Seısenbi, 12 maýsym 2012 7:21
IIM Kóliktegi ishki ister departamentiniń bastyǵy polısııa polkovnıgi Janat SÚLEIMENOVPEN áńgime
– Janat Qýanyshuly,Memleket basshysyNursultan NazarbaevQazaqstannyń quqyqqorǵaý júıesinreformalaý máselelerinearnalǵan keńeste ishkiister organdaryn, onyńishinde kóliktegi ishki isterorgandary júıesin ońtaılandyrý, qyzmet bedelin kóterý jónindenaqty tapsyrma bergeni belgili. Osy turǵyda qandaı jumystaratqaryldy?
Seısenbi, 12 maýsym 2012 7:21
IIM Kóliktegi ishki ister departamentiniń bastyǵy polısııa polkovnıgi Janat SÚLEIMENOVPEN áńgime
– Janat Qýanyshuly,Memleket basshysyNursultan NazarbaevQazaqstannyń quqyqqorǵaý júıesinreformalaý máselelerinearnalǵan keńeste ishkiister organdaryn, onyńishinde kóliktegi ishki isterorgandary júıesin ońtaılandyrý, qyzmet bedelin kóterý jónindenaqty tapsyrma bergeni belgili. Osy turǵyda qandaı jumystaratqaryldy?
– Qazaqstandyq quqyq qorǵaý júıesiniń odan ári damýynyń negizgi kóretkishi – ol árbir polısııa qyzmetkeriniń atqarǵan jumysynyń statıstıkalyq derektermen emes, qoǵamnyń kózqarasymen baǵalanýynda. Elbasy tapsyrmalaryn oryndaýda Kóliktegi ishki ister departamentinde de josparly ári aýqymdy jumystar atqarylýda. Burynǵy Kóliktegi Batys, Ońtústik-Shyǵys jáne Ortalyq IID Kóliktegi ishki ister departamenti bolyp qaıta qurylǵaly birtalaı sharalar qolǵa alyndy. Departament qyzmetkerleriniń basty mindetteri temir jol vokzaldary men áýejaılardaǵy qaýipsizdikti qamtamasyz etý, qylmystar men quqyq buzýshylyqtardy anyqtaý, jolyn kesý jáne eskertý is-sharalaryn júzege asyrý, qyzmet kórsetý aýmaǵynda qoǵamdyq birlestikter uıymdastyrǵan lıterlik is-sharalardy ótkizý, jolaýshylar poıyzdaryn shyǵaryp salý, sondaı-aq shet memleketter basshylarynyń, sheteldik basqa da saıası jáne memleket qaıratkerleriniń Qazaqstanǵa sapary kezinde qoǵamdyq tártip pen qaýipsizdiktiń saqtalýyn qamtamasyz etý bolyp tabylady.
Táýelsiz elimiz polısııasyna 20 jyl tolyp otyr. Osy ýaqyt aralyǵynda kólik polısııasynyń damýy men qalyptasýy birneshe kezeńderden ótti. Otanymyzdyń tynyshtyǵyn saqtaýda qyrýar jumystar atqaryldy. Onyń ishinde Kóliktegi ishki ister departamentiniń de qosqan úlesi bar. Bilikti, tájirıbeli qyzmetkerlerden quralǵan departament ujymy óz qyzmetterin adal atqarýda.
– Kóliktegi ishki ister departamentinde kadrlardy jasaqtaý, jas qyzmetkerlerimen jumys qandaı deńgeıde?
– Bıyl departamentke ishki ister oqý oryndaryn bitirgen 20 jas maman kelmek. Máselen, 2011 jyly 82 jas qyzmetker kelip, olardyń árqaısysyna tájirıbeli qyzmetkerler tarapynan tálimger taǵaıyndaldy. Sonymen qatar, ardagerler tobynan tálimgerler rezervi quryldy. Jas mamandarmen, jeke qurammen tárbıe jumysyn uıymdastyrý, kadrlyq qamtamasyz etý, tártipti jáne zańdylyqty saqtaý baǵytynda departament buıryǵymen qurylǵan qoǵamdyq birlestikter, ofıserler, polıseıler jınalysy, tálimgerler keńesi men áıelder keńesi oń yqpalyn tıgizýde.
