Eń sońǵy… Ushaq. Orden. Aýrýhana

Eń sońǵy… Ushaq. Orden. Aýrýhana

Sársenbi, 21 qarasha 2012 7:08

Eń sońǵy…sońǵy… aýyr da bolsa aýyzdan jyrylyp túsken sóz – osy. Ázilhan Nurshaıyqovqa qatysty aıtylmaq. Sońǵylar týraly oılanýdyń ózi júrek syzdatady. Bári-bári ótkinshi. «Toqsanǵa jetip jyǵylarmyn-aý!» dep júrgen Ázaǵań mejeli mereıtoıyna 1 jyl, 10 aı qalǵanda úzilip tústi!.. Eń sońǵy ret Astanada alǵan «Otan» ordenin sıpalap qyzyqtaǵanbyz… Eń sońǵy ret áýejaıdan qoshtasyp, shyǵaryp salǵanbyz… Eń sońǵy ret Almatydaǵy aýrýhanada jatqanyn estigenbiz…

 

 

Sársenbi, 21 qarasha 2012 7:08

 

Eń sońǵy…sońǵy… aýyr da bolsa aýyzdan jyrylyp túsken sóz – osy. Ázilhan Nurshaıyqovqa qatysty aıtylmaq. Sońǵylar týraly oılanýdyń ózi júrek syzdatady. Bári-bári ótkinshi. «Toqsanǵa jetip jyǵylarmyn-aý!» dep júrgen Ázaǵań mejeli mereıtoıyna 1 jyl, 10 aı qalǵanda úzilip tústi!.. Eń sońǵy ret Astanada alǵan «Otan» ordenin sıpalap qyzyqtaǵanbyz… Eń sońǵy ret áýejaıdan qoshtasyp, shyǵaryp salǵanbyz… Eń sońǵy ret Almatydaǵy aýrýhanada jatqanyn estigenbiz…

UShAQ. Qaıdan bileıik?!.. Bas­­­qasha bolaryn… Astana áýejaıy­nan Ázaǵańdy Almatyǵa shyǵa­ryp salyp júrgenimizdi ǵana bi­lemiz. Qalǵany jumbaq. Jalǵyz biz be, osyndaǵy adamdardyń bá­ri-bárisi birin-biri qımaı qushaq­tasyp, ystyq qoshtasyp, jylt-jylt etken janarlaryn jasqan­shaqtaı kólegeılep, qol bulǵap qalyp bara jatqan joq pa, áne. Biz de sondaı kezekti shyǵaryp salýǵa kelgen edik…

Bul joly Ázaǵań «Mahabbat qyzyq, mol jyldar» romanynyń basty keıipkerleriniń biri Meń­taıdyń – Nurǵamılanyń balasy Turar men kelini Tamaranyń otaýyna turaqtaǵan bolatyn. Solar elp-elp etip Ázaǵańdy áýejaıǵa alyp kelgen-tin. О́zderi bir asa meıirimdi jandar. Ázaǵańnyń ar­qasynda otbasymyzdan alma-kezek dám tatysyp, jyly shúıir­ke­lesip qalyp edik. Kólikten qaý­qyldasa túsip, sálemdesip jatyr. Ázaǵańdy qoltyqtan demep, jer bastyrdyq.

– О́zim-aq, ózim,– dep ol kisi «osy, shirkinder meni qaýsaǵan bi­reý deı me eken?» degendeı ornynan bulqyna túzeldi. Shıraq, shy­­­­myr, jeńil qımyldaıtynyn bil­­­sek te, jer taıǵaq. Jazataıym ta­ıyp túspesin dep, bezek qaǵa­myz. Jeltoqsan ortasynda tas ústi qansha sypyryp-tazalaǵan­men muz­danyp, jaltyrlanyp jatady.

– Qaıta, qara jerden góri muz ústinde býynymdy bekitip, bekem júretinim bar, – dep aqıyq jazýshy qoltyqtaǵan bizderge sendi me, dedekteı jóneldi.

