Júrektegi ıman

Júrektegi ıman

Juma, 21 jeltoqsan 2012 7:19

Júrektegi ımany júzinen de kórinip, júrip ótken ómiriniń jolynan da shynaıy baıqalyp turatyn adamdar bolady. Jan tazalyǵyn, ar saralyǵyn boıtumar etken osyndaı sırek aǵalardyń biri Ýaqap Qydyrhanuly dep paıymdaımyn. О́ziniń ustazy, barshamyzǵa qadirmendi Ázilhan Nurshaıyqov Ýaqań haqynda: «Birge istegen kezimde men odan eki aıryqsha sıpat ańǵardym. Biri – eshqashan qubylmaıtyn jibekteı maıda minezi.

 

Juma, 21 jeltoqsan 2012 7:19

 

Júrektegi ımany júzinen de kórinip, júrip ótken ómiriniń jolynan da shynaıy baıqalyp turatyn adamdar bolady. Jan tazalyǵyn, ar saralyǵyn boıtumar etken osyndaı sırek aǵalardyń biri Ýaqap Qydyrhanuly dep paıymdaımyn. О́ziniń ustazy, barshamyzǵa qadirmendi Ázilhan Nurshaıyqov Ýaqań haqynda: «Birge istegen kezimde men odan eki aıryqsha sıpat ańǵardym. Biri – eshqashan qubylmaıtyn jibekteı maıda minezi. Ekinshi – sóz sheberligi», degen eken. Osy rııasyz pikir bizdiń paıymdy da rastaıtyndaı hám qoshtaıtyndaı. Al endi baqandaı 20 jyl «Sosıalıstik Qazaqstannyń» otymen kirip, kúlimen shyqqan Ýaqańnyń sóz sheberligi, tilinen maı tamyzar maıda maqam-áýezesi óz aldyna bir ádemi álem. Áýeli aqyndyqtan bastap, sodan tún qatyp, tús qashqan jýrnalıstik jantalasta júrip jazýshylyqpen aınalysyp, «Shańqaı tús», «Tań nury», «Tasqaınat», «Altyn aı», «Átteń, Altaı-Marqakól», «Saǵynysh sazdary», áli boıaýy keppegen «О́z elim – ózegim» sııaqty prozalyq kitaptar týdyrǵan qalamgerdiń taǵdyrly tulǵa ekendigin ańdar edińiz.

Jórgeginde jatyp jer aýyp ketken onyń keýdesine atajurt pen Altaıǵa degen máńgilik saǵynysh uıa salady. 23 jyldan keıin týǵan el-jerimen qaıta qaýyshqan Ýaqap Qydyrhanuly qazaq baspasózinde qadaý-qadaý kórnekti iz qaldyrdy. Shetelderden qandastarymyzǵa arnalǵan elaralyq «Shalqardy» sharyqtatyp shyǵarǵan da osy kisińiz. О́stip jer júzi qazaǵynyń tarıhı Otanmen tilek tabystyrýyna qyzmet etti. Al endi ıslamtanýshy retinde týǵan halqy aldyndaǵy eń úlken eńbegi, tartqan eń úlken kádeli syıy Quran Kárimniń túsindirmeli-maǵynalyq tárjimasyn jasap, Haqtyń sózin qazaqqa óz ana tilimizde jetkizýi bolatyn.

Olaı bolsa, elimizdiń eńbek sińirgen mádenıet qaıratkeri, Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısi, «Qurmet» ordeniniń ıegeri, seksenniń seńgirindegi sergek aǵamyzdyń áńgimesin tyńdaý da bir ǵanıbet.

– Ýaqap aǵa, sizdiń shyǵarma­lary­ńyzdyń ózegine bir syrly saǵynyshtar­­­tylǵandaı. Týǵan el men jerge, aǵa­ıyn-týysqa saǵynysh, dúnıedegi dú­ıim qazaq­qa degen baýyrmaldyq ystyq se­zim. Osy ańsardyń qaınaryqaıda jatyr?