Jas mamandarǵa qatysty aıta keter bir jáıt, qazirgi kúni elimizde kóliktegi ishki ister organdary úshin mamandar daıyndaıtyn bilim ordasynyń joqtyǵy. Keńes ókimeti kezeńinde Reseıdiń Mogılev qalasynda arnaıy mektep boldy. Onda kóliktegi polıseılerdi daıarlaıtyn jaqsy baza qalyptasqan edi. Kólik salasyndaǵy jumys aýmaqtyq ishki ister, jol polısııasy syndy salalardan ózgeshe. Mundaǵy oryn alyp qalatyn qylmystar men quqyq buzýshylyqtardyń da tórkini bólek. Osy úshin kólik polıseılerin daıyndaıtyn arnaıy mektep kerek-aq.
– Kóliktegi ishki ister departamentinde qandaı jańashyldyqtar oryn aldy? Jolaýshylar kólikterindegi polıseıler men halyqtyń qarym-qatynasy týraly ne aıtar edińiz?
– О́tken 2011 jyly kóliktegi polıseılerge arnalyp jańa kıim úlgisi engizildi. Jolaýshylar poıyzdarynda jolaýshylarmen yntymaqtastyq arta tústi. Osy sózimizge dálel retinde jolaýshy poıyzdarynda ótkizilgen «Áıelderge qarsy zorlyq-zombylyqsyz 16 kún», «Qaýipsiz balalyq shaq», «Qoǵamdyq qabyldaýlar» syndy sharalardy ataı alamyz. Olardyń ótkizilýi barysynda kóliktegi polıseıler jolaýshylarmen jeke-jeke áńgimelesip, olardyń jaǵdaılaryn bilip, problemalaryna qulaq asty.
Al jańashyldyqtarǵa keler bolsaq, kólik polıseıleri taǵy da bir jańa tehnologııany qoldanysqa engizbek. Quqyq qorǵaý organdaryndaǵy elektrondy kómekshiler búgingi tańda kólik qozǵalysyn jiti baqylaýǵa jáne jol boıynda quqyq buzýshylardy ustaýǵa, jalpy is-sharalardy júzege asyrýǵa, sonymen qatar buzaqylar men urylardy izdestirýde kóp kómegi tıeri haq. Biz jańa tehnologııany alǵashqylardyń biri bolyp paıdalana bastamaqpyz.
– Elbasynyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda atap ótilgendeı, 2012 jyldyń 1 shildesine deıin respýblıkanyń quqyq qorǵaý jáne arnaıy qyzmetteri qaıta attestattaýdan ótkizilmek. Osy jóninde aıtyp berseńiz.
– Elbasynyń quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerlerin attestattaý týraly sheshimi qoldaýǵa turarlyq. Bul shara quqyq qorǵaý organdarynyń qataryn sapaly kadrlyq jańartýǵa, osy arqyly polısııaǵa kezdeısoq kelgen adamdardy anyqtaýǵa mol múmkindik bermek. Bul óz kezeginde polısııa jumysy sapasynyń artyp, qylmystarǵa qarsy kúreste belgili bir nátıjelerge qol jetkize alatynymyzǵa kepildik bolmaq. Quqyq qorǵaý organdaryn kezekten tys attestattaýdan ótkizýdi júzege asyrý úshin IIM Kóliktegi ishki ister departamenti qyzý daıyndyq sharalaryn júzege asyrýda. Keste boıynsha departament basshylyǵy attestattaýdan Ishki ister mınıstrliginde, al jeke quram tikeleı ózi qyzmet atqaratyn mekemede ótedi. Jergilikti jerlerdegi basqarmalar men derbes bólimderdiń jeke quramyn departament qyzmetkerlerinen quralǵan arnaıy top tekseredi.
– Ashylǵan iri qylmystar týraly ne aıtar edińiz?
