Strategııalyq bastamalardy jáne qurylymdyq reformalardy iske asyrý maqsatynda Qazaqstan Ulttyq Banki QR Úkimetimen 2019 jylǵa arnalǵan makroekonomıkalyq saıasat sharalaryn úılestirý týraly kelisimge qol qoıý boıynsha bastama jasaıdy. Bul týraly Qazaqstan Ulttyq Bankiniń Tóraǵasy Erbolat Dosaev búgin QR Úkimetiniń otyrysynda baıandama jasaǵan kezde aıtyp berdi.
Ol kelisimde Úkimet pen Qazaqstan Ulttyq Bankiniń ekonomıkanyń ornyqty ósýin qamtamasyz etý jáne baǵalardyń turaqty deńgeıin qoldaý boıynsha birlesken qyzmetiniń qaǵıdattary men negizgi baǵyttary belgilenetinin atap ótti. Kelisimde 10 negizgi mindet aıqyndalǵan.
Qazaqstan Ulttyq Bankiniń basshysy E. Dosaev Qazaqstan Ulttyq Bankiniń quzyretine jatatyn mindetterge tolyǵyraq toqtaldy.
«Tıimdi aqsha-kredıt saıasatyn jáne ınflıasııany baqylaý jónindegi sharalardy júrgizý jónindegi mindetti iske asyrý úshin Qazaqstan Ulttyq Banki tómen ınflıasııany qoldaýǵa basymdyq bere otyryp ınflıasııalyq targetteý rejımin, sondaı-aq eldiń ekonomıkalyq damýynyń ornyqtylyǵyn jáne halyqtyń ómir súrý deńgeıiniń ósýin saqtaıdy», - dep túsindirdi E. Dosaev. Ol 2021 jylǵa deıin 4-6% dálizin saqtaý, al 2022 jyldan bastap ony 3-5%-ǵa deıin tómendetý jáne uzaq merzimdi perspektıvada qoldaý usynylatynyn qosa aıtty.
«Qazaqstan Ulttyq Banki naqty kórsetýde 3 - 3,5% sheginde oń bolatyn, bazalyq mólsherlemeniń deńgeıin ustap turýǵa umtylatyn bolady. Inflıasııanyń belgilengen nysanaly dálizdiń sheginen shyǵý táýekelderi kúsheıgen kezde aqsha-kredıt saıasaty qatańdatylýy múmkin», - dedi E. Dosaev.
Qazaqstan Ulttyq Bankiniń Tóraǵasy sondaı-aq valıýta naryǵynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý mindeti týraly habarlady. «Qazaqstan Ulttyq Banki teńge baǵamy serpininiń boljamyn arttyrý mindetin alǵa qoıyp otyr. Qazaqstan Ulttyq Banki valıýtalyq saýda-sattyqqa aralaspaý saıasatyn saqtaı otyryp, ıkemdi óktemdilik jasaý quqyǵyn ózine qaldyrady», - dep habarlady E. Dosaev.
Ol shetel valıýtasyn satyp alý nemese satý boıynsha josparlanǵan operasııalar týraly aqparattyń júıeliligi men aıqyndylyǵy valıýta naryǵyna turaqtylyq beretinin atap ótti. Valıýtalyq táýekelderdi hedjırleýdiń mańyzdy quraly retinde týyndy qarjy quraldary naryǵyn damytý jónindegi sharalar qabyldanatyn bolady.
Qazaqstan Ulttyq Bankiniń basshysy ekonomıkany qorlandyrý qoljetimdiligi mindetin iske asyrý sheńberinde ınstıtýsıonaldyq ınvestorlar naryǵyn, jedel jáne jınaq depozıtterin damytýǵa basa nazar aýdarylatynyn aıtyp berdi. Baǵa belgileýdiń tıimdiligin arttyrý úshin bankaralyq naryqta jáne baǵaly qaǵazdar naryǵynda naryqtyq ındekster men ındıkatorlardy qalyptastyrý qamtamasyz etiledi.
«Memlekettik baǵaly qaǵazdar naryǵyn damytý mindetin iske asyrý úshin Qazaqstan Ulttyq Banki kiristiliktiń qysqa merzimdi táýekelsiz qısyǵyn qurýdy qamtamasyz etedi. Qarjy mınıstrliginen kiristilik qısyǵynyń orta- jáne uzaq merzimdi segmentterin qurý úshin óziniń baǵaly qaǵazdarynyń shyǵarylymdaryn qysqartýdy jáne irileýdi qamtamasyz etýdi suraımyz», - dep túsinikteme berdi E. Dosaev.
Onyń aıtýynsha, memlekettik baǵaly qaǵazdardy damýshy elderdiń halyqaralyq jahandyq ındeksterine qosý boıynsha jumys júrgiziletin bolady, bul sheteldik ınvestısııalardyń qosymsha aǵynyn tartýǵa jáne ózara qaryz alý qunyn tómendetýge múmkindik beredi.
