The Kurbanov. Bul – Halyqaralyq gımnastıka federasııasy resmı jarystarǵa qosqan elementtiń ataýy. Al onyń avtory – otandasymyz Narıman Qurbanov. Sporttyq gımnastıkadan halyqaralyq jarystarǵa qatysqan bir jyldyń ishinde ol jeke elementimen kópshilikti tánti etip, byltyr álem birinshiliginde úzdik bestikke endi. Sátin salsa, aldaǵy Olımpııa oıyndarynda qorjynymyzǵa júlde salatyn sportshylardyń biri.
– Narıman, byltyr álem chempıonatynda úzdik bestikke endińiz. Buǵan deıingi birinshilikte 54-orynǵa turaqtasańyz, bul joly júldege sál ǵana jetpeı qaldy. Tipti alǵashqy nátıjeler boıynsha kósh basynda da turdyńyz. Chempıonat siz úshin qanshalyqty sátti ótti?
– Ras, buǵan deıingi birinshilikpen salystyrǵanda alǵashqy bes sportshynyń qataryna enýim men úshin jaqsy kórsetkish. Bul tynymsyz eńbektiń arqasy dep bilemin. Sóıte tura Dohada ótken álem chempıonatynda úzdik úshtikke enýge jaqsy múmkindigim boldy. Esterińizde bolsa, táýelsiz Qazaqstannyń tarıhynda 1997 jyly Shveısarııanyń Lozanna qalasynda Sergeı Fedorenko altyn medal ıelengen edi. Sodan beri bul sportta esemiz ketip júr. Sondyqtan osy bir olqylyqtyń ornyn toltyrsam degen armanym oryndalmaı qalǵanyna azdap kóńil kúıim tústi.
– Osynaý bir sátte ákeńiz jeke bapker retinde sizge ne aıtty?
– Elimizde barlyǵy aldymen ákemdi osy nátıjemen quttyqtady. Sebebi besinshi oryn Qazaqstannyń da sporttyq gımnastıkada alar úlesiniń baryn aıqyndaıdy. Meni de quttyqtap jatty. Jalpy, ákemniń bul nátıjege kóńili toldy. Ol meniń qolymnan kelgenniń bárin jasaǵanymdy kórdi.
– Siz osy álem birinshiligi aldynda basty qarsylas retinde Olımpıada chempıony, keıinnen Dohada kúmiske qol jetkizgen brıtandyq Maks Ýıtlokty atadyńyz. Biraq mamandardyń kópshiligi onyń qımylyna min taǵyp jatady. Sizdiń oıyńyzsha, onyń basym tusy qaısy?
– Qazir sporttyq gımnastıka erejelerine ózgerister engizilýde. Basty nazardy kombınasııanyń qıyndyǵyna emes, tazalyǵyna aýdaratyn bolyp júr. Bul turǵyda brıtandyqtyń qımyldary minsiz deı almaısyń. Deneni tik ustaıtyn sátterde ol búgilip qalýy múmkin. Tóreshiler de, bapkerler de meniń tik turýyma joǵary baǵa beredi. Sondyqtan Ýıtlok tańdaǵan elementter eń qıyn sanalǵanymen, jańa erejeler boıynsha mańyzdy jarystarda jeńiske jetý qıyndaı túsedi dep oılaımyn.
– О́zge komandalas áriptesterińizdiń ónerine toqtalsaq. Jigitter alǵashqy jıyrmalyqqa ilinip, endi kelesi jyly Olımpııa oıyndaryna joldama sarapqa salynatyn birinshilikke qatysady...
– Bastapqyda bizge alǵashqy 24 komandanyń qataryna ený týraly tapsyrma berildi. Úlken jaýapkershilik júktelgendikten biraz qobaljyp, tıisti nátıje kórsete almaı qalamyz ba dep ýaıymdadyq. Biraq ýaqtyly boıymyzdy jıyp, TOP-16 komandanyń qatarynan tabyldyq. Endi aldaǵy álem chempıonatynda alǵashqy 12 komandanyń qataryna qosylyp, Olımpııa oıyndaryna joldama ıelený jaıly maqsat qoıdyq.
– Siz ádette ózińizge yńǵaıly elementterdi qalaı tańdaısyz?
