Olımpıadaǵa 35 kún qaldy

Olımpıadaǵa 35 kún qaldy

Juma, 22 maýsym 2012 7:39

Dúbir

Dzıýdonyń dúldúlderi

Gúljan Isanova men Maksım Rakov Olımpıadadan oljaly oralýdy oılaıdy

Ýaqyt ózgerdi, jastar jańar­dy degen osy. Budan az-aq jyldar buryn qazaq qyzdary arasynan sportty serik etýshiler sırek ushyrasýshy emes pe edi. Ilýde bireýi jarqyrap qalyp júrse, keýdeni ájeptáýir maq­tanysh bıleıtin. Endi elimen birge ósip kele jatqan óskeleń tolqyn sportshylar shamshyraq­tary shoǵyrynda qarakóz boı­jetkenderdiń de az kezdespeýi úırenshikti kóriniske aınaldy. Fýtbolshy da, hokkeıshi de, boks­shy da, jelaıaq ta jetkilikti.

Juma, 22 maýsym 2012 7:39

Dúbir

Dzıýdonyń dúldúlderi

Gúljan Isanova men Maksım Rakov Olımpıadadan oljaly oralýdy oılaıdy

Ýaqyt ózgerdi, jastar jańar­dy degen osy. Budan az-aq jyldar buryn qazaq qyzdary arasynan sportty serik etýshiler sırek ushyrasýshy emes pe edi. Ilýde bireýi jarqyrap qalyp júrse, keýdeni ájeptáýir maq­tanysh bıleıtin. Endi elimen birge ósip kele jatqan óskeleń tolqyn sportshylar shamshyraq­tary shoǵyrynda qarakóz boı­jetkenderdiń de az kezdespeýi úırenshikti kóriniske aınaldy. Fýtbolshy da, hokkeıshi de, boks­shy da, jelaıaq ta jetkilikti. Al kúres óneriniń kúrdeli bir túri – dzıýdo boıynsha álemniń ár qurlyǵyndaǵy básekeles qur­bylarynyń qatarynda alysqa tanylǵandary jáne barshylyq.

Solardyń qatarynda qara­ǵandylyq Gúljan Isanova esimi kópten belgili deýge bolady. Dzıýdomen shuǵyldanǵaly bergi on jyldaǵy kilem ústindegi jeńisterin tize bermeı, aıtýly tabystaryn ǵana ataǵanda, Oń­tús­tik Koreıada ótken Azııa birinshiliginiń qola júldegeri, Beıjiń Olımpıadasynda top bas­taýshy ondyq sapynan tabylýy, Germanııadaǵy Álem kýbogi úshin saıysta ekinshi oryndy ıem­denýi, Taıpeıde Azııa chempıony atanýy sııaqty asýlary ar­qyly tanymal. Dzıýdonyń 78 kı­logramm salmaq dáre­je­sinde talaı teketiresterdi titir­kentip júrgen qyz.

Qaı sportshynyń da bıik armany Olımpııa oıyndaryna qa­tysý, onda baq synasý bolsa, Gúl­jan sol maqsatyna jetti. Sátin salsa, alynyp qalýǵa tıis shyń tur. Bıylǵy sporttyq baby da jaqsy. Berisi júldeli orynnan kóriný, árisi jeńis tuǵyryna kóterilý kókeıdi tes­ken oı. Sol úshin tógilgen mań­daı ter aqtalýyna úmittenedi. Jattyqtyrýshysy, áıgili dzıýdoshy Talǵat Baısholaqovtyń da kóńilinde sondaı úmit esedi. Múm­kindik, qabilet, ásirese, bapkerge belgili bolmaq bolsa, Gúljannyń gúlin jandyrýǵa bar ónerin aıap qalmaıtyndyǵyna se­nim ushqyny jarqyraıdy. Al­taıdaǵy Zaısannyń túkp­i­rindegi aýyldaǵy anasy Aı­gúldiń bolsa-bolmasyn kóńili kúnnen kúnge London jaqqa alań.

