Jankúıer

Seısenbi, 10 shilde 2012 7:29

Sportty biletin, ys­tyǵyna kúıip, sýyǵyna tońatyn, qolynan kelgenshe kómegin berip jú­retin jaqsy aǵala­ry­myzdy jaǵalaımyz. So­lardyń biregeıi – Mús­ilim Daıyrbekov. Bul aǵamyzdy qansha Olımpıada oıyndary, álem, Eýropa, Azııa chempıonattaryna bardy degennen, qanshasyna barmady degen ońaıyraq. Durysy, eshqaı­sy­synan qal­maı­dy. Kóńil kótereıin, ja­qyn men jýyqty sholaıyn dep barmaıdy, qıyn sátte­rin­de inilerimniń qa­synda bolsam, qı­nalǵan­da ıy­ǵymdy tósesem, aqyl-keńesimdi bersem, kómek kórsetsem dep barady. Sondyqtan da Músi­lim aǵany qazaq boksy­nyń janashyry dep ataıdy.

Seısenbi, 10 shilde 2012 7:29

Sportty biletin, ys­tyǵyna kúıip, sýyǵyna tońatyn, qolynan kelgenshe kómegin berip jú­retin jaqsy aǵala­ry­myzdy jaǵalaımyz. So­lardyń biregeıi – Mús­ilim Daıyrbekov. Bul aǵamyzdy qansha Olımpıada oıyndary, álem, Eýropa, Azııa chempıonattaryna bardy degennen, qanshasyna barmady degen ońaıyraq. Durysy, eshqaı­sy­synan qal­maı­dy. Kóńil kótereıin, ja­qyn men jýyqty sholaıyn dep barmaıdy, qıyn sátte­rin­de inilerimniń qa­synda bolsam, qı­nalǵan­da ıy­ǵymdy tósesem, aqyl-keńesimdi bersem, kómek kórsetsem dep barady. Sondyqtan da Músi­lim aǵany qazaq boksy­nyń janashyry dep ataıdy.

Dúbirli doda qarsańynda Músilim aǵany arnaıy izdep bardyq. Suraǵymyz belgili ǵoı.

– О́z basym osy Olımpıadada Serik Sápıevtiń altyn alaryna senemin, – deıdi ol. – О́zgelerden artyqshylyǵy óte eńbekqorlyǵy, jyldamdyǵy, adamı taza bolmysy. Qazaqtyń jalpaq tiline salyp aıtsaq, aqyldy batyr.

– Sol balańyz kemshilikten de quralaqan emes-aý.

– Onyń ras. Únemi shabýyl ótinde júrip ashylyp qalady. Al­ǵashqy raýndta birer upaı jiberse, janyǵyp alǵa umtyla beretini bar. Keıde baraban urǵandaı úzdiksiz soqqy jasaıdy. Sodan soqqynyń qýaty ketedi, energııasy artyq jum­salady. Biraq, kesip aıtaıyn, Serik Sápıevteı has, tolassyz shabýyl jasaıtyn boksshy álemde sırek.

– Túsindik. Boksty bir kisideı biletin kisisiz. Taǵy qandaıbala­la­ryńyzǵa qusyńyz túsip júr? Qýat­ty jas tolqyn degendeı…

– Saqa boksshylardan Birjan Jaqypov olja salýy múmkin. О́te talantty boksshy, biraq psıholo­gııa­lyq jaǵynan osy jigitke úlken demeý kerek. О́z-ózine senimdiligi jetpeı jatady.

Londonda Danııar Eleýsinov, Ádilbek Nııazymbetov jáne Ivan Dychko ózderin kórseterine sengim keledi. Danııar – tabıǵı daryn. О́te jyldam. Ádilbek – aqyldy boksshy. Qarsylasynyń syryn kózi­nen, qımylynan oqyp qoıady. Se­zim­tal. Mundaı qasıet týma daryndarda bolady. Dychkony qos­qanda úsheýi­ne de sál jarys táji­rıbesi jetis­peıdi. Keleshekte qazaq bok­sy­nyń ustyny osy úsheý bolady.

– Qalǵan jigitter she? «Aýzy dýaly Músilim aǵamyz bizdi aýyzǵa almapty,Londonǵa saıa­hat­qa bara jatqan joqpyz ǵoı», dep ókpelep qalmaı ma?

