Juma, 17 tamyz 2012 7:03
Áskeri qoldaǵan prezıdent qaýqarly
О́tken jeksenbi kúni Egıpette betburysty kezeń bastaldy. Jańa saılanǵan prezıdent Mohammed Mýrsı elde aıtarlyqtaı bedeli bar Áskerı keńestiń tóraǵasy, qorǵanys mınıstri feldmarshal Hýseın Tantaýı men ásker Bas shtabynyń bastyǵy Samı Anandy qyzmetinen bosatyp, olardyń ornyna basqa adamdardy taǵaıyndady.
Juma, 17 tamyz 2012 7:03
Áskeri qoldaǵan prezıdent qaýqarly
О́tken jeksenbi kúni Egıpette betburysty kezeń bastaldy. Jańa saılanǵan prezıdent Mohammed Mýrsı elde aıtarlyqtaı bedeli bar Áskerı keńestiń tóraǵasy, qorǵanys mınıstri feldmarshal Hýseın Tantaýı men ásker Bas shtabynyń bastyǵy Samı Anandy qyzmetinen bosatyp, olardyń ornyna basqa adamdardy taǵaıyndady.
Onda turǵan ne bar, qaı jerde de qarýly kúshter el basshysyna baǵynbaı ma eken, deýge bolar. Al bul elde áskerdiń, onyń joǵary organy – Áskerı keńestiń orny bólekteý. Olar qashan da bılik úshin kúreste sheshýshi ról atqarǵan, bılik basyndaǵylar olarǵa arqa súıegen. Osy eldegi keshegi prezıdent Múbárakty taqtan taıdyrǵan alasapyran kezde de áskerıler bılikti óz qolyna alyp, jańa prezıdent saılanǵansha basqarý tizginin ustady. Tipti prezıdent saılanǵannan keıin de kóp adamnyń kóńilinde olar azamattyq ókimetke bılikti bere qoıar ma eken degen kúdik júrdi.
Sodan da biraz jurt Mohammed Mýrsıdiń bıligine kúmánmen qaraǵan. Sol kúmán endi birjola seıildi dese bolady. Prezıdenttiń jarlyǵymen Áskerı keńestiń basshysy aýystyrylǵannan keıin qarýly kúshke baqylaý tolyq el basshysynyń quzyryna kóshti degen sóz.
Buǵan deıin áskerılerdiń bedeli joǵary bolýynda zańdylyq bar edi. Prezıdent Hosnı Múbárak áskerge, onyń basshysy Tantaýıge arqa súıegeni óz aldyna, bul elge úlken qoldaý kórsetken AQSh óz yqpalyn áskerıler arqyly júzege asyrdy. General Samı Anan Egıpet áskeri men Pentagon arasyndaǵy baılanysshy rólin atqarǵan.
Bul burynǵysy bolsa, Múbárak taqtan qulaǵannan keıin búginge deıin el bıligi Áskerı keńeste, onyń basshysy Tantaýıdiń qolynda edi. Halyq burynǵy prezıdentke qarsylyǵyn qatty kórsetkenmen, Tantaýıge shamasy kelmegen. Talaı ret áskerılerge qarsy uran kóterip kóshege, ataqty Tahrır alańyna shyqqanmen, odan árige bara almady.
Munyń bárin prezıdent Mýrsıdiń jan-jaqty eskergeni anyq. Tipti jeksenbidegi ózgeriske deıin olardyń arasynda talaı kezdesý de, kelisim de bolǵan shyǵar. Jalpy halyqtyń, saıası partııalardyń, ásirese Mýrsıdiń jaqtastarynyń qarsylyǵyna qaramaı, Tantaýı men Anannyń prezıdenttiń keńesshisi degen qyzmetke taǵaıyndalýy da jaıdan-jaı emes.
Sarapshylar jańa qorǵanys mekemesiniń basshylaryn taǵaıyndaǵanda da burynǵy ásker basshylarymen kelisilgen degendi aıtady. Onyń da qısyny bar. Qorǵanys mınıstrligine general Ábdel Fatah ál-Sıssı taǵaıyndalǵan. Buryn áskerı barlaý qyzmetinde bolǵan adam. Bas shtabqa general Sıdkı Sobhı barypty.
Atap aıtatyn bir jaı – prezıdenttiń sheshimimen áskerıler zań shyǵarý quqyǵynan aıryldy. Olarǵa ondaı quqyq Áskerı keńestiń bastamasymen prezıdent saılanar aldynda konstıtýsııalyq deklarasııa arqyly berilgen edi. Soǵan saı prezıdent áskerılerge baqylaý quqyǵynan da aırylǵan. Áskerı keńestiń quzyry prezıdent ókildiginen áldeqaıda joǵary edi. Endi bári kerisinshe boldy.