– Gımnastıkada bar barlyq elementterdiń jıyntyǵyn ábden zerttep shyǵamyn. Buryn barlyǵyn qatar tekserip kóre beretinmin. Nátıjesinde, qaısysy qolaıly, qaısysy aýyr – solardy ózimshe anyqtaıtynmyn. Osy arqyly sırek kezdesetin elementterdiń qosyndysyn jasap aldym. Búginde men jasaıtyn kombınasııa gımnasshylardyń arasynda eń kúrdelisi sanalady. Kúndelikti jattyǵýlardyń arqasynda árbir elementti asa bir qıyndyqsyz jasaıtyn deńgeıge jettim. Ár sportshy element tańdaýda óziniń dene bitimin eskeredi, sol sekildi men de boıymnyń, qoldarymnyń uzyndyǵyn tıimdi paıdalanyp, ózime qolaıly elementterdiń basyn biriktirdim.
– Sizdiń jeke The Kurbanov dep atalatyn elementińiz baryn oqyrmandar estip te júrgen bolar. Áriptesterińizdiń arasynda sol elementti qaıtalaǵandary bar ma jáne olar qanshalyqty sizdiń kóńilińizden shyqty?
– Reseı jáne basqa elderden dostarym, tanystarym sol jattyǵýdy jasaǵandaryn vıdeoǵa túsirip jiberip jatady. Biraq onyń bári tek jattyǵý kezinde jasalǵan. О́kinishke qaraı, tazalyq jaǵy áli aqsap turǵanyn baıqaımyn. Resmı jarystarda ázirge eshkim qaıtalaǵan joq.
– Qatelespesem, táýelsiz Qazaqstan tarıhynda óz atynda elementi bar alǵashqy gımnasshysyz. Maqtanarlyq jaǵdaı. Jańa elementti oılap tabý qıyn boldy ma?
– Maǵan deıin taǵy bir otandasymyz osyndaı qurmetke ıe bolǵan. Biraq ol Keńes mektebiniń túlegi. Birde attyń janynda elementter jaıly oılap turǵam. Sonda at arqyly eki qolmen alǵa júrý degen element bar, nege sony kerisinshe qaıtalamasqa degen oıǵa keldim. Bir qyzyǵy, buǵan deıin muny eshkim jasap kórmepti. Sonan soń Halyqaralyq gımnastıka federasııasy bul jańashyldyqty qoldap, resmı jarystardaǵy elementter tizimine qosty. Árıne, qýanyshty jaǵdaı. О́ıtkeni erejede The Kurbanov degen element turady.
– Qurdastaryńyz kóńil kóterip, qyzyq qýyp júr- gende, jas bolsańyz da aldyńyzǵa naqty maqsat qoıyp, soǵan qaraı nyq qadam jasaıtynyńyz qýantarlyq jaıt. Degenmen bul rejimnen de jalyǵatyn kezder de bolatyn shyǵar?
– Tańnan qara keshke deıin jattyǵý jasap, úıge sharshap kelesiń de, tek jaqsylap tynyǵýdy oılaısyń. Kún tártibim esimdi bilgeli osyndaı. Meni sportqa ákem ákeldi. О́zi de gımnastıkamen shuǵyldanǵan. Sondyqtan mende gımnastıkadan basqa tańdaý bolǵan joq. Bala kúnimde tek kúndelikti jattyǵýǵa kelip-ketip júrsem, 16 jasymnan keıin nátıjege jetý kerektigin túsindim. Sodan beri kásibı túrde den qoıa bastadym.
– Al ákemen jumys istegen qanshalyqty ońaı?
– Qıyndaý. Sebebi, úıde de, jattyǵý zalynda da, kólikte de tek gımnastıka týraly áńgimelesemiz. Buryn árbir qateligim úshin urys estıtinmin. Qazir kóp aralasa bermeıdi. О́ıtkeni kishkentaı bala emes, sportshy retinde qaraıdy. Kórsetkishterim úshin az-maz sóz estip qalamyn, biraq burynǵydaı emes.
– Siz úshin ótken jyl nesimen erekshelendi? Josparyńyzdy tolyqtaı júzege asyra aldyńyz ba?
– Bir jaǵynan, byltyr men úshin óte sátti jyl boldy dep aıta alamyn. Álem kýbogy kezeńindegi jeńis, álem chempıonatynyń fınaly – men úshin úlken jetistik. Biraq munyń bári byltyrǵy jyldyń kórsetkishteri, bıylǵy jylǵa taǵy josparlar men maqsattar bar. Aldaǵy jarystarǵa deıin jattyǵý jasap, kem-ketikti túzeımiz.
– Áńgimeńizge kóp rahmet. Sáttilik tileımiz!
Áńgimelesken Mádına ASYLBEK,
jýrnalıst