– Bul shabyspen 90-ǵa jeldir­tip jetip, 100-ge zý ete túsersiz,– dep ázildegen edik, «solaı bolaryna senemin-aý» degendeı, mıy­ǵynan jymıyp, tipten tiktelip, shalt qımylmen qýtyń-qýtyń ete­di. Qartaıǵanda bir bala dege­niń osy shyǵar… Bir aýyz sózge balasha ılanyp, janary áldene bir ańsaý, ańsardan botalanyp qoıa beredi.

Áýejaı úıiniń esigine jeter-jetpeste aldymyzda baıaý ketip bara jatqan tanys beınelerdi tý syrtynan ajyratqandaımyz. Dáý de bolsa, Tumanbaı Moldaǵalıev pen Nurǵoja Oraz… Dál ózderi eken. Tekti tulǵalar jyldap kó­ris­pegendeı, bas salyp qushaq­ta­syp jatyr. Týmysy bólek, názik júrek, bolmystary elden erek baısaldylarym-aı, birin-biri kór­gende degbirsizdenip ketedi eken. Keshe ǵana ekeýi Elbasynyń qolynan orden alyp, sapta jaı­rańdap qatar turyp edi. Marapat syńǵyrymen súıisip te alǵan, qaıta ajyramastaı qatty-qatty qushaq almasqan… Endi taǵy… Jaıbir adamdar búıte alar ma? Ol úshin júrekte mahabbat shoǵy mazdap jatýy tıis shyǵar… Shynaıy, rııasyz, kólgirsiz, kónterli kóńil-kúıge malynyp, sharbolattaı sýarylýy tıis pe álde? Bul atpaldardan bári tabylady… Meıirim, móldirlik, saf tazalyq, qylaýsyz ińkárlik janarlarynan mólt-mólt tamyp tur.

Aıazdy sáskede osy bir jalqy júrek jandardan shashyraǵan shýaqtan boıymyz jylynyp, býsana marqaıyp, ishke endik.

«Qudaı-aý, osy bizder, kimder­di shyǵaryp salyp júrmiz?» degen sýsymaly oı sanany osqylap ót­kendeı edi. Árıne, maqtanysh, mar­­­habatty oı edi. Kimdi kim shy­ǵaryp salmaıdy. Taǵdyrdyń jazýymen ǵoı bári de. Dertine daýa izdegen altyn qursaq anany shetelge attandyryp, kóz jastaryn kóldetip, sáttilik tilegen búkil bir urpaqtyń muńdy sátin de kórgenbiz. Artynan bildik, oralmapty sol keıýana! Sońǵy ret qoshtasyp, ushaqpen kóteril­gen kó­ginen túspeı qalǵandaı, sirá! Ázaǵań men Tumaǵań da qazir as­panǵa sharyqtap keter… Esen-saý, Almatysyna qalqyp bir jaıly qonsa eken. Osyndaı Táýel­­sizdik merekesi tusyndaǵy qaýy­shý­lar qaıtalana berse eken. Jaı­darman kúıde máre-sáre kútip alyp, sál-pál kóńil pástenip, sezim shıry­ǵyp, qımastyqpen shyǵaryp sal­­­­ǵan­nan artyq bul dúnıeniń qy­zy­ǵy eselener me, túge. Qoshtasýlar jalǵasyp, qaıtalanǵannan artyq baqytty kezeń bolar ma?! «Tanys ta, beıtanys jolaýshylarym-aý, bizder kimderdi shyǵaryp salyp turmyz! Qarańdarshy!..»

Iá, bári bizdiń shoǵyrdan kóz almaıtyndaı. Biz qaýmalaǵan qos arystyń boıynan sezim shıry­ǵysy býlanyp ushyp jatqandaı. Jyrǵa qaqtalyp ta, qara sózben baptalyp ta mahabbat, eldik mu­rat, bostan tirlik, t.b. ulttyq maqtanysh meımanasy tasyp atoı­lap, taralyp ketip jatyr edi. Oqyrman degen úıirilgish qu­diret ıeleri birte-birte Nursha­ıyqov pen Moldaǵalıevti mahabbat tinimen qursaýlap, bosatpaıtyndaı kúıge lyqsı tireldi. Nesin jasyramyz, «ushatyn kezde bosatpaı qoısa, qaıtemiz?» degen úreı boıdy bıleı jónelgeni. Tipti, áldeqalaı kitaptaryn usy­nyp, qoltańba ótingenderi de tabylady. Qos talanttyń bastary ǵana qyltıyp kórinetin kúıge endik. Halyq jazýshylaryn ha­lyq­tan qoryp, úrgedektenip biz turmyz. Halyq úshin jaralǵan­dardy halyq jazbaı tanyp, myń márte taǵzymmen ıilýiniń kýási boldyq. Qandaı súıispenshilik sát! Sońǵy ret bolmasynshy!..