– Ondaı mysaldardy kóptep keltirýge bolady. Jýyrda Astanada telefon lańkestigine qatysty qylmys ashyldy. Túngi saǵat 12-de shyryldaǵan telefon qońyraýy Astana halyqaralyq áýejaıyn dúr silkindirdi. «SIP» zalynyń qyzmettik telefonyna beıtanys erkek qońyraý shalyp, «Janna» esimdi qyzdy telefonǵa shaqyrýdy ótindi. Telefonǵa jaýap bergen tekserip ótkizý qyzmetiniń ınspektory «Janna joq» dep jaýap bergende, beıtanys adam tańerteń ushatyn Almatynyń reısine jolaýshyny resimdep, oryn alý úshin telefon shalǵanyn aıtqan. Sodan keıin sol reıspen qyzyl kóılek kıgen, Merılın Monroǵa uqsas qyz bala «shahıd beldigimen», ıaǵnı «qoldan jasalǵan jarylǵysh qurylǵymen» lańkestik jasaý maqsatynda Almatyǵa ushatynyn habarlap, ony reıske jibermeý kerektigin aıtty.
Sol mezetten bastap Astana qalasy áýejaıyndaǵy JPB, Astana qalasynyń UQK, Astana qalasy IID Ekstremızmge qarsy kúres basqarmasy, Kóliktegi IID Ekstremızmge qarsy kúres basqarmasy, Kınologııalyq qyzmetterdiń jeke quramdary dabyl boıynsha kóterildi. Aqparat JPB qyzmetkerleri tarapynan muqııat tekserildi. Áýejaıdaǵy jolaýshylar men qyzmetkerlerdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda ótkizý tártibi men júk tekserisi kúsheıtildi. Áýejaı aýmaǵy men ǵımaraty baqylaýǵa alyndy. Astana áýejaıyndaǵy jelilik polısııa bóliminiń qyzmetkerleri júrgizgen jedel-izdestirý sharalary barysynda Astana qalasynyń 30 jastaǵy turǵyny D. degen azamat quryqtaldy. Ol Astananyń bir meıramhanalarynda tanystarymen kóńil kóterip otyrady. Áńgime arasynda otyrǵandardyń biri óziniń tańerteń saǵat 7-de Almatyǵa ushatynyn aıtady. Ishimdikke qyzǵan D. sen eshqaıda ushpaısyń, meniń áýejaıda tanystarym bar, dep óz uıaly telefonynan áýejaıdyń «SIP» zalynyń qyzmettik telefonyna qońyraý shalady. Tanys adamyn surap, ol jumysta bolmaǵan soń, lańkestik aktisi týraly jalǵan habar aıtqan. Ustalǵan kúdikti óz kinásin moıyndamaǵan. Biraq qylmystyq istiń derekteri boıynsha kinási dáleldenip, QK 242-baby boıynsha qylmystyq is qozǵaldy. Ol 7 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylýy múmkin.
– Kóliktegi ishki ister departamentinde Memlekettik til jáne aqparat basqarmasy jumys isteıdi. Memlekettik tildiń qoldaný aıasyn keńeıtý, is-qaǵazdaryn memlekettik tilde júrgizýdi uıymdastyrý maqsatynda basqarma eleýli jumystar da atqarýda. Osy iste áli de bolsa sheshim tappaǵan qandaı túıinder bar?
– О́zin eliniń patrıoty sanaıtyn ár qazaqstandyq memlekettik tildi, ıaǵnı qazaq tilin jetik bilýi kerek. Ásirese, Qazaqstanda júrip, el azamattaryn qorǵaýǵa ant bergen quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerlerine memlekettik tildi bilmeý úlken syn. Qyzmetkerlerdiń memlekettik tildi bilý deńgeıin anyqtaý maqsatynda Kóliktegi ishki ister departamentinde memlekettik tildi oqyp-úırený boıynsha jartyjyldyq oqý kestesi belgilengen. Jýyrda 2012 jyldyń 1 aqpanynan beri oqý jylynyń ekinshi jarty jylynda ótken sabaq qorytyndysy shyǵaryldy. IIJB qyzmetkerlerin qosqanda, barlyǵy 1722 qyzmetker memlekettik tildi jetik meńgerip shyqty.
Qandaı salada bolmasyn kez kelgen máseleniń birinshi basshynyń yqpalymen sheshiletini jasyryn emes. Sondyqtan qazaq tili týraly sóz qozǵaǵanda qazaq tiliniń taǵdyryn sheshetin jerlerge basqa ult ókilderi bolsa da qazaq tiline jany ashıtyn adamdardy taǵaıyndaý kerektigin únemi este ustaý qajet.
Áńgimelesken
Danıel ShAIYNǴAZIN,
IIM Kóliktegi IID baspasóz qyzmetiniń ınspekt