Qutqarý qyzmetiniń qarymy qandaı?

Naýryz aıynyń sońynda Mań­ǵystaý óńiriniń «Qalamqas» ken ornyndaǵy 8237-uńǵymada gaz ben sýdyń birneshe márte joı­qyn atqylaýynyń sońy alapat órtke ulasqany belgili. Til­­siz jaý strategııalyq mańyzy bar nysanǵa ǵana emes, Kaspıı aımaǵynyń ekologııasyna da aı­tarlyqtaı zııan keltirdi. Osy oraıda jýyrda ótken Par­­lament Senatynyń otyrysynda depýtat Tóleýbek Mu­qashev Úkimet basshysynyń atyna saýal joldap, bul jaǵdaıdyń «Qalamqas» ken ornynda munaı barlaýmen jáne óndirýmen aınalysatyn kompanııalardyń ǵana emes, sondaı-aq jer qoı­naýyn paıdalaný, órtten jáne ónerkásip qaýipsizdigi sala­syn­daǵy memlekettik saıasatty qalyptastyrý men iske asy­rý máseleleri zań júzinde júk­tel­gen memlekettik organdardyń olqylyqtaryna baılanys­ty bolǵanyn atap ótti. Sena­tordyń aıtýynsha, bıyl 13 naý­ryzda tirkelgen apatty oqshaýlaýǵa qa­jetti ýaqytty ót­­kizip alǵan ká­siporyn apatty joıýǵa qajetti kúsh­ter men quraldardyń áleýetin paı­da­lanbaǵan, uńǵyda órt shyq­qannan keıin ǵana atalǵan má­selege nazar aýdarylǵan. Bul ara­da eń basty den qoıatyn másele – jer qoınaýyn qorǵaý men paıdalaný erejeleriniń buzylýy.

Senator depýtattyq saýalynda memlekettik jáne jeke órt sóndirý kúshteriniń osyndaı apatty joıýǵa qajetti qu­ral­dary men múmkindikteri joq ekenin aıtady. Sonymen bir­ge bul ónerkásip qaýipsizdigi sa­la­syndaǵy tıisti memlekettik qada­ǵalaýdyń da júrgizilmegenin kór­setedi. Iаǵnı, qaýipti óndiris obektileri men uıymdardyń apat­tar men onyń zardapta­ryn joıý jáne oqshaýlaý jumys­taryn júrgizýge daıyndyǵyn memlekettik baqylaý álsiz eke­ni baıqalyp otyr. Sondaı-aq apat­ta qutqarý qyzmeti men qury­lymdar jumysynyń arasynda, tótenshe jaǵdaılardy joıýǵa arnalǵan qajetti kúsh­ter men quraldardy jedel túr­de tartý maqsatyndaǵy meml­ekettik emes órtke qarsy qyzmetterdiń úı­lesimi joq. Oǵan qosa, negizgi qyz­meti osyn­daı deńgeıdegi órtti joıa alatyn, respýblıkanyń bar­lyq ónerkásipti aımaqta­ryn­da jumys isteıtin ári 13 fılıaly bar elimizdegi jal­ǵyz memlekettik kásibı áskerı­lendirilgen avarııalyq-qutqarý qyzmeti 2018 jyly jekeshelenip ketti, deıdi T.Muqashev.

Senat depýtaty bul rette­ jer qoınaýyn paıdalaný­ sa­lasyndaǵy memlekettik saıa­sat­tyń negizgi baǵyttaryn Úki­met­tiń belgileıtinin, sondaı-aq órt pen ónerkásip qaýipsizdigin qamtamasyz etetinin eskere otyryp, jazataıym oqıǵalardyń sebebin tergep-tekserýdi jáne aıqyndaýdy qajet sanaıtynyn jetkizdi. Sonymen qatar keleshekte osyndaı jaǵdaıǵa jol ber­meý úshin Úkimet qandaı sha­ralar qabyldaýdy josparlap otyrǵanyn, elimizdegi qut­qarý qyzmetteri men tótenshe jaǵ­daılar bólimsheleriniń respýb­lıkadaǵy barlyq qaýipti óndiris nysandaryna qyzmet kórsetý jaǵdaıy, qutqarý qyzmetteri men qurylymdarynyń daıyn­dyǵy, onyń ishinde qajetti teh­nıkamen, jabdyqtarmen, saq­tandyrý quraldarymen jáne jeke qorǵaný aspaptarymen qam­tamasyz etilý deńgeıi týraly depýtattyq saýal joldady.

«Qalamqas» ken ornynda órt són­dirý jumystaryna qatys­qan «Semser-órt sóndirýshi» JShS «QazMunaıGaz» UK»­ AQ qu­ra­­myna kiretin kásip­oryn­dar­dyń biri. Atalǵan kom­pa­nııa­nyń ortalyq keńsesine ha­bar­lasqanymyzda, aty-jó­nin aıtýdan bas tartqan kásip­oryn qyzmetkeri ózderiniń kelisim­shart negizinde Qazaqstannyń órt qaýipsizdigin qamtamasyz etý naryǵynda aldyńǵy qatarly qyzmetti usynatyndaryn, negizgi mamandandyrylǵan qyzmet kó­lemi munaı tasymaldaýda, gaz óndirýde, munaı ónimderin saq­taýda, sondaı-aq energetıka sektorynda kórsetiletinin jet­kizdi. Iаǵnı, bul mekeme órt sóndirý, nysandy órtten qor­ǵaý, órtti eskertý boıynsha uıym­dastyrý jumystary, órtke baılanys­ty alǵashqy kezektegi apat­tyq-qutqarý qyzmeti, tó­tenshe jaǵ­daıdyń saldaryn joıý boıynsha apattyq-qut­qarý jumystary, sonyń ishinde munaıdyń apattyq tógilýin joıý, bıiktikte, jabyq keńistikte jumys júrgizý sııaqty mindet­temelerdi oryndaıdy. Resmı aqparat kózderindegi má­­limet boıynsha, 2001 jyly qu­rylǵan kásiporynda barlyq fılıaldaryn esepke alǵanda 1300-den astam qyzmetker eńbek etedi eken.

