Eýroaımaqqa kirgenge asyqpaǵan jón

Juma, 7 qyrkúıek 2012 7:27

Polsha úkimeti sondaı pikirde. Syrtqy ister mınıstri Radoslov Sıkorskıı óz eliniń eýroaımaqqa bul ekonomıkalyq qaýymdastyq ózderiniń qaryzdyq problemalaryn tolyq sheship bolǵan soń ǵana kiretinin resmı málimdedi. Mundaı málimdemeniń aıtarlyqtaı saıası astary bar.

Juma, 7 qyrkúıek 2012 7:27

Polsha úkimeti sondaı pikirde. Syrtqy ister mınıstri Radoslov Sıkorskıı óz eliniń eýroaımaqqa bul ekonomıkalyq qaýymdastyq ózderiniń qaryzdyq problemalaryn tolyq sheship bolǵan soń ǵana kiretinin resmı málimdedi. Mundaı málimdemeniń aıtarlyqtaı saıası astary bar.

Polshanyń kirý-kirmeýinen bul ekonomıkalyq qurylymnyń kúshi artyp nemese kemı qoı­maıdy. Biraq kirmeımin dep, oǵan kóńili tolmaǵandaı málimdeme jasaýy aımaq bedeline aıtarl­yq­taı nuqsan keltiredi. Sol eko­nomıkalyq aımaqtaǵy jetekshi elder, eń aldymen Germanııa men Fransııa, ekonomıkasy ábden qo­jyraǵan Grekııanyń ózin bul qurylymnan shyǵarmaý úshin nege barmady deısiń! Qaıta-qaıta qo­maqty mólsherde nesıeler usyn­dy, qaryzdaryn keshirip jatty. Sondaǵy maqsat – bul aımaqtyń bedelin túsirmeý, onyń ómirsheń­digin dáleldeý.Sıkorskııdiń: «Biz óz halqy­myzǵa eýroaımaqqa kirý qaýipsiz dep aıta alatyn kezde ǵana kire alamyz», degen sózi aıtarlyqtaı aýyr sıpattama. Demek, qazirgi kezde oǵan kirý qaýipti bolǵany. Sonymen birge, mınıstr eýropa­lyqtar ózderin dál qazirgi alasapyrandaý kezde kirmedińder dep ókpelemeýge tıis dep odaqtas­taryna da salmaq saldy.Al bile-bilse, eýroaımaq ózi­ne Polshanyń qazir kirgenine sonshalyqty qushtar da bolyp otyrǵan joq. О́ıtkeni, Maastrıht shartynyń talaptaryna qara­ǵan­da, Polsha ekonomıkasy bul qurylymǵa kirýge tek 2015 jyly ǵana sáıkes keledi eken.Kópshilik ádette Eýroodaq pen eýroaımaqty bir uǵymdaı qaraı­tyny bar. Shyn máninde múlde bólek qurylymdar. Jalpy, Eý­roodaq elderiniń ekonomıkalyq saıasaty bir baǵytta bolǵanymen, qarjylyq qurylymyndaǵy erek­shelik aıtarlyqtaı. Odaqqa kire­tin 27 eldiń tek 17-si ǵana eýro valıýtasynyń aımaǵyna kiredi. Biraz elder ortaq valıýtany qa­byldamaı, ózderiniń tól aqshala­ryn saqtap qalǵan. Biraq kóp el, ásirese, Eýroodaqqa jańa kirgen elder kúnniń kúninde eýro valıýtasyn qabyldaýdy maqsat tuta­dy, muny ózderiniń ortaq ekono­mıkaǵa kirigýiniń basty sharty sanaıdy.Buǵan deıin Eýroodaqqa zar eńirep júrip kirgen elderdiń ishinde eýroaımaqqa kirýdi keıin­ge qaldyrý jóninde málimdeme jasaǵan Bolgarııa boldy. Bul eldiń qarjy mınıstri Sımeon Dıankov qazirgi kezde eýroaımaqqa kirýden eshqandaı paıda kórip otyrmaǵandyǵyn aıtty. Muny ol kúmándi is sanaıdy. Tipti ol ózderiniń «keıbireýlerdi defolttan qutqarýǵa qatysý» múmkin­digin alǵa tosty. Árıne, Bolga­rııaǵa qarap qalǵan dúnıe joq. Bul eldiń Eýroodaqqa, sondaı-aq eýroaımaqqa bary men joǵy birdeı. Mundaı málimdeme jasap, bolgarlar azyn-aýlaq bedel jınaǵysy keledi.Sońǵy kezde Eýroodaqtyń bolashaǵy týraly áńgime kóp. Bireýler onyń kúıreıtini týraly aıtýǵa qumar. Ras, Grekııa, Irlandııa, Portýgalııa sııaqty elder ulttyq bankrotqa ushyraýǵa shaq qaldy. Olardy eýro aımaǵyn­daǵy áleýetti elder qutqaryp qaldy. Muny eýroaımaqtyń ál­siz­digine emes, kerisinshe, aktıvi­ne qosýǵa bolmas pa edi? Bul aımaqta bolmaǵanda, olar kúırer edi ǵoı.Keıbir sarapshylar aldaǵy ýaqytta biraz elder, eń aldymen qarjylyq kúıreý sheginde turǵan elder eýroaımaqtan ketýi múmkin deıdi. Solaı bolǵanda, ol eýro­aımaqtyń kúıreýine emes, qaıta álsiz elderden arylyp, nyǵaıýy­na aparsa kerek.

Mamadııar JAQYP, «Egemen Qazaqstan».