Tergeý: Hrapýnov iri qylmystary úshin kináli

Tergeý: Hrapýnov iri qylmystary úshin kináli

Beısenbi, 22 qarasha 2012 7:18

Almatynyń burynǵy eks-ákimi V.Hrapýnov offshorlyq jáne jalǵan fırmalar arqyly salyq tóleýshilerdiń naqty aqshasy – 48 mıllıon dollar men 8 mıllıonǵa jýyq eýro qa­ra­ja­tyn urlap áketti. Tergeý oryndary habar­la­ǵan­daı, Hrapýnov pen onyń zaıyby L.Beketova iri qarjylyq qylmys jasaǵandary úshin kináli.

Beısenbi, 22 qarasha 2012 7:18

Almatynyń burynǵy eks-ákimi V.Hrapýnov offshorlyq jáne jalǵan fırmalar arqyly salyq tóleýshilerdiń naqty aqshasy – 48 mıllıon dollar men 8 mıllıonǵa jýyq eýro qa­ra­ja­tyn urlap áketti. Tergeý oryndary habar­la­ǵan­daı, Hrapýnov pen onyń zaıyby L.Beketova iri qarjylyq qylmys jasaǵandary úshin kináli.

Naqty dálel: Jenevaǵa qonystanǵan Hrapýnov qymsynbaı, uıalmaı urlanǵan aq­shalarǵa vıllalar men qo­naq­úıler, qym­bat avtokólikter satyp alýda. Jem­qorlyqpen alyn­ǵan las aqshalar arqyly ol óziniń kásibin jasap jatyr.Hrapýnovqa qatysty 20 qylmystyq isten turatyn materıaldarda Almaty qala­sy eks-ákiminiń, onyń áıeli men balala­ry­nyń Shveısarııa men Qazaqstandaǵy múlikteriniń tizimi kórsetilgen. Hrapýnovtar Eýropada 2007 jyldyń 27 shildesinde 32 mln. frankke Chemin de Ruth 49, Coiogny 1223 meken-jaıy boıyn­sha tamasha vılla jáne iri qonaqúıler men zergerlik kompanııalar, keńseler, qymbat kólikterdi satyp alǵan.Odan ári Rue RodoipheToepffer 10 jáne Geneve meken-jaıy boıynsha 16 mln. frank tu­ratyn páter alynǵan. Jaqynda Hra­pýnovtyń ótirigi men jalǵandyǵy tý­ra­ly aıtylǵan kóp­te­gen maqalalar onyń sýretimen sheteldik jáne qazaq­stan­dyq BAQ-tar­da basyldy. О́ıtkeni, ol aldynda baı adam emespin dep jar salǵan, al shyndy­ǵyn­da ol jıyrma shaqty qyl­mys­tyq isti arqalaǵan naǵyz alaıaq bolyp otyr.

