Seısenbi, 12 maýsym 2012 7:27
Mańǵystaý oblysynyń prokýrory Sabyrjan Bekbosynovpen áńgime
– Sabyrjan Mádıuly, prokýratýra organdarynyń pármendiligin arttyrý – búgingi kúnniń talaby. Azamattardyń quqyqtaryn qorǵaý, ishki saıası jáne áleýmettik turaqtylyqty saqtaý, sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúresti kúsheıtý, sonymen birge, qoǵamdaǵy zańdylyqty saqtaý sııaqty ózekti máseleler prokýratýra organdarynyń pármendiligine baılanysty ekeni ras. Olaı bolsa, áńgimemizdi oblystaǵy prokýratýra jumysynan bastasaq…
Seısenbi, 12 maýsym 2012 7:27
Mańǵystaý oblysynyń prokýrory Sabyrjan Bekbosynovpen áńgime
– Sabyrjan Mádıuly, prokýratýra organdarynyń pármendiligin arttyrý – búgingi kúnniń talaby. Azamattardyń quqyqtaryn qorǵaý, ishki saıası jáne áleýmettik turaqtylyqty saqtaý, sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúresti kúsheıtý, sonymen birge, qoǵamdaǵy zańdylyqty saqtaý sııaqty ózekti máseleler prokýratýra organdarynyń pármendiligine baılanysty ekeni ras. Olaı bolsa, áńgimemizdi oblystaǵy prokýratýra jumysynan bastasaq…
– Ústimizdegi jyldyń alǵashqy toqsanynda Mańǵystaý oblystyq prokýratýrasy tarapynan 156 tekserý júrgizilip, 263 usynys qaraldy, 17 uıǵarym oryndalyp, 113 narazylyq qanaǵattandyryldy. Atalǵan merzim ishinde 377 laýazymdy tulǵa tártiptik jaýapkershilikke, 471 adam ákimshilik jaýapkershilikke tartylyp, 4 qylmystyq is qozǵaldy.
Mysaly, «Jańaózen qalalyq qurylys bólimi» memlekettik mekemesiniń bólim bastyǵy A.Buharbaev memlekettik qyzmetter atqarýǵa ókiletti adam bola tura, qyzmettik jalǵandyq jasaý, ıaǵnı resmı qujattarǵa kórineý jalǵan málimetterdi engizý jolymen memleketke iri mólsherde materıaldyq shyǵyn keltirgen. Atap aıtqanda, A.Buharbaev merdigermen №106 kelisim-shart boıynsha jumystardyń oryndalmaǵanyn bile tura, qyzmettik jalǵandyq jasaý maqsatynda oryndalmaǵan jumystar úshin aktige qol qoıyp, 2010 jyldyń qorytyndysymen merdigerge 372 mln. 411 myń teńge memleket qarajatyn sońǵynyń esep-shotyna tolyq aýdaryp jibergen. Sondaı-aq, №1348 sandy qosymsha sot-qurylys saraptamasyna saı Jańaózen qalasyndaǵy «Shuǵyla» shaǵyn aýdanynan 280 oryndyq týbvırajdy balalarǵa arnalǵan balabaqshanyń qurylysynyń oryndalmaǵan qurylys jumystary áshkere boldy jáne osy balabaqshaǵa 6 mln. 935 myń 311 teńgeniń jıhazdary men kerekti jabdyqtardyń jetkizilmegeni anyqtaldy. Osy derek boıynsha A.Buharbaevqa qarsy Qylmystyq kodekstiń 176-babynyń 3-bóliginiń «b», «g» tarmaqtarymen jáne 314-babynyń 2-bóligimen qylmystyq is qozǵalyp, aldyn ala tergeý jumystaryn uıymdastyrý úshin Mańǵystaý oblysy boıynsha Ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres departamentine joldandy.
– Qoǵamdyq-saıası turaqtylyqty qamtamasyz etý salasynda qandaı jumystar atqarylýda?