– Ázilhan aǵa! Keshe teledıdardan orden alǵanyńyzdy kór­dik. Qýanyshymyzda shek joq! – dep bir egde kisi qarlyǵyńqy daýyspen ózgelerdi jalt qaratty. – Suraıyn degenim bar edi. Min­berde sóz sóılep bolyp, qoıny­ńyzdan birdeńe alyp, Elbasyna usyndyńyz. Sol ne nárse?

– «Máńgilik mahabbat jyry» degen kitabymnyń kishkentaı qalyppen shyqqan qos tomshasy ǵoı,– dep Ázaǵań ile jaýap berdi.

– Tý-ý, qaltaǵa salyp júrip, jattap alar ma edi!– dep ókinish bildirdi álgi qarııa.

Ázaǵań maǵan ym qaqty. Men sómkesin ashyp jiberip, álgi qos tomshany sýyryp alyp, ustat­tym.­ Ol turǵan boıda qoltań­ba­syn qaldyryp berdi.

– Bizge de, bizge de!..– degen daýystar shyǵa bastap edi, jazýshy oń qolyn joǵary kóterip:

– Eń sońǵysy edi!– dedi de kináli adamdaı qos alaqanyn ja­ıyp, keshirim meziretin jasady.

Shette turǵan buıyǵy qyz kitap jetpeı qalǵanyna ókindi me, áldebir muńdanyspen:

– Sizdiń kitaptardyń sońǵysy bolmaıdy, urpaqtar júreginde jalǵasa beredi, Ázilhan aǵa! Qaıtalap basyla beredi!– dedi.

Aqyn Nurǵoja Oraz aǵamyz meni jeńil túrtip, syńǵyrlaı kúlip, bylaıǵylardyń nazaryn ádeıi aýdarǵandaı bolyp:

– Osy sen, qıyrdaǵy Tor­ǵaı­­dan qııa Semeıdegi Ázaǵańdy qaı­dan taýyp alyp júrsiń? – dedi ózim­sinip erkeletkendeı keıippen.

Men únsiz qaldym. «Taǵdyr tabystyrǵan» degim kelip edi, ushý kestesi habarlanyp, áńgimeni sozyp alarmyn dep tıyldym.

Tirkeýden ótip, doǵasha ıilgen tekserý qurylǵysynan ári attaı berip, qolyn keýdesine qoımaq bop, sál eńkeıgende Ázaǵańnyń basyndaǵy qundyz qulaqshyn sypyrylyp jerge túsip ketti… Men túrli tosqaýylǵa qaramaı-aq lyp etip janyna jetip bardym da qulaqshyndy kóterip, silkip-sil­kip Ázaǵańnyń basyna qondyra qoıdym…

– Qosh bolyńyz, Ázaǵa!

– Ákelshi mańdaıyńdy, aınalaıyn!

ORDEN. Almaty. 2011 jyl­­dyń 7 aqpany. Elbasy búgin shy­ǵarmashylyqtyń shyńyna shy­ǵyp, shýaǵyna bólengen bir top zııalylarǵa jyl saıynǵy óziniń stıpendııasyn tapsyrmaq. Mun­daı erekshe saltanatqa erte kel­genniń biri Á.Nurshaıyqov edi. Qashanǵy ádeti osy. Asyǵys-úsi­gis keshigip jetý janyna jat. Ony aıtasyz, tań eleń-alańda Abaı atasynyń eskertkishine baryp, táý etip qaıtqany bar. Kó­ńili kóterińki. Sypaıy sálem­de­sip, meıirimin tógip júr. Jan móldirliginen mańaıyna altyn shapaq ushqyndary shashyrap jat­qandaı. Áıteýir, Ázaǵańa adam­dar tartylyp-aq turady. Qolyn alyp sálemdesken sátten bastap, boılaryna jylylyq, qýat-kúsh daryp, ózgeshe shattanys kúıge túsetindikterin sezetindeı bári. Al onymen tilge kelip, áńgime bastaý – basqasha qubylys kúıin shertedi.