V.Hrapýnov Almaty ener­ge­tı­ka ıns­tı­týtyn ınjener-elek­trık maman­dy­ǵy boıynsha bitirgen soń  alǵashqy eńbek jolyn Almaty jylý elektr ortaly­ǵy­nyń slesari, jóndeý jónindegi slesari jáne sheber bolýdan bas­taǵan adam edi. Sol jyldary ol jurt­pen birge eńbek etti. Alma­ty joǵary partııa mektebin bitirip, qa­la­lyq atqarý komıteti tór­aǵa­sy­nyń oryn­ba­sa­ry laýa­zy­myna kóterildi. Sóıtip halyq pen bıliktiń senimine kirdi. 1997 jyldan 2004 jyldyń jel­toq­sanyna deıin Almaty qala­sy­nyń ákimi qyzmetin de atqardy.Mine, sol jyly Almaty sekildi alyp qalanyń tizgini qoly­na tıisimen ol synaptaı quby­lyp sala berdi. Ákimshilik orta­lyq As­ta­naǵa aýysyp, abyr-sa­byr bolyp jat­qanda iri qarjy­lyq qurylym­da­ry, kásiporyn­dary bar Alma­ty­ny Hrapýnov jeke qojalyǵyndaı kórip, ıemdenip aldy. Budan keıin ol «áı der aja, qoı der qoja» joqtaı jemqorlyqqa salynyp ash qul­qynyn biteýmen ǵana aı­na­lysty.Osylaısha Hrapýnov syrt kózge sypaıy, isker túr tanyta júrip, Almatydaǵy eń qymbat jer telimderi men páterlerdi satý ar­qyly eldegi shylqyǵan baı adam­dardyń birine aınaldy. Bul oraıda ol dáretin jasyrǵan my­syq sekildi ár kómeski isin kúrdeli qar­jy­lyq syzbalar men qıturqy amaldar arqyly ja­syryp otyr­dy. Degenmen, memlekettik qyz­met­ker retinde ózine artyq múlik pen qarjyny sińire almaıtyn bol­ǵandyqtan, zaıyby Láıla Be­ke­tovanyń atyna jer telimderin, qaıyrymdylyq qo­ryn, týrıstik kompanııalaryn, jeke ýnıversıtetin, saýda úıleri men qurylys kor­­porasııalaryn, sanatorıı jáne qonaq úılerdi, dámhana­lardy, qa­la­lyq áýejaı­dy, eń bastysy, zergerlik dúken­derin qujattap qoıdy.Osylaısha olar ózderiniń jymysqy áreketterin esh adam bilmeıdi dep oılasa kerek, odan ári birigip áreket ete berdi. Erli-zaıypty alpaýyttar Almaty­da­ǵy páterler men saıajaılardy, parkıngterdi, saýda jáne demalys oryndaryn, basqa da ǵıma­rat­tar­dy qosyp alǵanda 37 baǵaly ny­san­dy ıelendi. Hrapýnovtar áý­le­ti óz attaryna nemese basqa adam­dardyń atyna qujattaǵany bar, syılaǵany bar: barlyǵyn qos­qan­da 32 nysandy jáne 16 jer telimderin paıdalanyp ketken. Onyń ishinde kólemi 2489 sharshy metr bolatyn «Shym­bu­laq» shańǵy tebý kýrorty da bar. Osylaısha, olar «Habar» agenttigi ekranǵa shyǵarǵan «Hımera» atty arnaıy telereportajda kór­setkendeı, jo­ǵa­ryda­ǵy­daı áre­ketterimen ákki qyl­mys­ker­lerge, ıaǵnı qazaq­stan­­dyq «Bonı men Klaıdqa» aınaldy.Qashqyn Hrapýnov budan bas­qa 1 mıllıonnan astam turǵyny bar Almaty halqyn sýmen qamta­ma­syz etetin artezıan skvajı­na­lary turǵan strategııalyq mańy­zy bar jer telimderin kúmándi qo­jaıyndar qolyna berip qoı­ǵan. Dál osy qylmystyq is onyń jeti jyldaı jabysyp otyrǵan oryn­taǵyn bosatýyna ilik bol­dy. Biraq onyń odan ári de shyq bermes Shyǵaıbaıǵa aınalyp baıýyna Al­maty áýejaıynyń qu­rylysy sebep bola tústi. Máse­len, órtenip ketken eski áýejaı­dyń ornyna jańa ǵımarat turǵy­zyldy. Bul Almaty bıýdjeti esebinen 13,4 mln. dollarǵa salyn­dy. Al endi buǵan shyqqan shy­ǵyn­dy jabý úshin áýejaıdan tú­setin paıdany alýǵa quqyǵy