AQSh-ta deıik, qarapaıym halyqqa qolje­timdiligi qandaı deńgeıde?

– Basqa ǵylymdardy bilmeımin, biraq, biz medısına damyǵan ǵasyrda ómir súrip jatyrmyz. Túrli aýrýlardyń emi tabylyp jatyr. Túrli tásilmen emdeý jolǵa qoıylǵan. Onyń ishinde jańa tehnologııalar týraly saǵattap áńgime aıtýǵa bolady. Bir ǵana mysal, bizdiń elimiz demeı aq qoıaıyn, jalpy TMD joǵary medısınalyq qural-jabdyqtarmen qamtylý boıynsha damyǵan memleketterden on esege deıin qalyp tur. Bul rasynda álemdik deńgeıdegi medısınanyń qaryshtap ketkenin baıqatady. Bul olqylyqty toltyrý ońaı emes. Bizdiń áli úırenýi tıis nárselerimiz kóp. Al endi medısına degen prızmanyń basqa qyrynan qarasaq, bizdegi adamǵa jany ashý, adamgershilik qaǵıdattary basqa elderge úlgi bolǵandaı dep aıta alamyn. О́ıtkeni, Elbasymyzdan bastap qoǵamnyń basty baılyǵy adam dep, halqynyń densaýlyǵyna myqtap kóńil bólip otyr. Álemniń birde-bir elinde dál bizdegideı ár adamǵa tegin medısınalyq kómek kórsetilmeıdi. Sol úshin bıýdjetten bizdegi­­deı mol qarajat bólinbeıdi. AQSh-ty aıtyp qaldyńyz. AQSh emdelý quny óte joǵary memleketterdiń qataryna jatady. Onyń qa­rapaıym halqy qaltasy kóterip, óz elderinde emdele almaıdy desek, ótirik bolmaıdy. Sol úshin olar Taıland, Malaızııa sııaqty memleketterge baryp emdeletinin osy kúni álemdegi buqaralyq aqparat quraldary jarysa jazyp jatyr. Osy turǵydan kelgende memleketimiz óz halqyna kapıtalıstik júıe qaǵıdat­tary­men emes, adamgershilik negizine súıengen qa­ǵıdattarmen qarap otyrǵanyn árbir qazaq­standyq bilýi tıis dep oılaımyn. Keıde men keıbir telearnalar men gazetterde bolmas daýdy zoraıtyp kórsetetin jýrnalısterge ren­jı­min. Olar nege tek kemshilikti ǵana kóredi. Al medısına salasynda, ásirese, táýelsizdik jyl­darynda jańalyq ta, jaq­sylyq ta mol ǵoı.

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken Aıgúl SEIILOVA,