Juma, 29 maýsym 2012 6:50
DÚBIR
OLIMPIADAǴA 28 KÚN QALDY
Asyly, Amerıkanyń emes, Allanyń aıtqany bolady. Áıtse de, amerıkalyq basylymnyń sarapshylaryna «Aýzyńa maı, astyńa taı» degennen basqa aıtarymyz joq.
Juma, 29 maýsym 2012 6:50
DÚBIR
OLIMPIADAǴA 28 KÚN QALDY
Asyly, Amerıkanyń emes, Allanyń aıtqany bolady. Áıtse de, amerıkalyq basylymnyń sarapshylaryna «Aýzyńa maı, astyńa taı» degennen basqa aıtarymyz joq.
Jaqynda ataqty amerıkalyq basylym «USA Today» taıaýda jazda aǵylshyn jerinde ótkeli otyrǵan Búkilálemdik Jazǵy Olımpııa oıyndarynda Qazaqstan komandasy qansha altyn alatynyna boljam jasady. Únemi Olımpıada syndy halyqaralyq dodalar aldynda óz pikirlerin bildirip, boljam jasaıtyn basylym bul joly da qazaq jankúıerlerine jubanysh syılaıtyndaı jaǵymdy jańalyǵymen bólisti. Atalmysh basylymnyń aıtýynsha, London Olımpıadasynan Qazaqstan komandasy alty altynmen qaıtatyn kórinedi. Mundaıda tek «jaqsy sóz – jarym yrys» degen eski támsilge súıenemiz. Olımpıada alaýy tutanyp qoıǵaly qashan. Olımp astanasy Grekııa tórinen jalyndap shyqqan alaý búginde Ulybrıtanııanyń barlyq qalalaryn jipke tizip júr. Jarys shildeniń 27-sinde shymyldyǵyn túrip, tamyz aıynyń 12-sine deıin jalǵasady. London osymen úshinshi márte mártebeli jarysty ótkizýshi shahar retinde ózge qalalardan oq boıy ozyq tur. Esterińizge sala ketsek, osy ýaqyt aralyǵyna deıin 1908, 1948 jyldary aǵylshyn jerinde jahandyq kólemdegi jazǵy oıyndar ótken bolatyn.
Bıylǵy Olımpıadaǵa toqtalǵanda, ótken jetistikterimizdi jiktep, tańdaýlylarymyzdy tizemiz. Ár dodaǵa attanar aldynda burynǵydan bıik dárejede óner kórsetýdi maqsat etemiz. Máselen, 2008 jyly Beıjińde ótken sońǵy Jazǵy Olımpııa oıyndarynda Qazaqstan komandasy bas-aıaǵy 13 medal enshiledi. Naqtyraq aıtsaq, aýyr atletshi Ilıa Ilın men bylǵary qolǵap sheberi Baqyt Sársekbaev altynnan alqa taǵyndy. Odan bólek 4 kúmis jáne 7 qola medaldy qorjynǵa saldyq. Osyndaı nátıjelerden keıin biz jalpykomandalyq beıresmı esepte 29-orynnan tabyldyq. Bul osynyń aldynda ótken Olımpııa oıyndaryna qaraǵanda anaǵurlym táýir kórsetkish bolatyn. Sebebi, biz Afınada ótken Oıyndarda 40-orynǵa turaqtaǵanbyz.
Ázirge Qazaqstan qurama komandasynyń Olımpıadaǵa alǵan joldamalar sany 109-ǵa jetti. Degenmen, qalǵan 3 lısenzııalyq týrnırlerde sportshylarymyz joldamalar sanyn odan saıyn arttyrady dep úmittenemiz. О́ıtkeni, joldama sany kóbeıgen saıyn, múmkindik te joǵarylaıdy. Negizi, qazaq sportshylary úshin Olımpıada baǵdarlamasyna kiretin barlyq sport túrlerinen jaqsy óner kórsetip qaıtqany da olja. Ol qazaq sportynyń álemdik reıtıngtegi ornyn ósiredi.
Joǵaryda «USA Today» basylymynyń qazaq sportshylaryna oń baǵa bergendigin aıttyq. Olar kimdi meńzep otyr? Amerıka basylymy aıtqan alty sportshy kim? Sol tizimdi qaıta aldaryńyzǵa jaıyp, taldap, tarazylap pátýa beretin amerıkalyq basylymnyń nazaryna ilikken Alashtyń alty sportshylaryna toqtala keteıik. Olar: aýyr atletıkadaǵy qos burymdymyz Maııa Maneza men Svetlana Podobedova, bokstan Serik Sápıev, dzıýdodan Maksım Rakov pen grek-rım kúresinen Almat Kebisbaev, sondaı-aq úsh qarǵyp sekirý jattyǵýynan Olga Rypakova.
