Seısenbi, 27 qarasha 2012 7:26
Batystyń jetekshi BAQ, onyń ishinde TheFinancial Times gazeti men VVS telearnasy jaqynda Londonnyń Joǵary soty qylmysker Muhtar Ábilázovten qazaqstandyq BTA Bank paıdasyna 2 mlrd. dollar kóleminde tólem óndirýge qaýly shyǵardy, dep habarlady.
Seısenbi, 27 qarasha 2012 7:26
Batystyń jetekshi BAQ, onyń ishinde TheFinancial Times gazeti men VVS telearnasy jaqynda Londonnyń Joǵary soty qylmysker Muhtar Ábilázovten qazaqstandyq BTA Bank paıdasyna 2 mlrd. dollar kóleminde tólem óndirýge qaýly shyǵardy, dep habarlady.
Atalǵan basylymda jazylǵandaı, Ábilázovtiń zańsyz ıelengen qarjy kólemi alty mıllıard dollardy qurap otyrǵan kórinedi. Al sarapshylar pikiri boıynsha, banktiń burynǵy dırektorlar keńesiniń jetekshisi Qazaqstannan BTA men offshorlar arqyly 10 mıllıardqa jýyq dollar shyǵarǵan.
2010 jyldyń jeltoqsan aıynda brıtandyq apellıasııalyq sot londondyq Joǵary sottyń M.Ábilázovtiń jalpy kólemi 5 mlrd.-qa jýyq aktıvterine ishki basqarýdy engizý qajettiligi týraly sheshimin bekitti. О́ıtkeni atyshýly qashqyn bankır aktıvterdi toqtatý týraly 2009 jyly berilgen orderdi oryndaǵan joq bolatyn.
2009 jyly memlekettiń «BTA bank» AQ kapıtalyna enýinen keıin jáne ol «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory baqylaýyna ótisimen Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýratýrasy Ábilázovke qatysty bankten jalǵan kompanııalar arqyly qarjy shyǵaryp, iri alaıaqtyq jasaǵan degen kúdik boıynsha qylmystyq is qozǵaǵan edi. Budan keıin kóp uzamaı bankır Qazaqstannan qashyp shyǵyp, ózine taǵylǵan aıypty saıası ýáj dep Ulybrıtanııaǵa baryp bas saýǵalady.
Osyndaı alaıaqtyq jaǵdaılardy baılanystyra qaraǵan Londonnyń Joǵary soty 2012 jyldyń aqpan aıynda BTA talap aryzy boıynsha M.Ábilázovti jalǵan málimet bergeni úshin sotty qurmettemegendik dep tanyp, 22 aıǵa qamaýǵa úkim shyǵardy. Alaıda, bul úkim áli kúnge oryndalǵan joq, óıtkeni bıznesmenniń naqty turaǵy qaıda ekeni belgisiz qalyp tur. Keıbir málimetterge qaraǵanda, sottalýshy buryn sot talap etken qujattardy kezinde jasyrý arqyly keıin sony paıdalanyp, qupııa túrde Fransııaǵa ótken tárizdi. Buǵan qosa Londondaǵy Joǵary sotta M.Ábilázovtiń múddesin bildiretin Addleshaw Goddard advokattyq keńsesi ústimizdegi jyldyń mamyr aıynda ózderiniń klıentteriniń turǵylyqty jerin kórsetpeý quqyn suraǵan kórinedi.
London soty BTA bankten 1 mıllıard dollardy urlaýǵa qatysy bar jáne sottyń qaýlysyn oryndamaǵany úshin buryn qorǵaný quqyǵynan aıyrylǵan Seıshel jáne brıtandyq Vırgın araldarynda tirkelgen birqatar offshorlyq kompanııalarǵa qatysty úkimderdi kúshinde qaldyrdy. Al Sotty qurmettemegenine baılanysty M.Ábilázovtiń apellıasııalyq shaǵymy boıynsha áli kúnge resmı jarııalaý bolmaǵandyqtan, qazan aıynda qashqynnyń brıtandyq zańgerleri sot tyńdaýyn keıinge qaldyrýdy surap, «BTA Bank M.Ábilázovke qarsy» proseste sýdıa Naıdjel Tırǵa qarsylyq bildirip, ótinish túsirdi. Sondaı-aq, tek Qazaqstanda ǵana emes, M.Ábilázovke qatysty Reseıde de toqtam salynyp, qylmystyq is qozǵaldy. Sóıtip, bıznesmenge qarsy barlyǵy 9 talap-aryz berilgen.
Jalpy, buryn Londonnyń Joǵary soty Ábilázov birqatar aıyptaýlar boıynsha sotty qurmettemegeni úshin kináli degen sheshim shyǵarǵandyǵyn eske túsirgen jón. Qashqyn qarjy aktıvteri men qundy qaǵazdar elden shyǵarylǵan «Býbrıs» kompanııasynyń qojaıyny bolyp tabylatynyn jasyrǵan. Sol sııaqty ol Londonnyń Joǵary sotynan Anglııadaǵy jyljymaıtyn múliktiń qojaıyny bolyp tabylatynyn da búgip qalǵan. Osyndaı aıyptaýlarǵa baılanysty sot Ábilázovti ustap, 22 aı merzimge qamaýǵa alý jóninde sheshim shyǵardy.