Bul jerde elge tanymal áde­bıet, mádenıet, óner qaırat­ker­leriniń birazy júr eken. Saıdyń tasyndaı etip, iriktelgender ǵoı. Bári máre-sáre. Eleýli is-sharany uıymdastyrý qamymen kelgen Mádenıet jáne aqparat mınıstri Muhtar Qul-Muhammed, belgili kósemsózshi Baýyrjan Omarov, t.b. laýazym ıeleri shaqyryl­ǵan­darmen qoıan-qoltyq aralasyp, il­tıpat, izet tynytyp, «ulyq bol­sań, kishik boldyń» ónegesin kór­setip júr. Ázaǵań da sol ini-qa­ryndastaryna razy keıippen kóz qyryn salyp qoıady. «Elim­niń erteńgi úmit artqan urpaq­ta­ry sendersińder»,– degendeı, ishteı marqaıyp, masattanady.

Ázaǵań jaıly dıvanǵa jaı­ǵa­syp, birazyraq oıǵa shomdy. Jan qaltasyna qolyn júgirtip, tom­pı­ǵan qorapshany syrttaı sıpalap qoıdy. Elbasy ótken jel­toqsanda – Táýelsizdik kúni tap­syrǵan «Otan» ordeni bolatyn. Úıden shyǵarda da: «Taqsam ba, taqpasam ba?» dep, oılanyp qal­ǵan. Áli sol ıleýden shyǵa almaı otyr. О́zine salsa sý jańa ordeni ǵoı, óńirine qulpyrtyp qadap alǵysy bar. Basqa marapattaryn úıine tastap ketken. Tek osy soń­ǵysyn kóńili qalaıdy. Elbasy­nyń óz qolynyń taby qalǵany­men de ystyq tartady. Sodan be­ri bul ordendi qyzyqtaýshy­lar­dyń leginde shek joqtaı. Astana áýejaıynan attanarda ózine ja­qyn tartatyn bir tilshi, qalamger ordenin sıpalap kórip: «Ordeni­ńiz baqytty qarttyǵyńyzǵa áıdik jarasyp tur eken»,– dep qýanyp, baıǵazysyn usynǵan. Sol baıǵa­zy basy «baılyqqa» ulasqandaı ma, ózi. Ázilimen árlegeni ǵoı. Já, oıdy qýsań, betimen jaıylyp ketetini bar, lyqsyǵan ekpi­nin tejedi de, naqty sheshimge bekinbek syńaımen jan-jaǵyna qaraǵyshtap aldy. Mundaıda bi­reýdiń aqylyna júgingenniń esh artyqtyǵy joq. Sol-aq eken, anadaıdan talantty aqyn qaryn­da­sy Marfýǵa Aıthojına sándene basyp kelip, sálem berdi de qa­syna jaıǵasty.

– Marfýǵa aınalaıyn!– dedi Ázaǵań oınaqshyǵan oıyn sap tyımaq bolyp.– Aqyl qosshy, myna sý jańa ordenimdi taǵyp alǵanymnyń sókettigi bolmas pa eken? – Marfýǵa aǵasynyń qo­lyn­daǵy ashyq qorapshadan jaltyrap kóringen sáýleli ordenge elige qarap qaldy da bultalaqsyz sheshimin aıtty. – E, myna shattanysty sátte óńirińizdi araılandyryp jiberetin bul ordendi búgin taqpaǵanda, qashan kórse­tesiz? Qane, ákelińiz, ózim…

Ordenin usynyp, oń jaq ıy­ǵyn ıkemdeı bastaǵany sol edi, Ázaǵańnyń boıy lezde álsizde­nip, júzi kúreńitip ketti. Erni sýmen shylandy. Kózi nursyzda­nyp, shapshyńqy qysym mıyn shymyrlatyp bara jatqandaı. О́zine beseneden belgili jaıt qoı. Saqtyǵyna basyp, keýde kere aýa qarmaǵysy kelgenimen, qaý­qary qalmaǵandaı… Keýdesine Marfýǵa qadaǵan orden jarqy­rap kóz jaýyn alǵanymen, ıesi­niń jaısyzdyǵyna tıtimdeı de sep bola almady…