***

Eki ıyǵyna eki kisi mingendeı bul jigit kilem tórine kóte­rilgende, denesinińalyptyǵyna qaramastan, áp sátte boıy je­ńil­degendeı bolyp, shıraq qı­myl­daı jóneledi. Dzıýdo shap­shań­dyqty, shalt áreketti talap etetin kúres qoı. 100 kılogramm salmaǵy bar ol bilek túriskende qarsylastaryn kóp rette tu­qyrtyp tastaıdy. Soǵan kóz úırenshikti jankúıer qaýym ádette jeńis kútedi, aqtalýy da jıi. Áýelde elimiz ishinde tanylyp, odan áride iri halyqaralyq jarystarǵa qadam basqanda Oń­tústik Koreıadaǵy jasós­pirimder arasyndaǵy álem birinshili­ginde qola júldeger atanǵan jetis­tikter joly, mine, on jyldaǵy san alýan belesterdi baǵyn­dyrýmen jalǵasyp keledi. Bárin atamaǵannyń ózinde, dzıýdodaǵy óz salmaq dárejesi boıynsha álem chempıony, «Gran prı» halyqaralyq týrnıriniń jeńim­pazy bolýy sańlaqtyǵy qan­daılyq deńgeıde ekenin ańǵartsa kerek.

Maksımdi jasynda dzıýdoshylar ortasyna jetektep alyp kelgen ákesi Sergeı Rakov ta kezinde alys-jaqynǵa tanymal bolǵan balýan.Talapty izba­sar­laryn baýlýdy murat etken Talǵat Baı­sholaqovtyń mekte­bine berip, sheberligin shyńdaýǵa ózi bas-kóz búginde.

Aıt­qan­daıyn, jergi­likti dzıý­­­do­shy­lar­dyń talpynysyn taýdaı qy­lýshy birden-bir uıa osy. Gúljan Isanova, Maksım Rakovpen birge Londonǵa úmit arqalap bara jatqan Erjan Shynkeev, Islám Bozbaev, Qaı­rat Aǵybaev, Konstantın Rogozın sonyń shá­kirtteri. Solardyń ishinde Maksımge senim bólektigi jasyryn emes.

– Ulymnyń dúbirli dodaǵa daıyndyǵy tyńǵylyqty. Bú­ginde Mınskdegi jattyǵý jıynynda. Odan Chehııada ótetin ja­rystarǵa qatysady. Sodan soń Londonǵa attanady. Maksımniń bul jolǵy Olımpıadadan oljaly oralýyna úmitim úlken, – deıdi ákesi.

Sát sapar, qazaqstandyq dzıýdo dúldúlderi.

Aıqyn NESIPBAI,

«Egemen Qazaqstan».

Qaraǵandy.

Álem lıgasynyń jeńimpazy

Almatyda sý dobynan álem lıgasynyń erler ara­syn­daǵy sýperfınaly ótti.

 

Jarys aldynda basseın mop-momaqan, kózdiń jasyndaı bolyp móldirep jatady. Bir kezde keýdesi aıaqqaptaı, boılary terekteı jigitter birinen soń biri qarǵyǵanda álginde ǵana kún kózimen oınap jatqan basseınde jal-jal tolqyndar paıda bolyp, júgen kórmegen taıdaı týlap, aq monshaqtary aspanǵa aty­lady. Alyp ji­git­ter dopqa talasyp, tóreshiniń kózin ala bere dop alǵan oıynshyny ıy­ǵynan basyp, sýǵa tun­shyq­ty­ryp jatqanda, ja­ǵa­da turǵan jattyq­tyrýshysy bi­reý tánine ot qaryǵandaı ja­nyǵady.

Kil myqtylardyń ortasyna túsken Qazaqstan quramasyn osal deýge bolmaıdy. Biraq, Ser­geı Drozdovtyń shákirtte­rin­de áli de sheberliktiń je­tispeı jatqan tustary ańǵa­rylǵan.

Álem chempıony – ıtalııa­lyq­tar­men aıamaı-aq qarjys­ty. Eń áýeli Arnoldo Desertı bizdiń quramamyzdyń qaqpa­syna dop salǵan. Qarsy sha­býylǵa um­tyl­ǵan jigitter dopty kezek-kezek bir-birine laq­tyryp, Vla­dımır Ýshakovtyń tolǵap turyp urǵan doby ıtalıan­dyqtardyń qaqpa­syna dál tús­ken. Sodan keıin «maıdan dalasynda» alapat aıqas bastaldy da ketti.

Kózdi ashyp-jumǵansha al­ǵashqy segiz mınýt ta aıaq­tal­dy. Esep 3:1. Italıandyq­tar­dyń paı­dasynda. Olar eki ret Nıkolaı Maksımov jan salyp qor­ǵaǵan qaqpadan sańylaý taýyp ketti.