Al joǵaryda aıtqanymyzdaı, Ábilázovke qatysty qylmystyq istiń 2009 jyldyń basynda memlekettiń BTA bank kapıtalyna enýinen jáne atalǵan banktiń «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qorynyń baqylaýyna ótýinen keıin qozǵalǵanyn eske túsirsek, osy qylmystyq is qozǵalǵan soń Ábilázovtiń elden qashyp ketkeni belgili. Budan keıin oǵan qarsy Reseıde de qylmystyq is qozǵalyp, syrttaı qamaýǵa alý sharasy qoldanyldy. Al Qazaqstan búginde asa úlken kólemde alaıaqtyq jasady jáne bank qarjylaryn jalǵan kompanııalar arqyly el aýmaǵynan syrtqa shyǵardy degen aıyppen BTA banktiń burynǵy basshysyn ekstradısııalaýdy talap etip otyr. О́ıtkeni, Ábilázovtiń BTA banktiń basshysy bolyp turǵan kezde zańsyz jymqyrǵan qarjysynyń jalpy kólemi shamamen 5 mıllıard dollardy quraıdy dep baǵalanýda.
Sondaı-aq, 2011 jyldyń qarasha-jeltoqsan aılarynda London sotynda Ábilázovti sotty qurmettemegeni úshin qamaýǵa alý jóninde BTA banktiń talap-aryzy tyńdalǵan bolatyn. Onda talap-aryz berýshi tarap ózderiniń kózqarasyn jaýapker aksıonerlik aktıvteri týraly sotqa jalǵan aıǵaqtar berdi, jyljymaıtyn múlki jóninde sotty shatastyrarlyq málimetter keltirdi, sonymen birge, sottyń tyıym salǵanyna qaramastan áli kúnge deıin óz baqylaýyndaǵy aktıvterdi basqarýdy odan ári jalǵastyryp keledi degen dáıekter berdi.
Al qashqyn bankırdiń arqasynda aty dúıim elge belgili bolǵan BTA bank Ábilázovtiń qolyna bıýdjettiń birneshe mıllıondarǵa kem bolyp shyǵýyna aparyp soqtyrǵan alaıaqtyq pen satqyndyq aılakerlik amaldarmen tıgen. Sol kezdegi jańadan qurylǵan «Astana holdıngtiń» jas qojaıyny 1998 jyly burynǵy «Kazpromstroıbank» pen «Kazvneshekonombanktiń» qosylýynan paıda bolǵan «ónimdi» satyp alý úshin memleketten júzdegen mıllıon dollar nesıe alady. Bul ýaqytta burynǵy keńestik qarjy mekemeleri «Turan bank» jáne «Álem bank» degen jańa ataý alyp úlgergen bolatyn. Sóıtip, ózara qosylǵan qurylymdar «Bank Turan Álem» degen ataý alady da, memleket ony tenderge shyǵarady. Ábilázovtiń ol ýaqyttarda aqshany qolma-qol tóleýge shamasy jete qoımaı, zaım alýǵa májbúr bolady. Túptep kelgende, Ábilázov 100 mıllıondyq osy qarjyny memleketke ishinara ǵana qaıtarǵan.
Demek, BTA bankke qatysty istiń tek Qazaqstandy ǵana emes, sonymen birge, TMD-nyń ózge de birqatar elderin dúrliktirgeni, dálirek aıtqanda, áýre-sarsańǵa salǵany jurtshylyqqa endi jaqsy málim. Máselen, Máskeý qalasynyń Tver aýdandyq soty qazaqstandyq BTA bankten iri kólemde qarjy urlanýyna qatysy bar degen aıyppen atalmysh banktiń burynǵy basqarma tóraǵasy Roman Solodchenkony qamaýǵa alǵan. Reseı Federasııasy Ishki ister mınıstrliginiń tergeý departamenti atap kórsetkendeı, Solodchenko «BTA bank» AQ-tyń burynǵy tóraǵasy Muhtar Ábilázov jetekshilik jasaǵan uıymdasqan qylmystyq toptyń múshesi bolyp tabylady. Sonymen birge, ol Máskeýde ornalasqan «BTA bank» JShU-nyń da tóraǵasy bolǵan kórinedi.
Sonymen, joǵaryda atalǵan reseılik vedomstvonyń málimetterine qaraǵanda, 2006-2008 jyldar ishinde «BTA bank» AQ (Qazaqstan Respýblıkasy) pen «BTA bank» JShU-nyń (Máskeý) burynǵy basshysy Muhtar Ábilázov ózine baǵynyshty «Evrazııa» jáne «Evrazııa Logıstık» JShU-lar arqyly ózge kompanııalardyń «BTA bank» AQ-tan 776,4 mıllıonnan astam rýbl, 19 mıllıondaı eýro jáne 1,4 mıllıardtan astam dollar somasynda nesıe alǵan. Búginde shetelde jasyrynyp júrgen Ábilázovtiń ózine taǵylǵan aıyptarǵa saıası astar berýge tyrysatyny osyndaı qıturqy isterine baılanysty deımiz. Ol osy turǵyda birneshe málimdemeler de jasady. Degenmen, Brıtan soty qazaqstandyq BTA banktiń onyń burynǵy basshysy Muhtar Ábilázovtiń atyna jazǵan talap aryzynyń saıası astary bar dep moıyndaýdan bas tartty jáne burynǵy basshyǵa taqqan kinálarynyń zańdylyǵyn rastady. Osyndaı dáleldi sebepterge baılanysty da Ábilázovtiń ózin jazyqsyz zardap shegýshi etip kórsetýge umtylýy Brıtan sotyn ılandyra almaǵan syńaıly. Sondyqtan da burynǵy bankırdiń mundaı san qyrly qýlyǵy Londonda ótken sot prosesinde áshkerelenip, atalǵan eldiń Joǵary soty «BTA bank» AQ eks-basshysy Muhtar Ábilázovke bankke zalal keltirgeni úshin odan 2 mlrd. dollar óndirýge qaýly shyǵardy. Mine, qýlyqtyń quıryǵy bir tutam degen osy.