KELEShEKTE ESKERILEDI DEP ESEPTEIMIZ

Májilis depýtaty Gúlnar Seıitmaǵanbetova syrttan kóship keletin otandastarymyzdyń proble­masyn kóterip, Úkimet basshysy Kárim Másimovke saýal joldaǵan bolatyn. Onda bylaı delinedi: “Mańǵystaý oblysy – shetel­derden qandas baýyrlarymyzdyń kelýi jóninen respýblıkamyzdaǵy aldyńǵy orynda turǵan aýmaqtar­dyń biri. Munda 1991 jyldan beri 100 000-ǵa jýyq qandasymyz qonys aýdardy. Máselen, ótken jyl­dyń 9 aıynda 1672 otbasy, nemese 6652 adam kóship kelip, kvotaǵa engizildi. Olarǵa memleket tarapynan beriletin kómekterden basqa, jergilikti bıýdjetten áleýmettik máselelerin sheshý úshin qosymsha qara­jattar bólinip, tıisti jumys­tar atqarylýda. Alaıda, búgingi tańda eń ózekti másele – turǵyn úı máselesin sheshýge jergilikti bıýd­jettiń múmkinshiligi shekteýli bo-lyp otyr. О́ńirde bolyp, halyqpen kezdesýlerimizde olar kóbinese turǵyn úı máselesimen jıi keledi. Osy rette el Úkimeti qabylda­ǵan “Nurly kósh” baǵdarlamasyna zor úmit artylǵan bolatyn. Atalǵan baǵdarlamany iske asyrýǵa jergi­likti bıýdjetten 17,5 mln. teńge qarajat bólinip, ınjenerlik ınfraqurylymdardyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemeleri ja­salyp, memlekettik saraptamadan ótkizildi. Jobalyq-smetalyq qu­jattama túzýge oblystyq bıýdjet­ten qosymsha 150 mln. teńge bólinip, ıgerilýde. Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń 17.11.2008 jylǵy “Oralmandardyń 2009-2011 jyldarǵa arnalǵan kóship kelý kvotasy týraly” №690 Jarlyǵyna sáıkes, Mańǵystaý oblysyna 2009 jylǵa 2500 oralman otbasyna kvota belgilendi. Oblys boıynsha “Nurly kósh” baǵdarla­ma­syna sáıkes 2010-2011 jyldary 5400 otbasyn, ıaǵnı ár jylda 2700 oralman otbasyn qabyldaý jos-parlandy. Shetelderdegi, ásirese О́zbek­stannyń Qaraqalpaqstanyndaǵy jáne Túrkimenstandaǵy qazaq dıasporalarynyń belsendi ókilderi jyl saıyn Mańǵystaý oblysyna otandastarymyzdyń 3000-3500 otbasy kóship kelýine tolyq múmkindik baryn málimdep otyr. О́kinishke qaraı, oblystaǵy turǵyn úı máselesiniń kúrdeliligi shetel­derdegi qandastarymyzdyń kóship kelýine birden-bir kedergi bolyp tabylady. “Nurly kósh” baǵdarlamasyna sáıkes, kóship kelýshiler turǵyn úımen qamtylmaq. Alaıda, Mań­ǵystaý oblysyna kóship keletin otandastarymyz osy múmkindikti paıdalana almaıdy, sebebi, 2010 jyly júzege asyrylatyn qanat­qaq­ty jobalardyń tizimine oblys enbeı qalyp otyr. Sondyqtan, “Nurly kósh” baǵ­darlamasynyń 2010 jyly júzege asyrylatyn qanatqaqty baǵdar­lamasy tizbesine Mańǵystaý oblysyn engizýdi suraımyn”. Premer-Mınıstr K.Másimov depýtattyń saýalyna tómendegishe jaýap qaıtardy: “Sizdiń Qazaqstan Respýblı­kasy Úkimetiniń 2008 jylǵy 2 jel­toqsandaǵy qaýlysymen bekitilgen “Nurly kósh” baǵdarlamasynyń qanatqaqty jobasyna 2010 jyly Mańǵystaý oblysyn qatystyrý jónindegi depýtattyq saýalyńyz boıynsha tómendegini habarlaımyz. Baǵdarlamaǵa qatysýshylardyń sanyn aıqyndaý jáne olardy damý aımaqtary boıynsha qonystan­dyrý, óndiristik kúshterdiń aýmaq­tyq ornalasýy jáne ekonomıka­nyń eńbek resýrstaryna qajettiligi eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý strategııalyq josparyna sáıkes júzege asyrylyp otyr. Soltústik óńirlerdegi bilikti eńbek resýrstarynyń jetispeýshi-ligine qaramastan, oralmandardyń kóbi eńbek kúshi kóp shoǵyrlanǵan Ońtústik Qazaqstan, Mańǵystaý, Almaty jáne Jambyl oblysta­ryn­da turyp jatyr. Sonymen qatar, etnostyq kóship kelýshilerdi óńirler boıynsha qonystandyrý úderisi óndiristik kúshterdiń aýmaq­tyq ornalasýy eskerilmeı júrgi­zi­lip, qaıta kóship-qoný oryn alýda. Sondyqtan, baǵdarlamanyń negizgi maqsaty oralmandardy eńbek resýrstarynyń ekonomıkaǵa suranysy boıynsha ekpindi ekono­mıkalyq jáne ınnovasııalyq jobalar iske asyrylyp jatqan aımaqtarda ornalastyrý bolyp tabylady. Oralmandardy eńbek resýrs­tarynyń qajetti aýmaqtarynda turaqtandyrý úshin baǵdarlamada olardy jeńildetilgen nesıe berý arqyly baspanamen jáne alǵan nesıeni ýaqytynda qaıtara alýǵa múmkindik týǵyzatyn turaqty ju­myspen qamtamasyz etý kózdelgen. Ekonomıkalyq múmkindikterdi eskere otyryp, “Nurly kósh” baǵdarlamasynyń qanatqaqty jobasyna 2010 jyly Soltústik damý osi boıynsha Aqmola oblysy Stepnogor qalasynyń Qarabulaq aýylyn, Aqtóbe oblysy Hromtaý aýdanynyń Kóktaý aýylyn, Shy­ǵys Qazaqstan oblysynyń О́ske­men qalasyn, Qostanaı oblysy Qostanaı aýdany Zarechnyı kentin, Soltústik Qazaqstan oblysy Qy­zyljar aýdany Penkovo selosyn qatystyrý josparlanyp otyr. Osyǵan oraı, baǵdarlamadaǵy mindetterdiń basymdylyǵy negi­zinde Mańǵystaý oblysyn qanat­qaqty jobaǵa qosý máselesin bo-lashaqta qaraý jón dep esepteımiz”.