Sonymen qatar Qazaqstan Ulttyq Bankiniń Tóraǵasy sóz sóıleý barysynda «Ekonomıkany damytýdy qarjylyq qoldaý baǵdarlamasy» mindetin iske asyrýda negizgi róldiń Úkimetke tıesili ekendigin habarlady. Qazaqstan Ulttyq Banki, óz kezeginde, úsh baǵdarlamany iske asyrýǵa kúsh jumsaıdy.
«Atap aıtqanda, Qazaqstan Ulttyq Banki «7-20-25» baǵdarlamasy boıynsha baǵdarlamany buryn bekitilgen talaptarmen qarjylandyrýyn jalǵastyrady. Qaryz alýshylarǵa 20%-dan astam bastapqy jarna engizý múmkindigin berý jáne baǵdarlamaǵa qatysýshy bankterdiń sanyn keńeıtý usynylady», - dedi E. Dosaev.
Bankterdiń 600 mlrd teńge kólemindegi uzaq merzimdi ótimdilikti ýaqtyly ıgerýi ekonomıkanyń basym jobalaryn kredıtteýdi qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Aǵymdaǵy ýaqytta 9 bank kredıtteý baǵdarlamasyna qatysady, 112,7 mlrd teńge somaǵa úsh banktiń oblıgasııalary satyp alyndy. Qazaqstan Ulttyq Bankiniń basshysy otandyq avtokólik satyp alýshylaryn kredıtteý baǵdarlamasyn iske asyrýǵa Ulttyq Banktiń 5 jyl ishinde 100 mlrd teńgege deıin jumsaıtynyn qosa aıtty. Bıyl 20 mlrd teńge bólinetin bolady.
Sonymen birge E. Dosaev naqty sektor kásiporyndaryn qalypqa keltirý mindeti týraly aıtyp berdi. «Qamtamasyz etilgen kredıtorlardyń basym quqyǵyn iske asyrý kásiporyndardy jáne bankterdiń nesıe portfelin qalypqa keltirýge yqpal etetin bolady. Joǵary sot organdarymen bankrottyq salasyndaǵy quqyq qoldaný tájirıbesin pysyqtaý boıynsha jumys jalǵastyrylady», - dedi ol.
«Biz qarjy júıesiniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý sheńberinde bank júıesin nyǵaıtý jumysyn jalǵastyramyz. Ulttyq Banktiń sońǵy saty kredıtorynyń fýnksııasyn tolyq iske asyrýy mańyzdy bolmaq. Táýekelge baǵdarlanǵan qadaǵalaýdy iske asyrý onyń ishinde aktıvterdiń sapasyna josparlanyp otyrǵan baǵalaý júrgizýge baılanysty bolady», - dep túsinikteme berdi E. Dosaev. Ol AQR (Asset Quality Review) jetkiliksiz kapıtaly bar bankterdi anyqtaýǵa jáne bastapqy kezeńde aldyn alý sharalaryn júrgizýge kómektesedi dep atap ótti.
Qazaqstan Ulttyq Bankiniń Tóraǵasy kóleńkeli ekonomıkany tómendetý jáne qolma-qol aqshasyz tólemderdi damytý úshin qolma-qol aqshasyz tólemder ınfraqurylymynyń qoljetimdiligin arttyrý jáne jetildirý boıynsha is-sharalar jalǵastyrylatyn bolady, sondaı-aq iri mámileler boıynsha esep aıyrysýlardy qolma-qol aqshasyz nysanǵa aýdarý sharalary qabyldanady dep atap ótti.
E. Dosaev qarjylyq qyzmetterdi tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý jáne olardyń qarjylyq saýattylyǵyn arttyrý jónindegi mańyzdy mindetke basa nazar aýdardy.
«Tutynýshylyq kredıtteý salasynda halyq úshin táýekelderdiń kúsheıýi aıasynda banktik emes kredıttik uıymdardy, onlaın-kredıtteý kompanııalaryn, lombardtardy retteý boıynsha usynystar qarastyrylatyn bolady. Sharttar talaptarynyń aıqyndylyǵy, sondaı-aq tutynýshylardyń, ásirese, halyqtyń áleýmettik osal toptarynyń quqyqtaryn qorǵaý boıynsha talaptar kúsheıtiledi», - dep qorytyndylady ol.
Sózin qorytyndylaı kele E. Dosaev joǵaryda atalǵan sharalardy iske asyrý úshin Qazaqstan Ulttyq Banki Úkimetke zańnamalyq ózgeristerdi, onyń ishinde Ulttyq Banktiń mandatyn keńeıtýdi kózdeıtin ózgeristerdi engizý boıynsha tıisti usynyspen shyǵatynyn aıtty. Kelisim Ulttyq Bank pen Úkimettiń birlesken is-qımyldarynyń atalǵan baǵyttarymen shektelmeıdi. Is-qımyldardy úılestirý qabyldanǵan jáne qabyldanýy boljanatyn sharalardy turaqty túrde monıtorıngteý jáne talqylaý jolymen júzege asyrylatyn bolady.