Osylaısha maýsym aıynyń sońǵy kúni qyzmetine kirisken Mohammed Mýrsı bılik tizginin tolyq óz qolyna aldy. Úkimet te tolyq jasaqtaldy. Onyń basshysy bolyp burynǵy ırrıgasııa mınıstri Hesham Kandıldiń taǵaıyndalýy da jańa prezıdenttiń tiregin kúsheıtti dep tujyrymdaýǵa bolǵandaı.
Ásirese áskerılerdiń bıliktegi ókilettigin shektegen prezıdent Mýrsıdiń sheshimderin qalyń buqara hosh kórip, kóshege shyqqany da kóp jaıdy ańǵartady. Tipti muny qazirgi bılikke oppozısııa da maquldapty. Arab dúnıesindegi jetekshi eldegi saıası jaǵdaı ońǵa burylǵandaı.
Daýdyń basy – Pussy Riot pank toby
«Atyń shyqpasa, jer órte» degen bar. Qazir Pussy Riot pank tobyn álem biledi. Buryn bireý bilip, bireý bilmeıtin ánshiler toby Máskeýdegi orys shirkeýinde josyqsyz óner kórsetip, bir kúnniń ishinde álemdik ataqtylardyń qataryna qosyldy da ketti.
Bul ózi úlken saıası oqıǵadan da zor bolyp tur. Aıtalyq, bir elde saıası tóńkeris bolyp, bılik aýyssa, ony bir-eki kún, ary ketse bir apta aıtady da qoıady. Al Pussy Riot pank-tobynyń sóz bolǵanyna – bes aı. Ýaqyt ótken saıyn oǵan baılanysty áńgime órshı túsýde, olardy qorǵaýshylar sany da arta túsip keledi. Osydan úsh-tórt kún buryn resmı málimdeme jasap, Islandııa astanasy – Reıkıavıktiń meri Ion Gnaff óziniń pann-tobyn jaqtaýshylar qataryna qosylatynyn jarııalady. Bul – bir ǵana mysal.
Sonda Pussy Riot degen ne, olar ne jasap qoıdy? Joǵaryda aıtqandaı, bireý bilip, bireý bilmeıtin ánshiler toby. Osydan bes aı buryn Reseı pravoslavıe shirkeýiniń bas hramy – Qutqarýshy Hrıst hramynda álem-jálem, oǵash kıim kıip alǵan úsh ánshi shirkeýde saıası maǵynada ǵıbadat-óleń aıtqan. Onda qazirgi bılikti synaǵan sózder boldy. Shirkeý adamdary ánshilerdiń saıqymazaq qylyqtaryn buzaqylyqqa balap, polısııaǵa habarlaǵan. Polısııa olardyń bul buzaqylyǵyn, din ornyn ǵana emes, jalpy pravoslavıe shirkeýin qorlaǵandyq dep taýyp, qamaýǵa alǵan. Olar sodan beri qamaýda otyr.
Al, Reseıdiń quqyq qorǵaý oryndary olardy qalaı jazalaýyn bilmeı álek. Eń aldymen Kremldegiler muny basqalarǵa sabaq bolǵandaı etip sottaýdy uıǵarǵan. Basqalarǵa sabaq bolsyn degende, qatty jazalasa, búkil «órkenıetti» Batys qazirdiń ózinde sol «óner adamdarynyń» qamaýda jatqanyn artyq kórip otyr, óre túregeletini anyq. Bir kúnde álemge tanymal bolǵan ánshilerdiń, jurt bilip júrýi úshin, attaryn ataǵan jón shyǵar: Nadejda Tolokonnıkova, Marııa Alehına jáne Ekaterına Samýsevıch. Olar ózderiniń qylyqtarynyń orynsyzdyǵyn aq júrekterimen moıyndaǵysy da kelmeıdi. Ásirese, álemdik ataqty rok-mýzykanttardyń hattarynan keıin olar qamaýda otyrǵany aıtarlyqtaı upaı jınaıtyndaryna kózderi jetip, keshirim suraýdan tartynyp otyr. Keshirim suramaǵandardy keshire salý Reseı quqyq qorǵaýshylaryna da qıyn.
Shyndyǵyna kelgende, bas aýyrtýǵa turmaıtyn osy bir daý Reseı men Batystyń birin-biri aıyptaıtyn úlken jeleýge aınaldy. Adam quqyǵyn, sóz bostandyǵyn aıaq asty ettińder deıdi Batys. Dindi qorlaǵandardy qoldaısyńdar, bul da adam quqyǵyna tıiskendik, hrıstıandyq mádenıetti qorlaǵandyq dep aqtalady Reseı. Bulardyń daýy áli de birazǵa sozylatyn túri bar.
Mamadııar JAQYP,
«Egemen Qazaqstan».