Mınıstr M.Qul-Muhammed jaǵdaıdyń nasyrǵa shaba basta­ǵanyn sezgendeı, B.Omarovty sha­qyryp alyp: «Sen aǵańnyń janynda bol!» dep tapsyrdy. Sóıtip, ınsýlt alǵan Ázaǵańnyń bylaıǵy taýqymeti Baýyrjan­nyń ıyǵyna túsken edi. Jóp­pel­demede «jedel járdem» Prezıdent Is basqarmasy aýrýhanasynan emes, qalalyq bólimsheden shaqyrylǵan eken, kelgen eki dárigerge Nurshaıyqovtyń hal­qy­na qandaı qadirli ekenin tú­sin­dirýdiń ózi muń bolsa kerek. Árı­ne, qaı adamnyń da ómiri qyl ús­tin­de turǵanda mundaı salystyr­malyq artyqtaý bolyp kóriner. Biraq shapshań qarap, dárigerlik kómek kórsetilse eken degen sasqalaqtyq ne istetpeıdi. Sol kezde Almatyda Qysqy Azııa oıyndary júrip jatqan. Álgi qalalyq dárigerlerge soǵan qa­tys­tylarǵa ǵana birinshi kezekte jedel járdem kórsetilsin degen buı­­ryq tússe kerek. Sonyń aýanynan jańylmaǵan túrleri eken. Baýyrjan da tapqyr jigit qoı: «Bul kisi Qysqy Azııa oıynda­rynyń alaý­geri edi», – dep short keskende, ana­lar Ázaǵańnyń О́s­kemende alaý ustap qaqaǵan qysta jastardan qa­lyspaı júgirgenin qaıdan bil­sin, shalt qımyldap, zyr júgi­rip em-dom qamyn qaras­tyryp, lez­de aýrýhanaǵa jetkizip salady…

Ázaǵań sol saltanatta sóıleýi kerek eken… Qaǵazǵa túsirilgen soń­ǵy sózi sóılenbeı qaldy… Sóz mátinin, stıpendııalyq qara­jatyn, qol saǵatyn, uıaly telefonyn, syrtqy kıimderin býyp-túıgen Baýyrjan abdyrap jetken uly Arnur men jıeni Sá­ken­ge tabys etipti. Sodan beri meniń kóńil áınegimnen Baýyrjan inim­niń álgi zattardy qysyp ustaǵan abyrjyńqy kúıi elestep, ketpeı­tin boldy. Eń sońǵy kómek sony­ki bolypty. Eń sońǵy sózderin sol estipti. Dárigerler aqyl-esi­n­iń deńgeıin bilmek bop: «Qasy­ńyz­daǵy mynaý kim?» dep sura­ǵanda: «Meniń Baýyrjan inim ǵoı» degen eń sońǵy bııazy da­ýys­ty sózi qulaǵynda qalypty. Iá, ıá, jansaqtaý bólimine zem­­­bil­men áketip bara jatqanǵa de­ıingi sońǵy sózderi edi…

…Qazir Ázaǵańdy oılasam, Baýyrjan qabattasyp elesteıtini nesi eken?! Men seni buryn­ǵydan da etene dos-ini dep tanyp, ǵajap jaqsy kórip júrmin, Baýyrjan! Qos búıregimniń biri Áz­aǵań dep búlkildeıtin… Ekin­shisi…

AÝRÝHANA. Dońǵalaqty zem­bilmen zyryldatyp, áldeqaıda áketip bara jatqanyn emis-emis sezedi. Sanasy selkeýli, bulyń­ǵyr­laý. Jadyna ne bolǵan? Álgi ázirde kimdermen tildesip edi? Ne jóninde? Sol aıaq-qoly sulyq jatyr. Qozǵamaq bolǵan ámirine baǵynar emes. Qos shekesi zeńgip, kózi aldy álsin-áli qaraýytyp ketedi. «Baýyrjan balam myń bolǵyr eken… Ákesindeı óbektep, zyr júgirip júr-aý…» Ári qaraı oıy tumandandy. Aq jeleńdiler shúpirlesip jatyr. Mańaıynda aq kóbelekter ushyp júrgendeı… Náti, basqa birdeńege aýystyryp salyp jatqandaı ma?