– Ol uzaq áńgime ǵoı. Beriden qa­ıyrsam, maǵan týǵan jerdiń tal-besiginde terbelý buıyrmapty. Týǵanyma tórt aı tolar-tolmastan sheshemniń qoltyǵynda arǵy betke asyppyn.

Onyń mánisi bylaı. Ákem Qydyrhan Zaısandaǵy alǵashqy oqyǵan, saýatty adamdardyń biri bolǵan. Osynda 1904 jyly Bekmuhammed degen ýkaznoı molda ashqan mektepte Mirjaqyp Dýlatovtan bilim alǵan. Odan keıin Zaısannyń med­resesin bitirgen. Keńes kelgende jańa ókimetti qoldaıdy. Zaısanda qurylǵan alǵashqy «Kúnshyǵys» degen ujymdy basqaryp júrgende kámpeske keledi, baılarmen alysý bastalady. Bizdiń ata-babalarymyz dáýletti bolǵan eken de, aǵa-ini, aǵaıyndarynyń bárin aıdap-sottap shat-shálekeıin shyǵarady. Bir márte ózin de túrmege jabady. Bul eki arada 32-niń asharshylyǵy kelip, jurt bosyp, Qytaıǵa ótip jatqan kez.

Mine, osy kezde: «Sen adamdardy ádeıi qashyryp jatyrsyń», dep ákemdi ekinshi ret ustaıdy. Zaısanǵa aıdap áketip bara jatyp jolshybaı Baqasý deıtin jerde túnemelge toqtamaı ma. Sonda sońynan ańdyp kele jatqan 16 jastaǵy Maqsut degen aǵam ákemizdi atqoraǵa qamap qoıǵan jerinen urlap alyp shyǵyp, sol betterin­de shekaradan asyp ketedi. Ol ýaqytta men ishtegi sharanamyn. Eri men balasy qashyp ketken soń shesheme de maza-tynyshtyq bermeıdi. Áýreleı bergen soń sheshem meni úıde de emes, jasyrynyp baryp Alpar deıtin jerdegi qamys ishindegi qoıshynyń úıinde dúnıege keltirgen eken. Aıaq-baýy­ryn jıǵasyn arǵy betpen uzynqu­laqtan habar alysyp júrip anam da bir túnde baryp otbasyna qosylǵan ǵoı.

– Qytaıda ótken 23 jyl ómirińizdiń de ózinshe bir taǵylymy bar bolar?

– Nege bolmasyn. Esim kirgen shaqtan biletinim, ol ýaqytta mektep joq, bes jas­tan bastap ákem qasyna otyrǵyzyp qoıyp ózi oqytty. Qadymsha da, jádıdshe de hat tanytty. Keıin kele-kele latynsha men kırıllısany bilgizip shyqty. Áli kúnge deıin esimde, 6-7 jasta bolarmyn, osy jaqta shyqqan gazetter kelip turady. Sonda qarasań, bir maqalasy arab árpimen, endi biri latynsha, úshinshisi kırıllısamen júredi. Ákem sonyń bárin biledi. Saýatymdy áýeli arab árpimen, Quran jazýymen ashty. Ákem qaıtqannan keıin eki jyl, Qunapııa degen iri molda bolǵan, sol kisiden oqyp, Qurandy birneshe márte aýdaryp oqyp ta shyqqan bolatynbyz. Biraq, shyny kerek, ımansyzdyq qamshysy basymyzǵa úıirilip turǵan sol zaman ımanǵa uıýǵa mursha keltirmedi.

Áke-sheshem ólip qalǵan. Joqshylyq, tarshylyqtyń da taqsyretin tarttym. Áıteýir, qudaı bergen talaptyń arqasynda úkimet jumysyna iligip kettik. 1947 jyly Quljada «Bilim jurty» degen Shyǵys Túrkistannyń eń úlken mektebi ashylǵan. Sol gımnazııaǵa túsip bitirip alǵan soń Úrimjide partııa mektebinde oqydym. Sodan soń qyzmetim bastaldy. Áýeli muǵalim boldym. Sosyn «Shyńjań» gazetinde istedim. Úrimjide Shyńjań radıosynan qazaq bólimi ashylǵanda sol istiń basy-qasynda júrip, alǵashqy dıktory da, redaktory da ózim bolyp edim. Biraq ańsaýly júrek attyń basyn atajurtqa tarta berdi.

