Qostanaı qalasynyń turǵyny, temir jol salasynda eńbek etetin Asqar Toıǵanovtyń úıinde uly atasy Toıǵan degen kisiden urpaqtan-urpaqqa mura bolyp jalǵasyp kele jatqan qobyz sandyqtyń túbinen jaryqqa shyqty. Toıǵanovtar áýleti jasy úsh ǵasyrǵa jýyqtaǵan buıym dep biletin kóne qobyzdy jaqyn jyldary qolóner sheberi Muhamedqalı Rahalıev qaıta jóndep, aspaptyń bet terisin qaıta qaptap, mańdaıyna «Nurpeıis (Toıǵan) atadan qalǵan qobyz. Muragerlerge amanat. HVIII ǵ.» degen jazý japsyryp beripti. Asqar qobyzdy E.О́mirzaqov atyndaǵy oblystyq fılarmonııanyń tek óńirge ǵana emes, respýblıkaǵa tanymal qobyzshysy Batyrbek Baınazarovqa kórsetken eken.
– Qaıta óńdelgen qobyzdy oınap kórdim, kádimgideı qońyr úni shyǵyp tur. Ultymyzǵa tán kóne zatty ustaǵanda, babalarmen syrlasqandaı bolady ekensiń. Meniń de qobyzdy qolyma ustap, tozǵan ysqyny ishekke sala bergenimde júregim dir etkendeı boldy. Qobyz qaraǵaıdan tutas shabylǵan. Negizi qazaqta qobyzdyń birneshe túri bar ǵoı. Myna qobyzdyń kólemi de, úni de narqobyzǵa keledi. Áý basta túıeniń terisimen qaptalǵan desedi. Túsip qalǵan syldyrmaqtarynyń ornyna qaraǵanda, bul baqsynyń qobyzy bolýy kerek, – deıdi Batyrbek.
El arasynda «Toıǵan emshi» atanyp ketken Nurpeıis óz zamanynda jurtyn aýrý-syrqaýdan emdegen ári kóripkeldigimen de tanymal bolǵan kórinedi. Qobyzdy saqtap otyrǵan Asqar Toıǵanovtyń aıtýynsha, babasynyń adam emdegende paıdalanǵan tek qobyzy ǵana emes, qamshysy men qylyshy da bolypty.
– Qobyz bizdiń áýletimizde, qamshy jamaǵaıyn týystarymyzda tur. Al qylyshtyń qaıda ekenin bilmeımiz. Osy úsh jádigerdiń basyn qosýdy armandaımyn, – deıdi Asqar. El aýzynda Nurpeıis baqsynyń Maral ıshannan bata alǵan, oǵan shákirt bolǵany týraly áńgimeler de aıtylyp qalady.
– Babamyz Ordabaı qonysy degen jerde ótetin juma namazynda Maral ıshanmen qatar turý úshin 130 shaqyrym jerden jaıaý keledi eken. Onyń boıynda tylsym kúshtiń, qasıettiń bolǵanynan shyǵar, – deıdi Asqar.
Toıǵan emshiniń beıiti Taran aýdanyndaǵy Shıli degen aýyldyń qasynda jatyr. Al qazir Asqardyń 5-synypta oqıtyn uly Alan qobyzdyń, babalarynyń tarıhyn zertteýdi álden maqsat tutyp, áke-sheshesi, ájesi aıtqan áńgimelerdi jınastyryp júr.
– Bir jyldary aýyldyń qoıy belgisiz aýrýǵa shaldyǵyp, baýyryn kótere almaı jata beripti. Sonda qarııalar «maldy Toıǵan atanyń basyna túnetińder» depti. Aýyl jigitteri maldy qorymǵa ıirip qoıyp, tańerteń tursa, qoılar jaıylyp júr eken. Muny Raıhan degen ájem aıtyp otyrady eken, – deıdi kishkentaı Alan. Zerek oqýshy munyń barlyǵy zertteýdi qajet etetin dúnıe ekenin jaqsy túsinedi. Ázirge qobyz qupııasyn túgel ashqan joq.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
QOSTANAI