Salyq kodeksine sáıkes, biryńǵaı jınaqtalǵan tólemdi óz qyzmetterin usynatyn nemese ónimderdi tek basqa tulǵalarǵa satatyn tulǵalar júzege asyrady. Máselen, olardyń qataryna repetıtorlar, medbıkeler, turmystyq tehnıkany jóndeýshiler, sondaı-aq, shashtarazdar, makııaj jasaýshylar sııaqty úıde qyzmet kórsetetin mamandar jatady.
Bul tizimge sondaı-aq, jeke qosalqy ýchaskelerde omarta ustap artylǵan baldy, sút, kartop satatyn adamdar da kiredi.
Jalpy alǵanda, Sáýle Baımaǵambetovanyń aıtýynsha, bul tizim shekteýli: 1,775 AEK-ten aspaıtyn tabysy bar azamattar BJT-di tóleýshi bola alady. 2019 jyly bul soma jylyna 2 996 875 teńgeni quraıdy. Onyń mólsheri anyqtalǵan, ıaǵnı barlyq áleýmettik qorlarǵa jarnalar men salymdardyń somasyn derbes esepteýge bolmaıdy. Respýblıkalyq jáne oblystyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń turǵyndary úshin biryńǵaı jınaqtalǵan tólemniń mólsheri 2019 jyly 1 AEK nemese 2,525 teńgeni jáne 2019 jyly basqa eldi mekenderdiń turǵyndary úshin ol 0,5 AEK nemese 1263 teńgeni quraıdy.
BJT tóleý úshin azamat «Azamattarǵa arnalǵan úkimetke» kelip, tólem qujattaryn toltyryp, tólem jasaýy kerek.
2525 teńge kólemindegi qarjy Memlekettik korporasııaǵa túsedi. Sodan keıin korporasııa bul salyqtardy kelesi proporsııada bóledi: 10% - jeke tabys salyǵy, 20% - Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qoryna áleýmettik tólemder, 30% - Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qoryna zeınetaqy jarnalary jáne 40% - Áleýmettik saqtandyrýdy saqtandyrý qoryna túsetin jarnalar. Dálirek aıtqanda, tóleýshiniń tólem qujatyn toltyrǵany ony taratýdyń qajeti joq. Ol bir somany kórsetedi, al korporasııa ózi bul qaıta bólýdi júzege asyrady. BJT aı saıyn tólenýi múmkin, nemese jarty jyl ishinde toqsan saıyn tóleýge bolady. Jalǵyz nárse, tólem qujaty BJT tólengen kezeńdi kórsetýi kerek. JSN kórsetiledi, óıtkeni korporasııa sáıkestendirý nómirin qadaǵalaıdy», – dep túsindirdi ol.
Sonymen qatar, taksı júrgizýshileri men frılanserler BJT tóleýshisi bolyp tabylmaıdy. Sebebi bul qyzmet «Avtokólik týraly» zańmen retteletindikten, taksı tasymaldaýshysy jeke kásipker nemese jolaýshylardy jáne taksıdi tasymaldaýǵa qyzmet kórsetetin zańdy tulǵa bolyp tabylady. Frılanserler azamattyq shart boıynsha jumys istegen kezde jáne osy kelisim jasalǵannan keıin onyń kirisine salyq tóleýshi jáne tabysqa salynatyn salyqty, zeınetaqy jarnalaryn jáne t.b. tólep turady.
«Al kóshede taksı bolyp júrgender BJT tóleýshi bolýlary kerek, óıtkeni ol belgili bir áleýmettik kepildikter beredi. Máselen, mindetti medısınalyq saqtandyrý 2020 jyly tolyǵymen júzege asyrylatyn bolady. Biraq, eger adamdar medısınalyq jáne áleýmettik saqtandyrý qyzmetine jarna almasa, olar tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemine kiretin medısınalyq qyzmet túrlerin ala alady. Qalǵandar sonyń ishinde qymbat turatyn medısınalyq qyzmetter, zerthanalyq zertteýler, resept boıynsha dári-dármekter - saqtandyrý esebinen alady. Tıisinshe mindetti medısınalyq jáne áleýmettik saqtandyrý qyzmetine eshqandaı shegerim joq bolsa - qymbat turatyn medısınalyq qyzmetterdi ala almaıdy. Sondaı-aq, BJT tóleýshiniń negizgi zeınetaqyny alý, múgedektik, asyraýshysynan aıyrylý, júktilik pen bosaný, bala asyrap alý nemese balany asyrap alý, 1 jasqa deıingi balalardy kútý jaǵdaıynda áleýmettik járdemaqy alý kepildigi bar», dep qosty Baımaǵanbetova.
Eske salaıyq, 2019 jylǵy 1 qańtardan bastap Qazaqstanda ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattardy resimdeý úshin salyq rejıminiń jańa túri engizildi - Biryńǵaı jınaqtalǵan tólem. BJT tóleýshiler salyq deklarasııasyn usynbaıdy. Qyzmettiń bastalýyn (habarlamasyn) jáne qyzmetti toqtatý (toqtatý) týraly ótinishti talap etpeıdi. Jeke tulǵa BJT tólengen kúnnen bastap tóleýshi retinde tanylady. Tólemniń toqtatylýy - jeke tulǵanyń BJT tóleýshisi emes bolyp tanylady.