– О́zim de osy jaǵyn aıtaıyn dep otyr edim. Sıdneı Olımpıadasynda Ermahan Ybyraıymov altyn, Bolat Jumadilov pen Muhtar­han Dildábekov kúmis pen qola medalǵa talasady degen boljam boldy. Al Bekzat Sattarhanov pen Oljas Orazalıev sekildi qýatty jastar eki jekpe-jek ótkizse qana­ǵat delingen. Sońy ne boldy? Qazaqstanda eresekter arasynan chempıon bolmaǵan Bekzat Sattarhanov qazaq boksyndaǵy alǵashqy altyndy julyp áperdi. Artqa sheginip bara jatyp ta urys salatyn Bekzattaı oǵlannyń bıigi kelesi Olımpıada degenbiz. “Almas kezdik qyn túbinde jatpaıdy” – degen osy. Sondyqtan, basqa jigit­terdiń atyn atamasam, ǵafý ótinem. Bekzattaı sańlaq shyǵyp jatsa, uly toı ǵoı. Sáttilik tileımin.

– Ásili, qazaqtyń alǵashqy Olımpııa oıyndarynyń jeńim­pazy Serik Qonaqbaev bolýy kerek edi sııaqtanyp turady. Iýrıı Shaımen sóılestik. Serik jeńdi dedi. Serikpen suhbat alǵanymyzda: “Sol jekpe-jekti talaı ret kórdim. Jeńilmegen sııaqtymyn”, deıdi. Máskeýde Seriktiń janynda demeýshi bolyp júrdińiz. Siz ne deısiz?

– Serik saıasattyń qurbany bolyp ketti ǵoı. Kýbalyq Hose Agılarmen bolǵan aýyr jekpe-jekten keıin sál aýyryńqyrap qalǵany ras. Patrısa Olıva Máskeý olımpıadasyna kapıtalıstik elderdiń boıkot jarııalaǵanyna qaramaı qashyp kelgen. Sharshy alańdaǵy tóreshi GFR azamaty-tyn. Osynyń bárin esepke alyp, Serikke qııanat jasamasyn dep tóreshilerge ataqty Barvıhadan restoran jaldap qonaqasy bermek bolǵam. Iýrıı Shaı basqa jaqqa kelisip qoıyp edik dep yryq bermedi. Keıin estigenimdeı, onda tóreshilerdi jaqsy kútpepti. Men tóreshilerdi kóńilin aýlaıyn dep emes, ádil jekpe-jek ótkizsin dep shaqyrǵym kelgen.

Jeńgenine Patrısanyń ózi de kúmándanyp turdy ǵoı. Habarla­ǵanda sylq etip edenge otyra ketti. Keıinirek Patrısa Olıva Qazaq­stanǵa keldi. Semirgen, úrlegen dop­taı. Baıaǵy buıra shashy joq. Ázildedim. “Serik ekeýińe jekpe-jek uıymdastyraıyn”, dep. “Shy­ǵam, – dedi ol. – Biraq Serikpen sharshy alańǵa emes, spagettı jep jarysýǵa”. Osyndaı da qyzyq bolǵan.

– 1996 jylǵy Atlanta Olımpıadasynda Bolat Jumadilovtiń Olım­­pıada oıyndarynyń jeńim­pazy bolýǵa keremetteı múmkin­digi boldy. Eki raýnd utyp jat­qan jampozdy jeńiske qol sozym qalǵanda tóreshiler súrin­dirdi. Osynyń bárin bilesiz. Aıtar ýájińiz bar ma?

– Bolat Jumadilovtiń altyny ur­landy. Onyń aldynda  Kýba boksshysy men reseılik Oleg Saıtov sharshy alańǵa shyqqan. Tóreshiler Kýba boksshysyn jyǵyp berdi. Kýbalyqtar protest jasamaqshy bolǵan. Sonyń saldary bizge tıdi. Jumadilovti qulatty. Keıinirekte Kýbada Teofılo Stıvensonnyń úıinde qonaqta boldym. Qazaq boksy sóz boldy. «Qaısysy myqty?» – dedim. Stıvenson: “Ibrahımof”, dedi. Al Kýba boksyn álemdegi eń bıikke kótergen Alsıdes Sagarra: “Jýmadılof”, – dep bas barmaǵyn kórsetti. Bolatqa qysastyq jasal­ǵanyn ol biledi. Qaıtesiń, saıasat degen osy.

– Músilim aǵa, bizge oı tú­sirerdeı biraz sóz aıt­tyńyz. Londonnyń tóbesi qyl­tıyp kóri­nip tur. Jora­malyńyz qa­laı? Qor­jynymyz­dyń qos búıi­ri tola ma?

– Oǵan sóz bar ma?! On besten kem medal almaspyz. Serik Sápıev, Nurmahan Tinálıev, Almat Kebisbaev, Ilıa Ilın, Zýlfııa Chınshanlo, Maııa Maneza, Olga Rypakova sekildi atletterimiz al­tynǵa talasady. Qaısysynyń mań­daıy jarqyraıtyndyǵy bir Allanyń qolynda. Bárine sáttilik tileıik.

Baqtııar TAIJAN,

“Egemen Qazaqstan”.

Almaty.