Osydan dál 25 jyl buryn, ıaǵnı 1994 jyldyń 12-27 aqpany aralyǵynda Norvegııanyń Lıllehammer qalasynda XVII qysqy Olımpııa oıyndary ótkeni barsha jankúıerdiń esinde. Baıraqty báseke barysynda 67 memleketten kelgen
1 737 oǵlan sporttyń 12 túri boıynsha 61 júlde jıyntyǵyn sarapqa saldy. Jalpy komandalyq esepte Reseı quramasy (11 altyn + 8 kúmis + 4 qola) top jarsa, Norvegııa (10+11+5) men Germanııa (9+7+8) úzdik úshtiktiń qataryna qosyldy. Osy dúbirli dodada 1 altyn jáne 2 qola medaldy ıelengen Qazaqstannyń sportshylary 12-orynǵa taban tiregen edi.
Lıllehammerde Qazaqstannyń týy astynda 29 sportshy óner kórsetkenimen, 30 jastaǵy dańqty shańǵyshy Vladımır Smırnov qana jeńis tuǵyryna kóterildi. Joǵaryda atalǵan úsh júldeniń barlyǵy dál sol sańlaqqa tıesili. Bul – táýelsiz Qazaqstannyń tarıhyndaǵy Olımpııa oıyndarynyń alǵashqy júldeleri edi. Azattyqtyń alǵashqy altyny. Sol tarıh qoınaýyna ketken dúbirli dodanyń basty keıipkeri bolǵan otandasymyzben kúni keshe ǵana telefon arqyly tildestik. Bul kúnderi Vladımır Smırnov Shvesııada turyp jatyr.
– Olımpııa oıyndarynda táýelsiz elimizdiń alǵash ret Ánurany shyrqalyp, Týymyzdyń kókte jelbiregenine bul kúnderi týra 25 jyl tolyp otyr. Sol jeńisti joldy siz bastaǵan edińiz. Arada shırek ǵasyr ýaqyt ótse de, Skandınavııa túbegindegi saıystyń árbir sáti kúni búginge deıin kóz aldyńyzda shyǵar...
– Árıne, ondaı sátterdi eshqashan umytý múmkin emes. Qazaqstan táýelsiz memleket retinde tuńǵysh ret Olımpııa oıyndaryna qatysqan kezde men sheberligi ábden tolysqan sportshy edim. Oǵan deıin de talaı dúrmekke qatysyp, san márte jeńiske jettim. Sol sebepti de tórtjyldyqtyń basty dodasynda qatty tolqydym dep aıta almaımyn. Desek te Lıllehammerdegi doda erekshe ótti. Ár qashyqtyqta básekelestik sumdyq boldy. Tórtkúl dúnıeniń teńdessizderi Norvegııada bas qosty. Ásirese, Born Delı, Tomas Alsgord jáne Vegard Ýlvang bastaǵan jarys qojaıyndarynyń qarqyny keremet edi. Basqa eldiń oǵlandary da «ólispeı berispeýge» bekindi. Men de esh aıanyp qalǵan joqpyn. Jarys jolynda barymdy salyp, qaıtkende de el senimin, barsha jankúıerdiń úmitin aqtaýǵa tyrystym. Sonyń nátıjesinde jeńis tuǵyryna úsh márte kóterildim. Ǵalamdyq dodada Týymyzdy kókte jelbiretip, Ánuranymyzdy shyrqatýǵa kúsh-jigerimniń jetkenine erekshe shattandym.
– О́zińiz Olımpıada saıysynda júlde alǵan jarys túrlerine jeke-jeke toqtala ketseńiz...
– 10 shaqyrymdyq klassıkalyq jáne 15 shaqyrymdyq erkin tásilder boıynsha ótken jarystarda kúmis medaldy ıelendim. Eki retinde de ataǵy jer jarǵan Norvegııanyń sańlaǵy Born Delıden ǵana qalyp qoıdym. Bul básekeler 15 pen 17 aqpanda ótken edi. Sodan araǵa týra 10 kún salyp, ıaǵnı 27 aqpanda klassıkalyq tásil boıynsha 50 shaqyrymdyq qashyqtyqta óner kórsettim. Osy básekede baǵym janyp, bas júldeni oljaladym. Iаǵnı, dál sol kúni Olımpııa oıyndary tarıhynda táýelsiz Qazaqstannyń Ánurany alǵash ret shyrqalǵan edi.
– Elge oralǵannan keıin aıryqsha qurmet pen qoshemetke bólengen bolarsyz?
– Ol da bir erekshe sát boldy. Qazaqstanǵa oralǵannan keıin halyqtyń ystyq yqylasyn sezindim. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qabyldaýynda boldym. Respýblıkalyq deńgeıdegi basshylar, oblys ákimderi jáne basqa da laýazymdy tulaǵalar qurmet kórsetti.
– Qazir qandaı qyzmettesiz?
– Qazir eshqandaı qyzmette joqpyn. Jaılap bıznespen aınalysyp júrgen jaıym bar.
– Sportshy retinde kózdegen maqsatyńyzdyń barlyǵyna qol jetkize aldym dep oılaısyz ba?
– Bıik belesterdiń birazyn baǵyndyrdyq. Eń bastysy, asa iri sporttyq dodalarda jeńis tuǵyryna kóterilý baqyty maǵan buıyrdy. Soǵan táýbe deımin!
– Oǵan esh daý joq! Desek te adam balasynyń armany asqaq qoı...
– Iá, onyńyz ras. Úlken sporttan qol úzgennen keıin el sportynyń órkendeýine eleýli eńbek sińirgim keldi... Al qazirgi kezde Olımpııa oıyndary Qazaqstanda ótse dep jıi armandaımyn. Eń bolmaǵanda, jasóspirimderdiń Dúnıejúzilik Olımpıadasynyń jalaýyn óz elimizde jelbiretsek te jaman bolmaıtyn edi. Aıtýly jarys asa kóp shyǵyndy qajet etpeıdi. Esesine onyń bizge bereri kóp. Eń bastysy, osyndaı sharalar Qazaqstanda qysqy sport túrleriniń órkendeýine úlken septigin tıgizedi.
– Osy salanyń maıtalman mamany retinde aqıqatyn aıtyńyzshy: Qazaqstanda shańǵy sporty óziniń burynǵy deńgeıine kóterile ala ma?
– Qazaqstanda shańǵy sportynyń bolashaǵy bar. О́ıtkeni sońǵy jyldary Almaty men Shýche qalalarynda jaqsy nysandar boı kóterdi. Basqa óńirlerde de osy sport túrine degen qyzyǵýshylyq baıqalady. Sol nysandardy ońtaıly paıdalanyp, durys baǵytta jumys isteıtin bolsaq, kóp nársege qol jetkizýge bolady. Sonymen qatar klýbtyq, buqaralyq, mektep pen stýdentter sportyn barynsha damytý qajet. Sonda is órge basady.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken Ǵalym SÚLEIMEN,
«Egemen Qazaqstan»