– Ústimizdegi jyldyń aqpan aıynda oblystyq úılestirý keńesiniń májilisi bolyp ótti. Onda Jańaózen qalasynda oryn alǵan jappaı tártipsizdikti retteý jónindegi arnaıy, ókiletti, quqyq qorǵaý jáne jergilikti atqarý organdarynyń qylmyspen kúres boıynsha atqarǵan jumys nátıjeleri jáne aldaǵy ýaqytta mundaı jaǵdaıdy boldyrmaý jónindegi qabyldanǵan sharalar qaraldy. Budan basqa, oblystyq prokýratýra 2011 jyly oryn alǵan ujymdyq narazylyq bildirýge jáne jappaı narazylyq aksııasyna negiz bolǵan sebepter men jaǵdaılarǵa turaqty túrde taldaý jasalyp keledi.
– Azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtarynyń saqtalýyn qadaǵalaý máselesi týraly da aıtyp ótseńiz…
– Prokýratýranyń aralasýymen 16 myńnan astam azamattyń konstıtýsııalyq quqyqtary qorǵaldy. Bul jaǵdaıda basty nazar azamattardyń eńbek quqyqtary men kámeletke tolmaǵandar múddelerine aýdaryldy. Ústimizdegi jyldyń birinshi toqsanynda prokýrorlardyń aktileri boıynsha 328 mln. teńgeden astam eńbekaqy tólemi óndirildi. Osy oraıda 3,5 myń azamattyń quqyqtary qorǵaldy. Máselen, Jańaózen qalasynyń prokýratýrasy «Samuryq LTD» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi qyzmetkerlerinen kelip túsken ujymdyq aryz negizinde tekserý júrgizip, osy mekemeniń 50 jumysshysyna 2011 jyldyń jeltoqsan aıy men 2012 jyldyń qańtar aıynda berilýge tıisti 5 mln. 500 myń teńge kólemindegi jalaqy tólenbegendigi anyqtaldy. Jańaózen qalasynyń prokýratýrasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń Mańǵystaý oblysy boıynsha departamenti bastyǵynyń atyna usynys jáne «Samuryq LTD» seriktestigi bastyǵynyń atyna uıǵarym engizip, nátıjesinde jumysshylarǵa tıisti eńbekaqy tólendi.
Sondaı-aq «TehnoSeverNeft» seriktestiginiń dırektory G.Hasanovqa qarsy Qylmystyq kodekstiń 148-babynyń 3-tarmaǵymen qylmystyq is qozǵaldy. Ol 68 jumyskerdiń 17 521 592 teńge jalaqysyn múmkindigi bola tura qasaqana tólemegen. Budan buryn da G.Hasanov jalaqyny ýaqytynda tólemegeni úshin eki ret ákimshilik jaýapkershilikke tartylǵan bolatyn. Búgingi kúni sol 68 jumysshynyń jalaqysy tolyqtaı óndiriledi.
– Prokýratýranyń tergeý jáne anyqtaý zańdylyǵyn qadaǵalaýdaǵy atqarǵan jumystary týraly ne aıtar edińiz?
– Aǵymdaǵy jyldyń birinshi toqsanynda tirkelgen qylmys sanynyń 39,1 paıyzǵa ósýi baıqalsa, qylmystardyń ashylýy 36,3 paıyzdy quraıdy. Oǵan qosa, tirkelgen aýyr qylmystardyń sany 16,1 paıyzdy qurasa, asa aýyr qylmystardyń sany 38,1 paıyzǵa deıin óskeni baıqalady.
Jekelegen qylmystardyń ósýiniń bir sebebi, jyldyń basynan bastap ótinishter men aqparattardy esepke alý kitabynyń qoldanylýynan bolyp otyr. Atalǵan merzim ishinde oblys boıynsha ótinishter men aryzdardy esepke alý kitabyna 11,361 qylmys týraly aryzdar men habarlamalar tirkelgen. Onyń ishinde 5940 aryzda qylmys belgileri bar bolyp eseptelinedi, al 580 aryz boıynsha ákimshilik is qozǵaldy. Osy jyldyń 31 naýryzyna deıin 237 aryzdar men habarlamalar boıynsha sheshimder qabyldanbaǵan. Tergeý merzimi buzylyp, 74 qylmystyq is óndiristen aıaqtaldy. Esepten jasyrylǵan 17 qylmys anyqtalyp, qaıta esepke qoıyldy. Esepke alý-tirkeý tártibin buzǵany úshin qylmystyq izge túsý organdarynyń 14 laýazymdy tulǵasy tártiptik jaýapkershilikke tartyldy. Atalǵan merzim ishinde prokýratýra tarapynan 33 qylmystyq is qozǵalyp, onyń 8 isi sotqa joldandy. Yqpal etý aktisimen zańsyzdyqtarǵa jol bergen quqyq qorǵaý organdarynyń 85 qyzmetkeri tártiptik jaýapkershilikke tartyldy.
