Juma, 22 maýsym 2012 8:24
Bıznestiń iri nysandarynyń biri – «Dınar-Elektromash» JShS-niń basshylary Vasılıı Hmyrov pen Sergeı Vıshnıakti burynnan biletinbiz. Bıznesin dóńgeletip júrgen jigerli jigitterdiń kásipkerlikti jetik meńgergenimen ǵana tanys ekenbiz. Sóıtsek olardyń biz bilmeıtin qyrlary da bar eken. «Dınar-Elektromash» JShS-niń «Energııa» dúkeniniń qabyrǵasyna Móńke bıdiń sýreti salynǵan taqta ilgenin, Móńke bı aýylynda bıge arnalyp as berilgende materıaldyq kómek kórsetkenin, al qaladaǵy dúkenderin kıiz úı úlgisinde salǵanyn bedeldi azamattardyń ótinishin oryndaǵannan jasaǵan shyǵar dep oılaǵanbyz.
Juma, 22 maýsym 2012 8:24
Bıznestiń iri nysandarynyń biri – «Dınar-Elektromash» JShS-niń basshylary Vasılıı Hmyrov pen Sergeı Vıshnıakti burynnan biletinbiz. Bıznesin dóńgeletip júrgen jigerli jigitterdiń kásipkerlikti jetik meńgergenimen ǵana tanys ekenbiz. Sóıtsek olardyń biz bilmeıtin qyrlary da bar eken. «Dınar-Elektromash» JShS-niń «Energııa» dúkeniniń qabyrǵasyna Móńke bıdiń sýreti salynǵan taqta ilgenin, Móńke bı aýylynda bıge arnalyp as berilgende materıaldyq kómek kórsetkenin, al qaladaǵy dúkenderin kıiz úı úlgisinde salǵanyn bedeldi azamattardyń ótinishin oryndaǵannan jasaǵan shyǵar dep oılaǵanbyz.
«Jylqy kisineskenshe, adam sóıleskenshe» degen ras qoı, qos azamatpen bir saǵattyń tóńireginde suhbattasqannan keıin olardyń ishki jan-dúnıelerin, qazaq ultyna, tili men salt-dástúrine degen yqylasyn uǵynǵandaı boldyq. Ata-baba rýhyn qasterleýdiń qanshalyqty mańyzdy ekenin ádemilep turyp aıtyp bergende, rızashylyǵymyzdy jasyryp qala almadyq.
Batyrdyń jıeni
Qazaqtar aıtady ǵoı: «Aıtaqyrǵa gúl óspeıdi», dep. Solaıy solaı! Olaı bolmasa, osy eki azamattan bıik parasattyń, mádenıettiliktiń, zııalylyqtyń úlgisin kóre alar ma edik. Týyp-ósken jerlerin suraı bastaǵanymyzda Sergeı Vıktorovıch: «Myna Vasılıı Orynbordyń kazagy. Batyrdyń jıeni», – dedi. Sóıtsek, Vasılıı Hmyrovtyń naǵashysy Vasılıı Kozenkov Keńes Odaǵynyń Batyry eken. Iаǵnı, anasynyń týǵan aǵasy. Ákesi Anatolıı Iosıfovıch Hmyrov Aqtóbe oblystyq «Pýt k kommýnızmý» gazetinde uzaq jyldar jaýapty hatshy bolyp jumys istegen. Ol «Qazaqstan mádenıetine eńbek sińirgen qaıratker» bolatyn. Anasy Zoıa Georgıevna muǵalim, mektep dırektory bolǵan. Ol da «Qazaqstannyń eńbek sińirgen muǵalimi» qurmetti ataǵynyń ıegeri.
Al Sergeı Vıktorovıchtiń búkil balalyq shaǵy Mártók aýdanynyń Qumsaı aýylynda ótken. Qalaǵa kóship kelgennen keıin de aýyldy ańsap, kanıkýl saıyn aýylǵa tartyp otyratynyn aıtady. «Mektep bilim berip, tárbıeledi ǵoı. Biraq aýyldyń tárbıesi bólek dúnıe, bólek álem», – deıdi ol.