Oń jambasy, ile oń qary shym etip, búrip ketti. Sol-aq eken bastyrylyǵyp oıanǵandaı bolyp, demi jeńildep, keýde kere ju­tyn­dy. «E, mana jansaqtaý bólimine dep edi ǵoı…» Talaı kórgen qu­qa­ıy. Jeńildigi bolar dep dáme­len­di. Júregi alty-jeti ret tilim-ti­lim bolǵan. Qudaı saqtap qaldy. Kóreshegi bar eken. Bul jolǵysy­nyń da sondaı úmiti taýsylmas. Ne bopty?! Birden óle qalatyn. Júrek shanyshty eken dep, myna ómirdi qııa salmaq pa? Jazýyn qaıtedi? Qalamsaby she? Kom­pıý­­teri qańtarylyp qalmaq pa? Fotoapparatyn alyp shyǵyp edi, qaıda tastady eken, osy? Alas-kúleste manaǵy ordeni túsip qal­masa boldy. Qolyna tıgen stıpendııasyna kúndelik-kitabyn shy­­ǵaryp alar-aý. Osydan bir turyp ketse, aldymen Abaı atasynyń eskertkishine baryp: «Abeke, aıyǵyp keldim, Sizdi qımaǵandyqtan»,– dep sálem berer edi. Sosyn birden Keńsaıǵa tartar. Halımanyń aq kúmbezine kirip, duǵa ornyna oqıtyn: «Senen artyq jan týmas, Týsa týar artylmas…», – dep sarnaı jó­ne­ler… Halıma: «Qashan janyma ke­lesiń?» – dese ne demek, bátir-aý! Kádimgideı qınalyp, demi aýyrlap, betin ter jýyp ketkendeı…

Taǵy birdeńeler qoń etin shym-shym etkizgendeı. Dyzyly, dýyly aralas ýytty nárse. Bet-aýzy áldenemen shandylyp, typyr etkizbesteı tańylyp qalǵan­nan saý ma, ózi? Taǵy da emis-emis áldene oılar orala bastady. Ne kórmep edi, tórt jyl soǵysta. Qol zembilmen talaı ret gospı­talǵa túsken. Sonyń bárine shydas bergen júrek shirkin beıbit zamanda syr aldyrdy ǵoı. О́kpe joq oǵan. Talaı talmaýrap, úzilip baryp-baryp túzelip ketken. Bul joly da ókindirmes. Senedi jú­regine! Halqy úshin qalyp bara jatqan qanshama sharýalary tur. Múmkin emes qoı, halqynyń úmi­tin qıyp ketý. Múmkin emes… Dárigerlerdiń bári jyǵa tanıdy ózin. Únemi saýyqtyryp jiber­gen. Bul joly da aıanyp qalmas… Ekinshi úıindeı bop ketken aýrýhana tóseginen sytylyp shyǵyp, qara shańyraǵyna qaqyraıyp kirip barar, sátin salsa.

Mana: «Balalarǵa habar be­re­ıin be?» – degen Baýyrjandy tejep tastaǵan. Qorqyp keter dep, bárin aıaǵan, jaısyzdyqtan jas­qanǵan. Solarǵa bildirmeı, táýir­lenip jetip barsa ǵoı, tóbeden túskendeı etip.

Shúkir, Halıma ekeýiniń baýyrynan órgen balalary jaqsy ósti, qalaǵan bilimin aldy, ata-baba ósıetterine adaldyq tanytyp júr. Shetinen elgezek. О́zge­niń múddesine eleńdep, qabyrǵa­lary sógilip turady. «Janar, Jannat, Arnur, Jannur bóbek­te­rim-aı! О́mir boıy óbektedim-aı! Eń bastysy – ar-namystaryńa, abyroılaryńa kir keltirmeń­der­shi! Biz ótsek te bálensheniń ur­paq­tary dep júredi ǵoı! Aınalaıyndarym, asyldarym, kishke­ne kez­derińen shúberekke túıip ósi­rip, meıirimge orap eresek etken taılaqtarym! Botalarym, boz­dap qalar ma ekensińder!.. Aldymen Halıma sheshelerińdi, sosyn meni eske alyp júrersińder!..»