Ekinshi kezeńde de álem chempıondary Qazaqstan qaqpasy­nyń aldynda tolqynnan quıyn týǵyzdy. Olar esepti birinshi bolyp ashty. Eki qaqpa ortasynda muz jarǵan kemedeı tolqyn aıyrǵan jigit­ter bes gol soǵyp baryp tynyshtaldy. Bizdiń jigitterden Evgenıı Jılıaev eki ret, Ravıl Manapov bir golmen jaýap qatty. Esep – 5:3.

Úshinshi kezeńde Sergeı Droz­dov jigitterin tabaǵa salyp qýyryp aldy ma, álde jan­daryna jalaý bolatyn sóz taýyp aıtty ma, áıteýir jer­les­terimiz aıqasqa alqyn-jul­qyn kiristi. Esep – 1:3.

Tórtinshi kezeńde Rústem Úki­manov bir gol soǵyp, esepti qys­qartqan. Biraq, jyryndy ıtalıan­­dyqtar tez es jıyp, ta­ǵy bir gol salyp ketti. Jan­kúıe­rlerdiń qoldaýy qoltyq­ta­ryna qanat bitirdi me, qazaq­standyqtar sheberlikteriniń jet­peı jatqan tusyn jeńiske degen erekshe ji­germen tol­tyrǵan.

Saqa oıynshymyz Valerıı Ýshakov Italııa qaqpashysyna eki ret oıyndy ortadan bas­taýǵa májbúr etti. Esep – 10:10.

Álemdik lıganyń oıynynda teń tarqaý degen uǵym joq. Eki qaqpaǵa bes metr jerden bel­gi­lengen penaltıden dop soǵýdan juldyzy janǵan ıta­lııandyqtar alǵa shyqty – 3:0. Osynyń aldynda AQSh qu­ramasyna 8:11 esebimen jol ber­gen jerles­terimiz basqa qu­ramalarmen bir­ge pleı-offqa ótti. Shırek fınalda jerles­terimiz horvat­tar­dyń taý jarardaı ekpinine tótep bere almady. Bastapqyda áp-ádemi bastaǵan. Birinshi kezeń 2:2 esebimen aıaq­taldy. Ekinshi ke­zeńde 2:3 esebi­men jeńilgende, úshinshi kezeńde qarymta qaı­tarar dep úmitten­genbiz. Biz solaı oılaǵanmen, horvattardyń oıy áride eken. Álem chempı­o­natynyń qola júl­degerleri úshinshi kezeńde bizdiń qaqpaǵa jaýapsyz 4 dop soǵyp ketti. Sońǵy kezeńde de taǵy 4 dop saldy. Bizdiń jigitter eki doppen jaýap berdi. Esep – 6:13.

Osy jerde quramalardyń artyqshylyǵy men kemshilik­teri jaıynda birer sóz aıta ketken jón bolar.

Horvattarda komandalyq oıyn bar. Birin-biri túsinip oınaıdy. Tez pas berip, qarsy­la­synyń esin shyǵaryp jiberedi. Qaı oıynshyny jabaryn bil­meı ab­dyraǵan kezde biri sýdan ke­ý­desine deıin kóterilip, zeń­bi­rekshe atady. Kom­bınasııa­lyq áreketteri surapyl. Sha­bý­ylǵa keýdelep kiredi.

Bizdiń oıynshylar da osal emes degendi aıttyq. Biraq, jarys bastalarda ortadaǵy dopqa aldymen jetkeni neken-saıaq. Demek, jyldamdyq jaǵynan maq­­tana almaıdy. Qaqpaǵa shabýyl ja­saǵanda ishke enýge jú­rekteri daýalamaı, alystan uryp kir­gizýge tyrysady. Bul – qaqpashyǵa jaq­sy syılyq.

Jyldamdyq pen ádis-aıla jaǵynan qosar bolsa, Qazaq­stan quramasynyń alar asýy búgin­gisinen bıik bolmaq.

Sonymen, jartylaı fınal­ǵa Italııa – Ispanııa jáne AQSh –Horvatııa ótti de, Qazaq­stan 5 – 8 oryndardy bólisetin kezeńde qal­ǵan. Obaly káni, syn shaqta jer­lesterimiz Qy­taı quramasyn 7:5 esebimen jeńip, besinshi oryndy jeńip aldy. Al, Avstralııa tazy ashýyn tyrnadan aladynyń kerin keltirip, jetinshi oryn úshin básekede Brazılııany 13:2 ese­bimen kerip saldy.