Bul jaqtan barǵannan keıin ol jaqqa báribir kirmesiń, kiriptar kúı keshesiń. Osylaısha Otany joqtyń otyna eń alǵash kúıgenderdiń birimiz. Sonda ańsaıtyny­myz týǵan el, nor Zaısan, ór Altaı, masaty Marqakól. Altaı bizdiń týmalardyń taýsylmas saǵynyshy bolýynyń sondaı syry bar. Elge oralýdyń eń birinshi qylt etken múmkindigin qury jibermedim. Sháká­rim aıtatyn órshil 23 jasym. Búkil 23 jasym arǵy bette, ana jaqta alasapyrandar men armandardyń arasynda qaldy. Ol ýa­­­qytta elge qaıtý talabymyz ben yntamyz, bul jaqqa degen saǵynyshymyz keremet endi.

Elde ósken erke shette júrgen shermen­deniń sherin uǵar ma, týǵan jerdiń qadirin dál sondaı biler me. Sonda bizdiń aýyldyń adamdary qysta soǵymdaryn soıyp alady da, kúnde bir úıge jınalyp, tań atqansha Altaı-Zaısandy áńgime qylady, anany-mynany aıtady, eski qıssalardy jyrlaıdy, ańyzdardy barlaıdy. Sonyń bári alaýlaǵan ańsar, dertip turǵan saǵynysh bolatyn. Sóıtip, saǵynyp júrip eń birin­shi bolyp Altaı aımaǵynda Qazaqstan shekarasyn attap ótkenderdiń biri men edim. О́miri umytylmaıtyn 1955 jyldyń 23 mamyry. 23 jasymda.

– Arǵy bet, qansha aıtqanmen, bala dáýrenińiz qalǵan, jastyq jalynyńyzjalaýlaǵan jer ǵoı. Keıin barǵany­ńyz­da qımastyq sezim týdy ma, kózińizge ystyq kórinister kezikti me?

– 1999 jyly baryp áke-sheshemniń zıratyna zııarat ettim. 1940 jyly kótergen bıik dýaldan tizege jeter-jetpes taǵan qalypty. Qystaýlardyń jurtynda bolar-bolmas tańbaly tap baıqalady. Sondaı belgilerdi izdep júrgende ǵajaıyp bir qu­bylysqa tap boldym. Qara Ertistiń jaǵa­synda, qara jardyń ústinde bala kezde ishine túsip, qýys-qatparlarynda jasy­ryn­baq oınap júretin ura-jyralar bolýshy edi. Sol uzyn-uzyn orlardyń edáýir tereń sulba-soraptary áli jatyr. Ol bizdiń ákelerimiz ben aǵalarymyzdyń el­de­gi keńestik qyzyl súrgin soıqanynan al­ǵash qashyp-pysyp barǵanda qazyp, pana­laǵan jerkepeleri edi. Sol inderge sýyrsha súńgip, súıretilip shyǵyp júrip el qata­ryna qosylyp ketipti, urpaǵyn jetkizipti. Búgingi nemeremizdi osyndaı ómir bolǵa­nyna nandyra alarmyz ba. Tańǵaldym. Tá­ńirdiń maǵan saqtaǵan tabıǵı muraǵatyn­daı, óziń aıtqan bala dáýrendi men sonda qara jerdiń osy qatpar-qyrtysynan qaıta kórgendeı sezimde bolǵanymdy nesin jasyraıyn.

– Ákeńizdi aıdap áketip bara jatqan­da qutqaryp qalǵan Maqsut degen aǵa­ńyz bar edi ǵoı. Sonyń jaıy ne boldy?