Bul kezde kelin-balalary, ne­mere-jıenderi, kórshi-kólem­de­­ri, et jaqyn týystary aýrýha­naǵa jı­nala bastap edi… Ishinde bel­gi­li jazýshy Sábıt Dosanov ta bar…

Balalaryn oılaǵandyqtan ba eken, birtúrli boıy balbyrap, tyńaıyp jatyr. Sanasy da sergek sekildi. Biraq barlyq yqy­la­syn salyp kútip, janynan bir eli ketpeı qoıǵan medbıkege til qa­týǵa dármeni joq. Jáýdirep qarap qalady da, qabaǵy yryqsyz jabylyp ketedi. Kózi jumýly bolsa da, oıy ashyq… Astanada, qysta orden alardan buryn, kúzge salym arnaıy baryp, «Mahabbat, qyzyq mol jyldar» romanynyń jaryq kórgenine 40 jyl tolýyna baılanysty «Habar» arnasynyń baǵdarlamasyna túsip qaıtqan edi. О́te taǵylymdy bolǵan sekil­di. О́z mereıtoılaryn qunttamaı kelgenimen, kitabynyń úlken be­lesi atalyp ótipti. Bul – baqyt! Habar júrip jatqanda, úlken ekrannan syrqattyǵyna qaramas­tan Meńtaıy – Nurǵamılasy kó­rinip, uzaq ǵumyr tiledi. Lebizin kemseńdep bitirdi… Sol epızod esine túskende jazýshy shaldyń ózi de tolqyp, sál qybyrlady: «O, ótkinshi dúnıe! Ýa, Meń­ta­ıym! Eı, mahabbat padıshasy! Ýyz shaǵyńdy jyrlaǵan men osy kúıińdi kórem dep pe edim!.. Biraq, biraq sen, halqyńnyń esinde máńgi jas, qulpyrǵan sulý túrińmen qalasyń ǵoı!..»

Mahabbattan jaratylǵan jazýshy ǵoı Ázaǵań! Mahabbat – bal! Mahabbat – jar! Mahabbat– otba­syń! Mahabbat – týǵan jeriń, Eliń! Mahabbatyń – qos qanatyń seniń! Mine, talmaı áýeletip, toq­­san jastyń bıigine kóterip kele jatyr edi, átteń-aı, kenet álsireı bastaǵany nesi eken?! «Qýattan, qumart! Aldyńda ómi­riń – Ju­­­­­maq!» – Ázaǵań osylaısha boıyna ál-kúsh jınaǵysy ke­lip, ishteı shıryqty… Qos qanaty buryn­ǵy­daı serippeli kúımen qatar jaıylmaıdy. Sol jaq qa­naty – sol jaq denesinde diril de baıqal­maı­dy… Pisteler me edi ınemen…

Aýyq-aýyq balalary esine túse beredi. Birde kitaptary kóz aldyna tizile qalady. Quıyn­da­nyp, alasapyran almasyp ketedi bári: balalary men kitaptarynyń túr-túsin ajyrata almaı qalady. «Amanattadym senderdi!»– dedi oısha kúbirlep…

… Bes jarym táýlik ajalmen arystansha arpalysqan názik te nárli, qajyrly da qaıratty, aldaspandaı aıbatty Júrek soǵýyn toqtatty! Ázaǵań sóndi! Ekinshi ómiriniń biltesi tutandy!

…Syrtta Alataý basyn bult kireýkeledi!

…Syrtta úrim-butaǵy seńdeı soǵylysyp, sansyrap ketti!

…Ekinshi úıindeı bolǵan aýrýhana qara jamyldy!

«Emen-daǵy qulasa, betege eken, Dara týǵan tulǵa da ótedi eken!..»

Qaısar ÁLIM,«Egemen Qazaqstan».

Astana – Almaty – Astana.

Sýrette: Á.Nurshaıyqov.