El birliginiń kepili

Seısenbi, 28 tamyz 2012 7:28

1995 jyldyń 30 tamyzynda jalpy halyqtyq referendým arqylyqoldaý taýyp, óz mártebesine ıe bolǵan Konstıtýsııamyz, qazirgi tańdabarshamyzdyń bostandyǵymyz ben quqyǵymyzdyń myzǵymasberiktigine aınaldy. Qazaq tarıhynda óz dáýirine saı, eldiń birligimen tatýlyǵyn saqtaý maqsatynda zańdar qabyldanǵany barshaǵa aıan.Áz-Táýkeniń «Jeti Jarǵysy» zańy sekildi, Esim hannyń «Eski joly»,Qasym hannyń «Qasqa joly» barlyq ýaqytta da qazaq eli tarıhynyńtórinen oryn alatyny sózsiz.

Seısenbi, 28 tamyz 2012 7:28

1995 jyldyń 30 tamyzynda jalpy halyqtyq referendým arqylyqoldaý taýyp, óz mártebesine ıe bolǵan Konstıtýsııamyz, qazirgi tańdabarshamyzdyń bostandyǵymyz ben quqyǵymyzdyń myzǵymasberiktigine aınaldy. Qazaq tarıhynda óz dáýirine saı, eldiń birligimen tatýlyǵyn saqtaý maqsatynda zańdar qabyldanǵany barshaǵa aıan.Áz-Táýkeniń «Jeti Jarǵysy» zańy sekildi, Esim hannyń «Eski joly»,Qasym hannyń «Qasqa joly» barlyq ýaqytta da qazaq eli tarıhynyńtórinen oryn alatyny sózsiz.

Qaı ýaqytty alyp qarasaq ta, halqymyz zańdy joǵary baǵalap, moıynsunǵan. Onda kórsetilgen barlyq talap, erejelerdi óz qal­pynda oryndaı otyryp, ur­­­pa­ǵyna tártipti sińire bilgen. So­nyń dáleli «Urlyq túbi – qor­lyq», «Tek júrseń, toq júresiń» degen ataly sózderimiz, eshkimniń múlkin urlamaý, buzaqylyq jasamaý týraly tálim-tárbıe.

Ár kezde de halyqtyń ıgiligi úshin qyzmet atqaratyn zańda­ry­myz, áýeli adamzattyń bostan­dy­ǵy men quqyǵyn qorǵaýǵa negiz­delgen. Qandaı da zańdy alyp kóz júgirtseńiz, eń birinshi aza­mattardyń bostandy­ǵyn joǵary orynǵa qoıa otyryp, quqyqta­ry­nyń qorǵalýyn kóz­deıdi. Osy­nyń birden-bir aıǵaǵy Ata Za­ńymyzdyń toǵyz taraýy­nyń bir taraýy adam jáne aza­mattardyń bostandyǵy men qu­qyǵyna ar­nal­ǵan. Ata Zańymyzǵa engen 98-baptyń, 29-baby Qazaq­stan hal­qy­nyń quqyǵy men bostan­dy­ǵyn qorǵaýǵa arnalǵan­dyǵy elimizdiń demokratııalyq memleket eken­digin aıqyndaıdy. Onda bıliktiń qaınar kózi – halyq dep taıǵa tańba basqandaı halyqtyń quqy­ǵynyń basty ról atqaratyndyǵy kórsetilgen.

Elimizde ómir súrip jatqan barlyq ult ókilderiniń bir ata­nyń balasyndaı aýyz birlikte, tatýlyqta, teńdikte ǵumyr keshýine elimizdiń Konstıtýsııasy kepildik beredi. Násiline, ultyna, ulysyna, senim-nanymyna qara­mas­tan barlyǵyna teń qaraıtyn qa­zaq eliniń Ata Zańy árqashanda óz bıiginde kórinetini sózsiz.

Konstıtýsııamyzdyń 12-ba­by­nyń, 2-jáne 5-tarmaǵynda: «Adam quqyqtary men bostan­dyqtary árkimge týmysynan jazylǵan, olar absolıýtti dep tanylady, olardan eshkim aıyra almaıdy, zańdar men ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerdiń mazmuny men qoldanylýy osy­ǵan qaraı anyqtalady. Adamnyń jáne aza­mat­tyń óz quqyqtary men bos­tan­dyqtaryn júzege asyrýy bas­qa adamdardyń quqyq­ta­ry men bostandyqtaryn buzbaý­ǵa, kons­tı­týsııalyq qurylys pen qoǵam­dyq ımandylyqqa nuqsan keltir­meýge tıis» delingen. Qa­zaqstan­nyń árbir azamaty týmysynan bostandyq pen quqyqqa ıe bolyp ómirge keletindigi, osy quqyǵy men bostandyǵynan esh­kim de aıy­ra almaıtyndyǵy já­ne zań­men qorǵalatyndyǵy kór­setilse, al 17-babynda: «Adam­nyń qadir-qasıetine qol su­ǵylmaıdy. Eshkimdi azaptaýǵa, oǵan zor­lyq-zombylyq jasaýǵa, basqadaı qatygezdik nemese adamdyq qa­dir-qasıetin qorlaı­tyndaı jábir kórsetýge ne ja­zalaýǵa bolmaıdy» dep naqty­laǵan.

Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda jáne odan tys jerlerde ómir súrip jatqan azamat­tardyń quqyqtarynyń qorǵa­lýyna memleket árdaıym kepil­dik jasaıdy. Halqymyzǵa osyndaı qamqorlyq jasap otyrǵan Ata Zańymyzdy qurmetteý jáne oǵan boı usyný eldiń árbir azamatynyń qasıetti boryshy men paryzy dep bilýimiz qajet.

Aqbulan ÁLJANOV,

Qorǵaljyn aýdandyq

prokýratýrasynyń qyzmetkeri.

Aqmola oblysy.