– Qaıran Maqsut aǵam naǵyz dańǵyl kókirek, nurly júrektiń ózi edi. Bizdiń áýlet túgel náýbetke ushyrap, ákemiz ekin­shi ret ustalǵanda qaırat qylyp, bárimizdi aman-esen Qytaıǵa asyrǵan jas jetkin­shek sol aǵam eken. Shekaradan tym alys­tamaı, Ertis jaǵasynan jerkepe qazyp, meken etipti. Ilgeri-keıin ótkender sol tó­ńi­rekke jınala bergen. Sodan kúdik uıa­latty ma, 1939 jyly shekarashy orystar kelip Maqsutty alyp ketken-di. Múldem habar-oshar bolmaǵasyn biz ony óldige sanap, jylda quran-hatym túsirip júre­tin­biz. Sóıtken jalǵyz aǵamdy Almatydan taýyp aldym. Zaısandaǵy aǵaıyndar bi­le­di eken. О́lmepti! Ol beıbaqty keńes jaǵy úsh jylǵa sottap, Sibirdiń taıgasyna ji­beripti. Merzimi bitkende soǵys bastalyp, ushy-qıyrsyz súrginge qaldyrady. Aqy­ry, Maqsut bul qorlyqqa shydaǵansha dep, ózekti janǵa bir ólim, ózi tilenip maıdanǵa attanady. Omyraýy orden-medalǵa tolyp soǵysyp júrgende oq tıip jaralanyp, tutqynǵa túsedi. Onda da kórmegen azaby joq. «Túrkistan» legıonynda bolady. Sodan qaıtyp kelgen soń da tynysh qoımaı, tergeý-tekseriste júredi eken. «Naıman shejiresin» jyrlaǵanda osy halin ózi bylaı dep aıtýshy edi:

Adamdy taǵdyr qýsa toqtasyn ba,

Qytaıdyń kıdim basqa noqtasyn da.

Orystyń qaıta túsip qaqpanyna,

Taıganyń tattym san jyl botqasyn da.

Tilenip jaýǵa shaptym, maıdan bardym.

(Isine qudirettiń qaıran qaldym).

Taıgada tunshyqqansha soǵysta ólý –

Haq joly, súnnáti ǵoı paıǵambardyń.

Jatady júzdep-myńdap jan qıylyp,

Beıne bir atqandaı-aq ańdy ıirip,

Sumdyǵyn sum soǵystyń oılaǵanda

Ketedi kókirekke qan quıylyp.

Qansoqta, jaralanyp jaýǵa tústim,

Taǵy bir táńir qurǵan aýǵa tústim.

Tutqynda tartqan azap az bolǵandaı,

Ǵazız bas arylmaıtyn daýǵa tústi…

Maqsut aǵamnyń ómiriniń shyndyǵy, keńestik júıeden kórgen sumdyǵy osy. Ákem marqum qaıtys bolarynda óleńmen jazǵan óz ósıetin qosyp: «Kórisetin kún bolsa, Maqsutqa berińder», dep shesheme bir býda qaǵaz qaldyrǵan edi. Sol býmany qolyna men tapsyrdym. Jarǵaqtyń teri­­sin sonda jylap otyryp sógip, áke ósıe­tin, ertede ózi kóshirgen «Batyr Baıan», «Sát­bek batyr», «Oıan, qazaq», «Salıqa-Sámen» qıssa-jyrlaryn alyp keýdesine basyp edi. Maqsut osylardy jáne «Túr­kistan» legıonynda bolǵan mılletshil aqyn Májıt Aıtbaevtyń «Kıik zary», «Abylaı» dastandaryn aǵaıyndarǵa oqyp ta berip, zarlatyp jatqa jyrlap ta aıtatyn. Májıt Aıtbaevtyń qasynda «Mıllı áde­­bıet» jýrnalyn shyǵarysqan pikirlesi, Shota Rýstavelıdiń «Jolbarys terisin jamylǵan batyr» poemasyn aýdarǵan aqyn Hamza Abdýllınmen kóbirek kezdesip, sóı­lesip otyratyn… Artynda qalǵan urpaǵy osy Almatyda. Arýaǵy rıza bolsyn.

