Elordada Kásipkerlerdiń sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jónindegi III respýblıkalyq forýmy ótti. Alqaly jıynda «Atameken» UKP tóralqa tóraǵasy Tımýr Qulybaev ákimdikterge jer telimderi týraly aqparatty jyl sońyna deıin sıfrlandyrýdy usyndy.
Ulttyq kásipkerler palatasynyń basshysy búginde kásipkerlerdiń túıtkildi máselelerin sheshýge ár óńirde qurylǵan Kásipkerlerdiń quqyǵyn qorǵaý jónindegi keńester kómektesetinin aıtty. Atalǵan keńesterdiń jıyndary Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqa qarsy is-qımyl agenttigi qyzmetkerleriniń qatysýymen ótip turatyny belgili. Qarjy mınıstrligi janynan qurylǵan Apellıasııalyq komıssııa da salyqtyq daýlardy sotqa jetkizbeı sheshýge kómektesetin tıimdi quraldardyń biri bolyp otyr. T.Qulybaevtyń pikirinshe, osy oń tájirıbeni ekologııa, sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qyzmet, memlekettik satyp alýlar, jer qatynastary sala-
larynda da, barlyq baqylaýshy organdar arasynda da qoldaný kerek. Bıznestiń negizgi problemalaryn, sonyń ishinde sybaılas jemqorlyq belgilerin anyqtaýda óńirlerde júrgiziletin skrınıngtik zertteýdiń de kómegi zor.
– Túrkistan oblysy, Aqtóbe jáne Atyraýda qanatqaqty skrınıng júrgizdik. Jyldyń sońyna deıin skrınıng barlyq óńirde júrgiziletin bolady. Osylaısha, aýylda ınfraqurylymdy ári qaraı damytý úshin ár eldi mekendegi turǵyndar men kásipkerlerdiń túıtkildi máseleleriniń ózekti tizimi anyqtalady, – dedi T.Qulybaev.
Tóralqa tóraǵasy sońǵy jyldary bızneske arnalǵan ruqsattar sany 70%-ǵa qysqaryp, talaptar 60%-ǵa azaıǵanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, bızneske baqylaýshy organdar tarapynan jasalatyn qysym 20%-ǵa tómendegen, tekserý merzimi eki ese qysqarǵan. Qylmystyq zańnamany izgilendirý oń nátıje berip, ekonomıka salasyndaǵy tirkelgen qylmystyq ister 5 esege qysqarǵan.
Osy rette T.Qulybaev bos jer telimderi jaıly aqparattyń ashyq jarııalanbaýy sybaılas jemqorlyqtyń taǵy bir kózi ekenin aıtty. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń derekteri boıynsha, qazirgi tańda 2,3 mln gektar jerdiń paıdalanylmaı jatqany anyqtalypty. Monıtorıng júıesiniń jetildirilmegeni, ókiletti tulǵalar jeke paıdany kózdep, málimetterdi ózgertip, jer telimderine ıelik quqyǵyn berýden negizsiz bas tartatyny osyǵan sebep bolyp otyrǵan kórinedi.
– Sonyń saldarynan kóptegen jer ıgerilmeıdi, ekonomıkalyq prosester damymaı, memleket bıýdjetine salyq pen tólemder túspeıdi. Ákimdikterdiń málimetterine sáıkes, 2018 jyly
1,1 myń jer telimi satylymdar boıynsha qoldanysqa berilgen, bul jalpy kólemniń nebári 6%-y ǵana. Bıyl ákimdikterdi bos jerlerge qatysty aqparatty sıfrlandyrýǵa qatysty jumysty aıaqtaýdy suraımyz. Bul shara bıýdjettiń kiris bóligin arttyrýǵa da múmkindik beredi. Osyndaı aqparattyq bazany birlesip jasaıyq, bul atqarylǵan jumystyń naqty ındıkatory bolmaq, – dep qorytyndylady T.Qulybaev.
Forýmda «Atameken» óńirlerdiń sıfrly kartalaryna biryńǵaı talaptardy ázirleýdi usyndy. Basqarma tóraǵasynyń orynbasary Rýstam Júrsinovtiń aıtýynsha, jer týraly aqparatty túsinikti ári qoljetimdi etý kerek. Bul úshin óńirlerdiń ınteraktıvti kartalaryn jetildirý qajet. Elektrondy kartalar ınfraqurylym, qoljetimdi ınjenerlik kommýnıkasııalar, energııalyq qýattylyq, qoldanystaǵy jáne josparlanǵan qurylystar, Bas josparlaý, egjeı-tegjeıli josparlaý jobasy, tehnıkalyq sharttar, qosý núkteleri jáne basqa da málimetterdi qamtýy kerek.
Forým sońynda «Atameken» UKP men Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi arasynda 2019 jylǵa arnalǵan Jol kartasyna qol qoıyldy.
Arnur ASQAR,
«Egemen Qazaqstan»