Qylmystyq izge túsý organdarynyń qyzmetinde zańdylyqty qamtamasyz etý, azamattardyń bostandyǵy men konstıtýsııalyq quqyqtarynyń buzylýyna jol bermeý maqsatynda qylmystyq is qozǵaý týraly 23 zańsyz qaýly buzyldy. Qasaqana kisi óltirýge qatysty tirkelgen 9 qylmystyq is ashyldy. Sybaılas jemqorlyqqa baılanysty qylmystarǵa erekshe nazar aýdarylyp, oblys boıynsha bul sanattaǵy 24 qylmystyq is tirkelip, onyń ishinde 6 is prokýrorlar tarapynan ashylǵan.
– Sabyrjan Mádıuly, Memleket basshysy quqyq qorǵaý organdarynyń kadrlyq áleýetiniń sapasyn jaqsartýǵa, sonymen birge qoǵam aldynda olardyń qyzmetiniń ashyqtyǵyna turaqty túrde nazar aýdaryp keledi. Osy oraıda Elbasynyń «Qazaqstan Respýblıkasy quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerlerin kezekten tys attestattaýdan ótkizý týraly» Jarlyǵy shyqty. Osyǵan baılanysty qandaı jumystar júrgizilip jatyr?
– Kezekten tys ótkiziletin attestattaý barysynda qyzmetkerlerdiń ózderine júktelgen mindetterdi oryndaý qabileti jáne olardyń jumystarynyń nátıjeleri, teorııalyq bilimderi men praktıkalyq daǵdylarynyń deńgeıi baǵalanbaq. Sonymen qatar, attestattaý – attestattaýǵa jatatyn qyzmetkerdiń Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyn bilýin jáne logıkalyq oılaý qabiletin kompıýterlik testileýdi, qyzmetker men el Prezıdenti janyndaǵy Joǵary attestattaý komıssııasy, ne tıisti attestattaý komıssııasy ótkizetin áńgimelesýdi jáne tıisti komıssııanyń sheshim shyǵarýyn qamtıdy.
Kezekten tys attestattaýdan ótpegen nemese quqyq qorǵaý organdarynda ózge, onyń ishinde, tómen turǵan laýazymdardy qyzmetin jalǵastyrýdan bas tartqan qyzmetkerler «Quqyq qorǵaý qyzmeti týraly» Zańda belgilengen tártippen qyzmetten bosatylady. Iаǵnı, memlekettik qyzmetke tek kásibı deńgeıi joǵary qyzmetkerler qabyldanatyn bolady.
Búgingi kúni Mańǵystaý oblystyq prokýratýrasy organdarynda attestattaýdan ótkizilýge jatatyn 132 jedel qyzmetker bar. Atalǵan sharalar aıasynda osy qyzmetkerlerdiń barlyǵy belgilengen merzimde attestattaýdan ótedi. Osyǵan oraı, kezekten tys attestattaýdan ótkizýdiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý úshin Mańǵystaý oblysy prokýratýrasynyń www.mng.prokuror.kz resmı saıtynda arnaıy aıdar ashyldy. Bul aıdar kezekten tys attestattaýdy ótkizý tártibiniń buzylý faktileri týraly, prokýratýra organdarynyń attestattaýǵa jatatyn laýazymdy tulǵalarynyń sybaılas jemqorlyq jáne basqa da quqyq buzýshylyqtar jasaýy, qyzmettik ádep normalaryn saqtamaýy týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýroryna tikeleı ótinish berýine arnalǵan.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Sharafaddın ÁMIROV,
«Egemen Qazaqstan».