– Endi «Sosıalıstik Qazaqstanda» istegen jyldardy jadyńyzda bir jań­ǵyrtyp ótseńiz?

– «SQ»-ǵa deıin biraz jýrnalıstik tájirıbe jınaqtadym ǵoı. Áýeli Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetiniń kúndizgi bóliminde oqı júrip kúnkóriske sep bolsyn dep kórkem ádebıet baspasynda korrektor bolyp iste­gem. Odan besinshi kýrsta «Lenınshil jas­qa» jumysqa turdym. Ortalyq partııa ko­mı­teti О́ske­men­niń oblystyq gazetine bir jarym jyldaı «desant» etip tasta­ǵa­ny jáne bar. Odan shaqyrýmen Almatyǵa qaı­ta kelip Qazaq radıosynda bas redak­tor­dyń orynbasary, ádebı-dramalyq re­dak­sııanyń meńgerýshisi bolǵan kezimde áli kún­ge deıin efırden túspeı kele jatqan «Shalqar» ádebı-mýzy­kalyq radıojýrnalyn alǵash ashyp, atyn qoıǵan da biz edik. Bul kezge deıin «Jyrǵa sapar» jınaǵynda toptama óleńderim de shyǵyp, alǵashqy áńgime-hıkaıattarym da jarııalanyp úlger­gen-tin.

Men úshin naǵyz jýrnalıstik jáne ómirlik mektep «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetinde istegen jyldarym boldy. 1966 jyly á degennen Ázaǵańnyń – Ázilhan Nurshaıyqovtyń qolyna tústim. «Partııa turmysy» degen gazettiń jetekshi bólimi. «Jas kommýnıster tárbıesi» degen aıdarmen mektep ashýǵa týra keldi. Betasharynda Baýyrjan Momyshuly men Ybyraı Jaqaevqa sóz berdik. Osy aıdardy bir jyl boıy júrgizip, sońyn Sábıt Muqanov qorytty. Osy úlken kisilerdiń úsheýinen de alǵys alǵanyma qaraǵanda, ashqan mek­tebimiz jaman jumys istemegen sııaqty.

Uzaq Baǵaev redaktor bolyp kelgesin meni mal sharýashylyǵy bóliminiń meńge­rý­shisi etip qoıdy. On jyl boıy Qazaq­stan­daǵy qoı  sanyn 50 mıllıonǵa jetkizý naýqanyn nasıhattadyq. Talaı ocherk, ma­qalalar, poemalar da jazyldy. Úndeý­ler tastaldy, urandar da aıtyldy. Ǵalym­darmen máslıhattar, konferensııalar ót­kiz­dik. Ozat shopandardyń áńgimesi men tá­jirıbesin apta saıyn aıqarma betpen 3-4 márte berip júrdik. Keıin qansha kústá­na­lasaq ta, yrys-berekeni molaıtýǵa, ıgilik­ke shaqyrǵan sol uran jaman emes edi. Men keıde sondaı úmitti urandy izdeımin.

Sol kezeńnen júrekke jyly tıetin jarqyn estelik 1973 jyly «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetiniń kóshpeli redaksııasymen Temirtaýda bolýymyz. Sonda biz bolashaq táýelsiz elimizdiń bolashaq tuń­ǵysh Prezıdentiniń nurly dıdaryn alǵash kórgen bolatynbyz. Temirtaý qalalyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy Nur­sul­tan Nazarbaevtyń parasaty men tapqyr­lyǵyna tánti bolyp, sózine súısinip, áni­men qanattanyp qaıtqanbyz. Sol jaqsy­lyqtardy jarym yrysqa balap jazǵan da edik. Úmitimiz bizdi aldamaǵanyn ómir ózi kórsetip otyr.