Sýperfınalǵa Italııa men AQSh quramalaryn jartylaı fınaldyń aýylynda attan tú­sirip ketken ıspandyqtar men horvattar ótken. Tórt kezeń je­ńim­pazdy anyqtaı almady. Oıyn bitýge bir mınýt qal­ǵan­da horvattar alǵa shyqqan edi. Tis­qaqqan ıspandyqtar sońǵy sekýndtardy óz paıdasyna jazyp ketti – 8:8.

Penaltı. Ispan qaqpa­shy­sy ekinshi dopty qaqqannan keıin oıyn taǵdyry sheshilgen shyǵar-aq degenbiz. Biraq, horvat qaq­pashysy da bir dopty syrtqa qaqty. Penaltıdiń ekinshi ke­zeńi bastaldy. Júıke júndeı tútil­gen shaq. Demin ishine tart­qan oıynshylar, ja­nyqqan jat­tyqty­rýshy, kóńili alaı-túleı jan­kúıerler. Dop soǵýǵa belgi­len­gen ár oıynshy irgede tóbe­sinen tóngen Ala­taý­daı sal­maqty ıyǵy qaıy­syp kóterýge tyrysady. Ispan alamany múlt ketti. Horvat qaq­­pashysy urǵan ba­ǵytyn túı­­sigimen túısinip, syrt­qa qaq­­ty. Horvattar – je­ńimpaz! Álem lıgasynyń altynyn al­ǵash alýy. Horvat­tyq­tardyń qýa­­nyshyn osydan-aq tú­si­ner­siz.

Sportshy úshin eń aýyry – ekinshi oryn alǵan. Bas báıgege qol sozym jerde turyp sú­ringen qandaı jaman. Son­dyqtan da ıspandyqtardyń qa­baǵy túsińki. Al, AQSh qura­masyn 7:6 ese­bimen jeńgen ıta­lıandyqtar qo­la medaldi jeńip alyp, qýa­nysh­tary qo­ı­nyna syımaı júrdi.

Baqtııar TAIJAN,

«Egemen Qazaqstan».

Almaty.

Qazaq tilin qurmetteıtin qyz

Jaqynda Shveısarııanyń Lozanna qalasynda ótken Halyq­aralyq Olımpıada komıtetiniń otyrysynda qyzdar boksynan biz­diń elge taǵy bir Olımpıada joldamasynyń berilgeni belgili boldy.

Bul joldamany 75 kılo salmaq dárejesinde óner kórsetip júrgen boksshymyz, 2010 jyly ótken  álem chempıonatynyń kúmis júl­degeri Marına Volnova ıelendi. Ol tórt jylda bir keletin basty báseke joldamasyn bıyl Qytaıda ótken álem chempıonatynda 8 úzdik­tiń qataryna kirip, Azııa qur­lyǵyn­daǵy qosymsha kvotaǵa ıe bolǵan­nan keıin aldy. Al buǵan deıin qyzdar arasyndaǵy bokstan elimiz­ge alǵashqy lısenzııany Saıda Hasenova esimdi arýymyzdyń alǵany belgili. Sol kezde ol sary qurlyq­ta­ǵy  úzdikter arasynda bol­ǵan­dyq­tan, álem chempıonatynda medal almasa da, London lısenzııasyn ıelengen edi.

Sóıtip, bokstan erler quramasy bıyl 10 joldamanyń toǵyzyna ıe bolsa, qyzdarymyz múmkin bolǵan 3 joldamanyń 2-ýine ıelik etti.  Bastapqy kezde de qyzdar boksyna baılanysty másele qaralǵanda 3 lısenzııa emes, 2 joldamany jeńip alý josparda bolatyn. Endi, mine, solardy Saıda men Marına eli­mizge syılap otyr. Osy jerde Syr óńiriniń týmasy Marına Vol­novanyń qazaq tilin erkin meńger­genin aıta ketkenimiz jón.

Boksshy qyzymyzdy jaqyn tartyp, memlekettik til, onyń qolda­nys aıasyn keńeıtý jóninde surasa­ńyz, taza qazaq tilinde jaýap berip, onymen qosa, óz ana tilin bil­meı­tin, óz ana tiline joǵarydan qarap, ony men­sinbeıtin keıbir qazaq­tardyń ózine tańqalatynyn, olar­dyń ana tilinde sóıleýge, úırenýge nege talpynbaıtynyn túsinbeı­tinin aıtady.

Bizdiń boksshymyz eli­mizdiń namysyn tek sharshy alańda ǵana emes, memlekettik tilge qurmet kórsetý arqyly da qorǵaı­tynyn dáleldeýde.

Dastan KENJALIN,

«Egemen Qazaqstan».