KENDI ALTAIDY SÝ BASÝ QAÝPI BAR

Bıyl Kendi Altaıda qys qatal. Qa­tarynan eki-úsh aı qatty aıaz, kún saıyn derlik boran-shashyn soǵyp, tur­ǵyndardyń mazasy ábden ketti. Keı aý­dandarda qardyń bıiktigi 5-6 metrge jetti. Kókpekti aýdanynda 54 gra­dýsqa deıin aıaz boldy. Naýryz aıy kelse de, kúnniń jylynatyn túri joq. Kúni keshe keı aýdandarda aýa­nyń temperatýrasy -37-39 gradýsqa jet­ti. Endigi qaýip – qalyń qar kúrt erigen jaǵdaıda topan sýdyń basýy. Sondyqtan da Úkimettiń jumys toby Kendi Altaıǵa kelip, topqa bólindi. Bi­rinshi topta oblys ákimi Berdibek Sa­parbaev, Tótenshe jaǵdaılar mı­nıstri Vladımır Bojko, Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstri Ábilǵazy Qusaıynov jáne basqalar bar. Al ekinshi toptaǵy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń orynbasary Marat Orazaev, oblys ákiminiń orynbasary Serik Táýkebaev jáne respýblıkalyq mınıstrlikterdiń, oblystyq basqar­ma­lardyń ókilderi oblysymyzdyń oń­tústik aýdandarynda bolyp, mal qys­tatý naýqanynyń barysymen tanysyp, kóktemgi sý tasqyny júrýi yqtımal jerlerdi kórdi. Quramynda qos mınıstr, oblys ákimi bar birinshi top Buqtyrmanyń ja­­ǵasynda jatqan Bykovo atty jy­raq­­taǵy taýly kentte turǵyndarmen kez­desý ótkizdi. Zyrıan aýdany áki­miniń mindetin atqarýshy Nıkolaı Ig­nashınniń málimdeýinshe, aýdanda qar óte kóp jınalǵan. Qasat qardyń jazyq jerlerdegi bıiktigi 1,5 metrden, taýlarda 2,5 metrden asady. О́zen arnasyn bógeıtin qar kóshkinderi de Buqtyrmaǵa kóp túsken. Tipti kónekóz qarııalardyń ózderi de eshqashan mundaı qardyń jaýmaǵanyn aıtady. Qazirdiń ózinde ózendegi muz­dy kem degende bes jerden jarý qajet eken­digi anyq bolyp otyr. Jaǵa be­kitetin dambalardy Turǵusyn, Zýbov, Bykovo sııaqty úsh aýylda turǵyzý kerek. Al, kesh qalmas úshin bul ju­mystardy naýryzdyń birinshi onkúndiginen keıin bastap ketken jón. Naýryz keldi, biraq qystyń qaı­tatyn túri kórinbeıdi. Dalanyń uıtqyp soqqan aq borany Kúrshim aýdanyndaǵy tas joldy taǵy da “tyǵyndap” tastady. Qaroıǵa barar jolda dala lageri qu­ryl­ǵan. Jol boıyna tigilgen sha­tyrlarda as ázirlenýde. “Oblshyǵysjoldyń” jáne olarǵa kó­mekke kelgen uıymdardyń jumysshylary Terektige barar joldy arshyp jatyr. Alaıda, qasat qardy kúreý ońaıǵa soqpaı tur. – 8 qańtardan beri osy­laı jumys istep kelemiz, – deıdi jaǵ­daıdy baıandaǵan Kúrshim aýdanynyń ákimi Altaıbek Seıitov. – Bizdegi shamamen 1500 shaqy­rym bolatyn joldyń 450 shaqy­ry­myn qar alyp qaldy. Qazir 218 shaqyrymdaı jol jabyq jatyr. Biraq, kórip tursyzdar, jumys is­telýde. Bizge jol uıym­da­rynyń úlken kómegi qajet. Tórt túlik maldy bıylǵy qys­tan aman-esen alyp shyǵý jaıynda da áńgime boldy. Qalyń jaýǵan qar­dyń saldarynan kóptegen sha­rýa­shylyqtarda jemshóp qory taý­sylyp, maldy azyqtandyrý qı­yn­ǵa túsken. Kórshiles aýdandar kó­mek qo­lyn sozǵanymen ty­ǵy­ryq­tan shy­ǵýdyń reti kelmeı tur. Júz­ge tarta malshylar telimine bú­gingi kúni tek atpen ǵana qa­ty­na­sýǵa múm­kindik bar. Qalypty mól­sher­den birneshe ese artyq jaýǵan qardyń qalyńdyǵy da qaýipti. О́zen boıyn jaǵalaı ornalasqan Bý­­ra­baı, Maraldy, Saryóleń sııaq­­ty birqatar aýyldarda ja­ǵal­aýdy bekitý jumystaryn júrgizý kerek. – Al, arnaıy qurylǵan “Obl­shyǵysjol” mekemesin zamanaýı teh­nıkalarmen kúsheıtpekpiz. Bul maqsatty iske asyrýǵa 200 mıllıon teńge qarjy bólinedi. Joldardyń barlyǵyn jóndeýden ótkizemiz. Aıtalyq, búgin ǵana Osınov asýyn kózimizben kórdik. Ony aınalyp ótetin jol jasaý qajet. Sondaı-aq, Qalbataý – Semeı, Semeı – Qaınar baǵytyndaǵy tas joldardy jóndeý jobalary ázirlený ústinde,– dedi óńir basshysy. Jumys toby Zaısan aýda­nyn­daǵy Úıdenen sý qoımasynyń jaǵdaıymen tanysty. Sonymen qatar, Shar – О́skemen temir­jo­lyn­da boldy. Úsh metrden astam qar alyp jatqan Jarma aýdanyn­daǵy Sarjal alqaby qar toqtatý júıesine de qatty kóńil bólý ke­rek­tigin ańǵartty. О́ıtkeni, bul aı­maqta qystyń sońyna deıin jo­laý­shylar poıyzynyń júrýine ruqsat berilmegen. Shúlbi shlıý­zinde bol­ǵan saparda oblystyq sý joldary kásipornynyń dırektory G.Pe­tren­ko respýblıka men aı­maq­tan kelgen arnaıy ókilderge shlıýz sha­rýa­shylyǵyn tanys­tyrdy. О́ki­nishke qaraı, ınjenerlik kúrdeli qu­rylystardy retke keltirý ju­mys­tary baıaý atqarylýda. Munyń syrtynda shlıýzdegi sý deńgeıiniń kóterilýi nemese basqa da keleńsiz jáıtterdiń oryn alýy tótenshe jaǵdaılarǵa alyp keletini sózsiz. Arnaıy komıssııa músheleri bul túıtkildi uzaq talqylady. Aldaǵy kele jatqan kóktemniń oblysymyzǵa kúrmeýi qıyn kúr­deli máselelerdi ala keleri anyq, onyń ústine búgingi kúni búkil respýb­lıkanyń nazary bizde. Eń bas­tysy, elimiz Shyǵys Qa­zaq­stanǵa qolushyn berýge daıyn! Ońdasye ELÝBAI, Shyǵys Qazaqstan oblysy.