bar fırma qajet bolǵanda, Hrapýnov óz fırmasyn tyqpalap kirgize qoıdy. Bul tý­ra­ly qazaqstandyq buqaralyq aqpa­rat quraldary­nyń jazýynsha, shamamen 10 mln. dollar áýeli Hra­pýnovtyń ıeligindegi shaǵyn fır­ma­nyń esep shotyna aýdarylǵan. Ol, árıne, onyń oıynsha óte az qa­rajat edi. Sondyqtan muny Hra­pýnov mise tutpaı, budan da kóp aqshany asaý­dy arman etti. Oǵan sebep: bul kezde áýejaıdyń nesıelik ta­rıhynyń shym-shyty­ryq bol­ǵa­ny sonshalyqty, ákim­shi­liktiń jáne de basqa da memlekettik qu­rylymdardyń kepildigimen qan­sha kredıt alynǵanyn eshkim naqty aıtyp bere almaıtyn edi.Vıktor Hrapýnovqa Qarjy po­lısııasy Almaty qalasy ákimdiginiń syrtqy jarnamalarǵa arnap 54 jer telimin tegin bergenine qatysty taǵy qosymsha 2 qylmystyq is qozǵady. Ol bul jaǵdaıda qujat boıynsha óziniń jıenine, al is júzinde zaıybyna «Medeý» ulttyq parkinen bólip berilgen 4 gektar jerge orna­las­qan demalys aımaǵyn arzan ba­ǵa­ǵa satqan. Sóıtip, Almaty qala­sy­nyń burynǵy ákimi 2002-2003 jyl­dar aralyǵynda, ıaǵnı bir jyldyń ishinde 50-den astam jer telimin zańsyz satyp jibergen. Bunyń barlyǵy, joǵaryda aıtqa­nymyzdaı, sybaılas jem­qor­lyq­tyń surqııa isteriniń biri ǵana bolyp tabylady. Demek, muny «Habar» telearnasynan kór­se­til­­gen «Hımera» arnaıy telere­por­ta­jyn­da aıtylǵandaı, ábjy­lan­­­ǵa teńemeske amal joq.Sonymen, alaıaqtyq isimen dúıim jurtqa ataǵy shyqqan Hrapýnov budan basqa da, máselen, Al­matyda róli oń jaqtaǵy kólik­ter­di júrgizýge tyıym salý sııaq­ty popýlıstik qadamdarymen  belgili. Sóıtip, jurt ony óziniń saıası tehnologtary jasap bergen ádemi, súıkimdi obrazymen tany­dy. Mine, onyń osy keıpine, naqty aıtqanda, aldamshy beınesine senip qalǵan jurt Hrapý­nov­ty 2006 jyly «Altyn adam» syılyǵynyń «Jyl adamy» no­mınasııasy bo­ıyn­sha marapatta­ǵan edi. Ol jyl saıyn 31 naý­ryzda tabysy tý­ra­ly deklarasııa tapsyryp, ózin tek jalaqymen jan baǵyp, aıly­ǵy­men kún kó­rip, jeke menshigindegi «Salıýt» korporatıviniń gara­jyn ashyp-jaýyp júrgen adam retinde kór­setti. Tipti qala ákimi anda-sanda Almatydaǵy ortalyq meshitke de bas suǵyp, musylman jamaǵatyn rıza etip qoıatyn. Sol kezderi darhan júrekti qazaq qaýymy­nyń tipti: «Hrapýnov súndet­te­lip­ti, musyl­man eken», dep qýan­ǵan da kezi bolǵan. Sodan da shy­ǵar asa meıirimdi adamdar ony kúıeý bala dep te qur­mettedi. Aqjarqyn halyqtyń osyn­daı meıirimdiligin, qurmetin ózinshe ba­ǵa­laǵan Vıktor Hrapýnov mıyǵynan kúlip, qazaq tilin úıre­nip júrgen adam sekildi bir-eki sóz­ben ózin kórsetip, ári qaraı jy­mys­qy tirligin jalǵastyra berdi.El Hrapýnovty onyń Tó­ten­she jaǵdaılar mınıstri bo­lyp turǵandaǵy áreketi arqyly da jaqsy biledi. Ol osy vedomstvo basshysy bolǵan kezde quzy­ryn­daǵy memlekettik materıal­dyq qordan molynan qarpyp qa­lýǵa tyrysyp baqty. Osylaısha lısenzııa berýdiń kúrdeli júıe­sinen de ózine kiris túsirýdiń jolyn tapqany bar. Jer telimderin satýdy jalǵastyra berdi. Al onyń mundaı qıturqy áreketi oǵan taǵy da qosymsha 2,5 mln. dollar paıda ákeldi.Joǵaryda aıtylǵandaı, Hrapýnov