– Qazaq radıosynyń qusnıhaty se­­kil­di bir «Shalqardy» ómirge keltirip edi­ńiz, dúnıege tarydaı shashylǵan dú­ıim qazaqtyń atajurtqa degen saǵy­nysh maýqyn basyp, muńyn muńdaıtyn taǵy bir «Shalqardy» keń aıdynǵa shy­­ǵarý da sizdiń pesheneńizge buıyrypty-aý…

– «Bizdiń Otan» gazetiniń redaktory Musa Dinishev 70-ten asyp, zeınetke shyq­qan eken, 1986 jyly erikke qoımastan qol­qalap júrip sheteldegi qazaqtarmen mádenı baılanys jasaıtyn «Qazaqstan» qoǵamynyń tóraǵasy Sháńgereı Jánibekov sol orynǵa meni apardy. Qazaqtyń qazaqty izdeýge shamasy kelgeniniń ózi 70-shi jyldardan keıin ǵoı. Myna gazet shettegi qazaqtarǵa taraıdy. Redaktor bolyp bar­ǵan kezde Gorbachev qaıta qurý, jarııa­ly­lyq degen nárselerdi jelpildetip jatty. Osyny óz álimizshe jaqsy paıdalandyq. Gazet eki-aq bet bolyp shyǵatyn edi, formatyn ózgerttik, betin kóbeıttik. Basqa basylymdar álde de bolsa áliptiń artyn ba­ǵyp júrgende biz jańaǵy «jarııa­ly­lyq­ty» jamylyp, «aqtańdaqtardy» aqta­ra bastadyq. Tóleden Tóbetke deıingi bı­ler­di, Qabanbaıdan Hankeldige deıingi batyrlardy, Abylaı bastatqan handardy sú­ıin­shilep jazyp tastadyq. Jurt qıyn-qystaý kezderde kóz jazyp qalǵan aǵaıyn, týysty bizdiń gazet arqyly izdep tabatyn boldy. Tipti, sonaý 40-shy jyldary aq­gvar­dııashy orys polkovnıgi ilestirip alyp ketken jeti jasar jetimekti Quljadan barǵan Ahmet Egemberdi degen aqyn ar­qy­ly tý-tý Avstralııa aborıgenderiniń ara­synan taýyp, týystarymen tabystyrdyq. Sóıtip, gazetimizdiń baǵy ashyldy, bedeli ósti.

– Aıtqandaı, gazettiń atyn «Shal­qar» dep ne sebepten ózgerttińizder?

– Sebebi, gazet Qytaıǵa taramaıtyn. Ondaǵy qazaqtar anda-sanda baryp qalǵan gazet bolsa, birinen biri attaı qalap, jasyryp oqıtyn. «Bizdiń Otannyń» bir nó­mi­rin bir serkeshke satyp alyp oqyǵan kez­deri bolǵan. Resmı Qytaı bizge: «Bizdiń qa­zaqtar óz Otanynda otyr. Sender nege gazetterińizdi «Bizdiń Otan» dep, olardy basqa Otanǵa shaqyrasyńdar?» degen nara­zylyq bildirdi. Olarmen tájikelesip jatýdy artyq sanadyq ta, shańyraǵymyzdy «Shalqar» dep atap, yńǵaıyna jyǵyldyq. Budan biz uttyq. Gazet Qytaıǵa endi erkin taraıtyn boldy. 32 eldegi taralym 44 myń­ǵa jetti. Betin alty bet etip molaıt­tyq. Buryn tóte jazýmen ǵana shyqsaq, endi kırıllısamen de beretin boldyq, kerek kezinde latynshamen de jiberip tur­dyq. «Shalqarymyz» sóıtip sharyqtady. Aqparattyq aýqymnan shyǵyp, ulttyq-áleýmettik, elaralyq deńgeıge kóterildi. Bizdiń gazetimiz arqyly Avstrııadan Avs­tralııaǵa deıingi 32 memlekette qazaqtar­dyń bar ekeni taıǵa tańba basqandaı bilinetin. 1990 jyldan qazaqshaǵa aýdaryp Quran Kárimdi bere bastadyq.