Jalpy, búginde el aýmaǵynda órtke qarsy qorǵaný boıynsha 422 órt bólimshesi, onyń ishinde 113-i (27 paıyz) – respýblıkalyq ma­ńyzdaǵy qalalar men oblys ortalyqtarynda, 79-y (19 paıyz) – oblystyq mańyzdaǵy qala­larda jáne 230-y (54 paıyz) aýyldyq eldi mekender­de shoǵyrlanǵan. Sońǵy 13 jylda respýblıkalyq bıýdjet­tiń esebinen 18 órt deposy­ ke­shen­deriniń qurylysy paı­dalanýǵa berilgen. Tótenshe jaǵ­daılar komıtetiniń resmı saı­tyn­daǵy aqparat boıynsha, keıin­gi 12 jylda elimizdiń órt sóndirý qyzmetin jabdyqtaýda órt són­dirý kólikteriniń keń aýqym­dy modelderi, jeńil, orta jáne aýyr órt sóndirý avtosısternalary, órt-sorǵy stansalary, gaz ben tútinnen qorǵaý qyzmetiniń kólikteri ispetti órtti sóndirý men odan qorǵaýǵa arnalǵan túrli zamanaýı tehnologııalar alynǵany, bul qalada, dalada bolsyn tez áreket etýge múmkindik beretini, yqtımal qaterdiń betin qaıtaratyny atap kórsetilgen. Osy baǵytta el kóleminde túrli oqý-jattyǵý jıyndary da, ın­novasııalyq tehnologııalardyń tanystyrylymy da ótip jatady. Alaıda is júzinde bir ǵana uńǵymadaǵy tó­tenshe jaǵdaı elimizdiń órt­ke qarsy qyzmetiniń shynaıy beınesin kórsetkendeı bol­dy.­ Ábúıir bolǵanda, «Qalam­qas­taǵy» qyzyl jalyn ózdiginen sóndi.

Osy rette Indýstrııa já­ne­ ınfraqurylymdyq damý mı­nıstr­ligi ónerkásiptik qaýip­sizdik máseleleri jóninde­gi zań­namalyq aktilerge tolyqty­rý­lar engizý boıynsha qoǵamdyq tyń­daý ótkizgenin aıta ketelik. In­dýstrııalyq damý jáne óner­kásiptik qaýipsizdik komıteti tó­raǵasynyń orynbasary Nyǵ­metjan Maqajanovtyń aıtýynsha, atalǵan zań jobasy bızneske ákimshilik qysymdy azaıtý úshin zań boıynsha óndiristik nysandardy qaýipti sanatqa jat­qyzý nyshandaryn qaıta qa­ras­tyrý jáne qysqartýdy kóz­deıdi. Iаǵnı, baqylaýǵa alyn­ǵan nysandardyń sany qys­qartylady.

«Qazirgi tańda kásiporyndar apat­tyq-qutqarý qyzmetterimen qyzmet kórsetý boıynsha shart jasasýy kerek. Osyny eskere otyryp, elektr jelisi sharýa­shylyǵy, densaýlyq saqtaý jáne bilim salasyndaǵy nysandardy qaýipti óndiristik nysandardyń sanatynan alý, atom energııa­syn qoldanatyn nysandardy, avtokólikterge janarmaı quıý stan­salaryn, nan qabyldaý pýnktterin kásibı apattyq-qut­qarý qyzmetterimen qyzmet kór­setý boıynsha mindetti shart ja­­­sasýdan bosatý usynylady», deıdi ol.

Bul zań jobasy ónerkásiptik qaýipsizdik salasyndaǵy zańnama nor­malaryn jetildirýge já­ne ónerkásiptik qaýipsizdik sa­la­­syn­daǵy memlekettik qada­ǵalaýdy júzege asyrýdyń tıim­diligin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Sondaı-aq zań jobasy óner­kásiptik qaýipsizdik salasynda mem­lekettik qadaǵalaýdy jú­ze­ge asyrý kezinde sybaılas jemqorlyq táýekelderin azaı­týdy kózdeıdi. Budan bólek, ónerkásiptik qaýipsizdik sala­syndaǵy jumystardy júrgizý quqy­ǵyna attestattalǵan uıym­dardyń jáne apattyq-qutqarý qyzmetteriniń jumysyn retteý úshin profılaktıkalyq qada­ǵalaýdy júzege asyrý jáne ony júrgizý tártibin belgileý qaras­tyrylǵan.

Zań jobasyn ázirleý barysynda 300-den astam usynys kelip túsken bul qujatqa baılanysty máseleler áli de «Ashyq normatıvtik-quqyqtyq akti­ler» portalynda keńinen tal­qy­lanbaq. Álbette, bul zańnama bızneske qolaıly qoldaý bol­ǵanymen, eńbek qaýipsizdigin saq­taýǵa keri áser etýi de múmkin. Osy oraıda salalyq vedomstvolar «eki shoqyp, bir qaraýǵa», ón­diris qaýipsizdigin qadaǵalaý tetigi men adam ómirin saqtaýdyń ózara sabaqtastyǵyn umytpaýǵa tıis.