Rýh rıza bolsa, tabys ózi keledi
– Biz, adamdar, qyzyqpyz ǵoı, – deıdi Sergeı Vıshnıak. – Az jumys istep, kóp paıda tapqymyz keledi. Al ómirdiń óz zańy bar. Pendeshilikpen kóp nárseni ańǵarmaı qalyp jatamyz. Al isiń ońǵarylýy úshin eskeretin, biraq kózge kórinbeıtin jáıtter bar. Ol – ata-baba arýaǵy, rýhy. Sondyqtan da ata-babany qurmetteý – ózińdi qurmetteý, halqyńdy qurmetteý bolyp tabylady.
Sizder jańa Móńke bıge arnalǵan is-sharalarǵa nelikten asa mán berdińizder dep shuqshııa suradyńyzdar. Másele bylaı. Halyqtan shyqqan, el qorǵaǵan, jer qorǵaǵan batyrlarymyz bar. Olarǵa mazar turǵyzylyp, as berip degendeı sharýalar atqarylyp jatyr. Biraq meniń túsinigimde Móńkeniń jóni bólek. Ol qarý alyp, jaýǵa qarsy shapqan joq. Ol – beıbitshiliktiń ókili. Bılik quryp, daý-damaıdy qantógissiz sheshken. Ol – ǵulama. Ol – ulaǵattylyqtyń ustazy. Kóptegen batyrlar men bılerdiń jerlengen jeri belgili. Al Móńkeniń jerlengen jeri belgisiz. Sizder biletin de shyǵarsyz, Móńke bı qaıtys bolardyń aldynda: «Meni jerleımin dep álek bolmańdar. Meni aq túıe mingen aq kıimdi adam kelip alyp ketedi», – depti týystaryna. Shynymen de solaı bolǵan. Onyń súıegin aq túıe mingen aq kıimdi molda alyp ketipti. Qazir jerlengen jerin eshkim bilmeıdi.
Sergeı Vıktorovıch osylaı degende, tańqalmasqa sharamyz qalmady. Osy ańyzǵa uqsas tarıhty bizdiń óz qandastarymyz bile me eken degen oıǵa qaldyq ishteı.
– Móńke bir rýdyń emes, barsha halyqtyń adamy ǵoı. Bizdi osy qyzyqtyrdy. Sodan Móńke bıge arnap dúken ǵımaratyna memorıaldyq taqta ornattyq. Basqa da bıge arnalǵan sharalarǵa belsene qatystyq, – dedi S.Vıshnıak taǵy da.
Kıiz úı – qazaqtyń kıesi,
Juma – qasıetti kún
Salt-dástúrimizden, tilimizden aırylyp qala jazdadyq, endi sol qasıetti qundylyqtarymyzdy qaıtarýymyz kerek dep jatamyz. Jınalys saıyn osylaı dep shýyldaımyz. Al ulttyq qundylyqtardy baǵalaý, úgit-nasıhat júrgizýdegi Hmyrov pen Vıshnıaktiń ustanymdary mynadaı. Qaı jerde týdyń, qaı jerde óndiń, ol seniń altyn besigiń, oshaǵyń. Biz memlekettik tildi oqytyp jatyrmyz. Memlekettik tildi bilgeniń úshin aqsha tólep jatsa, syılyq berilip jatsa, quba-qup. Bul moraldyq kótermeleý bolyp tabylady. Jaqsy úrdis. Biraq mynadaı da qaǵıdattar bar. Sen qazaqtyń ulttyq taǵamdaryn jaqsy kóresiń, qurmetteısiń. Bul – patrıottyqtyń bir nyshany. Al sol ulttyq taǵamdy jasaýdy úırenseń jáne ony ulttyq tárbıemen qalaı usynýdy bilseń, bul patrıottyqtyń bıik belgisi. Al qazaqtyń kıeli kıiz úıin dáripteý patrıottyq tárbıe berý quraly bolyp tabylady. «Myń ret qaıtalap aıtqansha, bir ret kózge kórsetken jaqsy», – deıdi bıznes ókilderi. Dúkenniń syrtqy jáne ishki kelbetin kıiz úı pishindes etip salý ıdeıasy osyndaı patrıottyq tárbıe berý máselesinen týyndapty.