– Qurmetti Ýaqap aǵa, sizdiń Qazaq­­stan topyraǵynda tuńǵysh ret jáne tá­ýel­sizdikpen tuspa-tus Quran Kárimniń osynaý túsindirmeli-maǵynalyq tárji­ma­syn júregińiz daýalap jasaýyńyz rýha­nı erlikpen barabar saýapty iske balanýy zańdy. Haq musylman qazaǵy­ńyzǵa:

«Allaǵa syıyn, Allaǵa súıen!

Jarylqaıtyn da, jazalaıtyn da,

Jan dúnıeńdi tazalaıtyn da –

Ol seniń ıeń!» – degen ımanı kálı­ma­men bastap, Rabbynyń sózin jetki­zýi­ńizdiń jaı-japsaryn bilsek dep edik?

– Bul ıgi isimdi eń aldymen Jarat­qan­nyń jarylqaýy dep bilemin. Kóp ýaqyt dinimizdi tosyrqap keldik qoı. Sodan 1988 jyly Túrkııadan Halıfa Altaı aýdarǵan Quran kelgende keremet qýandym. Sony oqyǵannan keıin ishtegi ıman nury oıanyp, qaıta serpilgendeı boldyq. Halıfa aǵa­men hat jazysyp, bilisip te júrdim. Onyń aýdarmasyn redaksııalap, tolyqtyryp, jaqsartýdy da nıet qylǵan edim.

Al endi Quran Kárimdi ózim aýdaryp shyǵýǵa táýekel etýge qozǵaý salǵan adam – О́zbekáli Jánibekov. «Haqtyń sózin ózimiz nege aýdaryp shyǵarmaımyz?» dep aqyry: «Kim aýdarady?» degende maǵan toqtapty. Ol kezde Jazýshylar odaǵynda kórkem aýdarma keńesi bar. Bastyǵy – Murat Áýe­zov. Solar menimen kádimgideı shart jasasyp, keńesshilikke Bolat Kómekov degen ǵalymdy taǵaıyndaǵan. Sonymen, alǵash­qy aýdarma tup-týra bir jylda jasaldy da, ile-shala terilip, bettelip jatty. Sol jyly «Shalqar» gazetine shaǵyn alǵysóz­ben túgel jarııalandy. «Jazýshy» baspasy 1991 jyly dál Táýelsizdigimizdi jarııalar qarsańynda 200 myń taralymmen shyǵar­dy. Sol kúnderde tóbem kókke jetip, ómirdegi eń úlken qýanyshyma keneldim. Súıinshi danasy Elbasymyzǵa berildi. Ekinshi danasyn kóp uzamaı Túrkııaǵa tuńǵysh saparynda el Prezıdentine ilesip barǵanda Halıfa Altaıǵa tartý ettim. Sonda asyl aǵanyń: «Inshalla! Iman jolyna jasaǵan uly eńbegińniń saýaby Alladan qaıtsyn!» dep mańdaıymnan súıgeni umytylmaıdy.

Odan keıingi on jyl boıy aýdarmada ketken aqaýlardy aýyq-aýyq qarap, salys­tyryp, saralap, jóndeı berdim. Al 2002 jyly osy «Quran Kárimniń» qazaqsha ma­ǵynasy men túsiniginiń jetildirilgen jańa nusqasy mártebeli Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń halyqqa syıy retinde qaıta basylyp, tegin taratyldy.

Meniń qanaǵat sezimmen aıtatyn úsh dúnıem bar. Birinshisi, es bilgennen qo­ly­ma qalam alyp, búkil ómirimdi qazaq bas­pa­sózine arnadym. Ekinshisi, taǵy da qala­mym­men jer júzi qazaqtaryna qyzmet et­tim. Úshinshisi, Táýelsizdikpen bir kúni, bir tańda Haqtyń sózin qazaǵyma aýdaryp jet­kizgenime myń márte shúkirshilik qylamyn.

Allanyń rahymy, patshanyń parasaty, halyqtyń baqyty arta bergeı! Ámın!

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken

Qorǵanbek AMANJOL,

«Egemen Qazaqstan».