Eger aty atalǵan alty sportshynyń barlyǵy tuǵyrdan kórinip jatsa, altyn alatyn qazaq sportshylarynyń sany altaýdan da artyq shyǵýy múmkin. Bizdiń eń oljaly qaıtqan Sıdneı Olımpıadasynda 3 altyn enshilegenbiz. Amerıkalyq basylym Qazaqstan komandasy alty altyn oljalaǵan kúnde beıresmı esepte 24-orynǵa taban tireıdi-mis depti. Dál osy satyǵa biz 1996 jyly Atlanta tórinde ótken Olımpıadada qol jetkizdik. AQSh-ta jetken jetistigimizden tek Avstralııada ótken Olımpıadada ǵana artyq shyqqan edik.
Eń bastysy, osy jetistikti eseleı túsýde. Buryn-sońdy Olımpıada alty altyn alyp kórmegen Qazaqstan úshin bul boljam aspandaǵy aıǵa qol sozǵanmen birdeı bolyp tur. Eýropanyń Serbııa syndy elderi áli kúnge sheıin altyn enshilep kórmegen eken. Sondyqtan alty altyn deýimiz asylyq aıtqandyq emes, aldyn ala tilekshi sóz desek te bolady.
Degenmen, sport salasyndaǵy árbir jarystyń nátıjesin saralap otyrǵan mamandardyń bul sáýegeıligine tek qoldaý bildirgen durys sekildi. Sportshylarymyzǵa da dál osyndaı tabysty tileı otyryp, olarǵa jarys aldyna 6 altyn alý degen maqsat qoısaq ta artyq bolmas. Biraq, «aryq aıtyp, semiz shyǵatyn» bapkerler men sport basshylary mundaı maqsat qoısa, sportshylar úshin psıhologııalyq qysym bolýy tıis ekendigin de biledi.
Amerıka óz tańdaýyn jasady delik. Biraq, «Attyń syry ıesine málim degendeı», qazaq sportshylarynyń ishinde qaı sportshynyń altyn alýǵa qaýhary bar ekendigin biz de jaqsy bilemiz. Máselen, amerıka basylymy qazaqtyń eń basty úmiti Ilıa Ilındi esepke almaı otyr. Sol sekildi Svetlana men Maııanyń qatarynda Zúlfııany da umyt qaldyrypty. Jaqynda «Sport ekspress» basylymyna suhbat bergen orystyń áıgili ziltemirshisi Aleksandr Ivanov: «Ilınniń Londonda jeńiske jetetinine úlken kúdikpen qaraımyn. Árıne, men jeńiske jetemin dep otyrǵanym joq. Biraq ony jeńetin bir atlettiń shyǵatynyna senem. Al óz basym, Ilındi myqty sportshy dep sanamaımyn. Ol sportshy retinde óte dóreki. Tehnıkalyq daıyndyǵy da nashar. Esesine ýkraınalyq Artem Ivanovtyń kótergenderi ádemi», – depti. Sportshylar arasynda mundaı qyzǵanysh sezimderdiń qylań berip turatyny túsinikti. Áıtpese, Parıj tórinde Aleksandr Ivanov pen Artem Ivanovtan da Ilıa úzdik shyǵyp edi ǵoı. Alaıda, qazaqtyń eń úzdik ziltemirshisin baǵalamaý Ilıa úshin qamshy bolyp tııýi múmkin.
Qazaq baıraǵyn senip tapsyryp otyrǵan Nurmuhan Tynalıevten tek altyn kútemiz. Balýannyń bergen ýaǵdasy da bar. Sol sekildi, Beıjińde ádiletsizdiktiń qurbany bolǵan Darhan Baıahmetovtiń da bos qaıtpaıtynyn jaqsy bilemiz. Amerıka basylymy úmit artqan Kebisbaev ta keri qımyldamaýy kerek dep oılaımyz. Al, álemdi baǵyndyrǵan Maksım Rakov, Ashat Jıtkeev jete almaǵan bıikke qol sozady. Dál qazirgi ýaqyttaǵy qazaqtyń eń úzdik boksshysy Serik Sápıev te London – Olımpıadadaǵy ǵumyrynyń sońǵy aıaldamasy ekendigin jaqsy biledi. Al, úsh qarǵyp sekirý jattyǵýynan óner kórsetetin Olga Rypakova altyn enshilep jatsa, Sıdneıdegi Olga Shıshıgınanyń erligin qaıtalar ma edi?!
P.S. Bul aıtqandarymyzdyń barlyǵy boljam ǵana. Eldiń úmitin jaqsyǵa jorý. Qalǵanyn bap pen baq sheshedi.
Jandos BAIDILDA,
jýrnalıst.
ALMATY.