Qazaqtar juma kúnin qasıetti kún dep esepteıdi. Osy kúni arýaqtarǵa arnap quran baǵyshtaıdy. Jeti nan pisirip, ıis shyǵarady. Osy dástúr «Dınar-Elektromash» JShS-inde de qalyptasqan. Juma saıyn dúken aýlasynda kádimgi samaýryn qaınap, as asylady. Kez kelgen adam kelip, tegin tamaq ishe alady.
– Bizge juma kúni tek jaǵdaıy aýyr adamdar ǵana emes, aýqatty azamattar da keledi, – deıdi Vasılıı Anatolevıch. – Qyzyq kórip keledi, otyrady, shaı ishedi. Muny kórgen sol aýqatty adamdar osyndaı ıgi isti jalǵastyratyny anyq. Biz ózimizdiń ujym músheleri úshin meshitterden ımamdar shaqyrýdy dástúrge aınaldyrdyq. Aıagóz degen naıb-ımam únemi kelip, bizge eki tilde dáris oqıdy. Din izgilikke, ımandylyqqa shaqyrady.
Aıtpaqshy, kıiz úı qurylysyn salýdyń qyzyǵy bar. Dúken kıiz úı úlgisinde bolsa degen syzba jobasyn jobalaýshy mekemelerdegi basshylar túsine qoımaıdy. Meıramhana, qonaq úı emes, óndiristik uıymǵa kıiz úıdiń qatysy qansha dep qarsylyq bildiripti. Qalanyń sáýletshisine deıin barady. Ondaǵylar da maquldaı qoımaıdy. Sodan sol kezdegi qala basshysy, qazirgi oblys ákimi Arhımed Muhambetovke barady. Sonda Arhımed Begejanuly: «Hmyrov pen Vıshnıak jobalasa, izgilikti, paıdaly is bolady dep oılaımyn. Sondyqtan maquldaýlaryńdy suraımyn», – depti. Keıin joba iske asyp, kıiz úı pishindi qurylys aıaqtalǵanda kelip kórgen sáýletshiler men jobalaýshylar «Mine, keremet!» depti.
Hmyrov pen Vıshnıak bizge ujymda ótken merekelik sharalar, Naýryz toıyn toılaǵandary týraly beınejazbalardy kórsetti. Án salyp, «Qamajaı» bıin bılegender, basqa da óner túrlerin kórsetip jatqandar quddy bir kásibı ártister sekildi. Aqshalary bolǵasyn ártisterdi jaldap alǵan ǵoı degen oı qylań berdi sanamyzda. Alaıda, múlde olaı emes eken. Seriktestikte eńbek etetin óz adamdary bolyp shyqty.
Júzden astam ultpen ulys mekendeıtin elimizdegi tatýlyq pen birliktiń qazaqstandyq úlgisin osy ujymnan kórip, kóńilimiz marqaıyp qaldy. «Tili basqa, tilegi bir, júzi basqa, júregi bir» degendi osyndaıda aıtsa kerek. Biz kásipker jigitterdiń bul is-áreketterinen «biz – qazaqstandyqpyz!» degen maqtanysh sezimin aıqyn ańǵardyq.
Satybaldy SÁÝIRBAI,
«Egemen Qazaqstan»,
Berdibaı KEMAL, jýrnalıst.
Aqtóbe oblysy.