alaıaqtyq jolmen jalǵan fırmalaryna mol qa­ra­jat túsirgennen keıin bar baǵaly qun­dy dúnıe-múlikterin jıyp-terip, elden ketýdi oılastyrdy. Buǵan se­bep, ol ózine bir qaýiptiń tóne­tinin bilgendeı edi. 2007 jyl­dyń qarashasynda solaı bol­dy da. Qyzmetinen ketti. Osydan keıin 2008 jyldyń sáýir aıynda Shveısarııadan bir-aq shyqty. Esh qaýip­siz, typ-tynysh kúıde, Al­maty áýe­jaıynda, joǵaryda aı­tyl­­ǵan­daı, asa baǵaly, qundy dúnıe mú­lik­terge, ıaǵnı, barlyǵy 18 tonnadan astam júkke tol­ty­rylǵan alyp Tý-154 ushaǵy onyń ózi men bes balasyn alyp, shetelge baǵyt túzedi. Keıin Hrapýnov bul qa­damyn: «Zeınetke shyqqan soń ózim­niń ekinshi úıim – Shveı­sa­rııaǵa oraldym», dep jeke saı­tyn­da baıandaý arqyly jasyr­ǵysy keldi. Al shyn máninde onyń bul áreketi jazadan qashý edi.Árıne, Shveısarııa álemdegi eń baı eldiń biri ekendigi sózsiz. Sondyqtan da onda qaltasy qalyń bankırler men magnattar, bıznesmender meken etýge bara­dy. Vıktor Hrapýnovtyń bul eldi tańdaýynyń da ózindik syry bar. Birinshiden, onyń zaıyby táýel­sizdiktiń alǵashqy jyl­da­ryn­da Qazaqstanǵa Shveısarııadan zat tasyp, saýda-sattyqpen aınalys­ty. Osy kezden bastap Hrapýnov­tardyń atalǵan elmen kommer­sııa­lyq baılanystary bas­taý aldy. Ekinshiden, Vıktor­dyń uly Ilııas pen qyzy Elvıra da Shveısarııada oqý bitirip ju­mys istedi. Al úshin­shiden, Hrapý­novtyń otbasy Shveı­sarııadaǵy esep-shottaryna 2003-2007 jylda­ry aralyǵynda 48 mln. dollar jáne 7,7 mln. eýro qara­ja­tyn aýdarǵan. Tórtinshiden, bul el­diń salyq tártibi basqa eý­ropalyq memleketterdiń zańnama­laryna qa­raǵanda jeńildeý kó­ri­nedi.Sonymen, «BILAN» jýrna­lynda jazylǵandaı, bizdiń keıipkerimiz Shveısa­rııa­nyń eń baı degen 300 adamynyń qataryna qo­sylyp otyr. Qazirgi kezdegi Hrapýnovtyń qarjylyq qory 288-384 mıllıon dollar­dyń ara­synda dep baǵalanady. Al byl­tyrǵy jyly osy tizimge Hra­pý­novtyń uly Ilııas pen qyzy El­vıra jáne zaıyby Láıla Hrapýnova da endi. Áke Hrapýnovtyń Shveısarııadaǵy baılyǵynyń ózi orasan zor. Ol – 32 mln. frankke satyp alynǵan vılla, 16 mln. frankke baǵalan­ǵan Jenevadaǵy páteri, bankter oramyndaǵy jáne jeti qabatty turǵyn úı keshenindegi páterleri men Hotel de Park Holdıng qonaq úıleri.Ilııas Hrapýnov jeti kom­pa­nııa­nyń ıesi, osy kompanııa­lar­dyń aqsha aınalymy 500 myńnan 1 000 000 frankke deıin jetedi. Al Láıla Hrapýnova bolsa  kompanııanyń basshysy. Sol sııa­q­­ty qyzy da birneshe kompanııa­lar­dyń basshylyq qataryna kiredi. Mine, osy joǵarydaǵy aı­tylǵan jaǵdaılardy, derekterdi saralaı kelgende Hrapýnovtar otbasynyń Qazaqstandaǵy bar baılyǵy men túsken tabysy 838 mln. teńge nemese 5,7 mln. dol­lar bolǵan. Tabys deklara­sııa­syna sáıkes 2003-2009 jyldar aralyǵynda Hrapýnovtyń jal­a­qy­sy 18 mln. 231 myń teńgege jetken. Degenmen, joǵaryda aı­tylǵan osyn­sha­ma aqshany qaltasyna basyp, shetelge qashyp ketken Hrapýnovta qazir maza joq ekendigi belgili. О́ıtkeni, oǵan qarsy Qazaqstan qu­qyq qorǵaý organdary 2011 jyly 20 baptan turatyn qylmystyq is qozǵady. Qazir ol izdelýde.