Kandıdattardy tirkeý máselesi qaraldy

Osyǵan baılanysty Qazaq­stan Respýblıkasy Prezıdentiniń memlek­ettik tildi erkin meńgerýi tıis degen másele boıynsha Orta­lyq saılaý komıssııasynyń múshesi Lázzat Súleımen baıandama jasady. Onda ol Qazaqstan Respýblıkasy prezıdenttigine kandıdattyń memlekettik tildi erkin meńgerýin (Qazaqstan Res­pýblıkasy Konstıtýsııasynyń 41-babynyń talaby) Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saı­laý komıssııasynyń qaýlysy­men qurylǵan quramynda til mamandary jáne ózge de mamandar bar kem degende 5 adamnan turatyn lıngvıstıkalyq komıs­sııanyń qorytyndysy anyq­taıtyndyǵyn aıta otyryp, Qazaq­stan Respýblıkasynyń Orta­lyq saılaý komıssııasy Bilim mınıstrligimen, jetekshi ýnı­ver­sıtettiń rektorlarymen keńes ótkizip jáne Ortalyq saılaý komıssııasynyń janyndaǵy lıngvıstıkalyq komıssııanyń quramyna qazaq tili men áde­bıeti salasyndaǵy kórnekti ǵalym­dardyń usynylǵanyn jetkizdi. Atap aıtqanda, elimizge belgili ǵylym doktorlary, professorlar Myrzataı Joldasbekov, Ádil Ahmetov, Ǵarıfolla Esim, Seıit Qasqabasov, Gúltas Qurmanbaı jáne Erden Qajybek usynyldy. 

Mine, osyǵan baılanysty Qazaqstan Respýblıkasynyń Ortalyq saılaý komıssııasynyń «Qazaqstan Respýblıkasy­­nyń prezıdenttigine kandıdat­tar­dyń memlekettik tildi erkin meń­­ger­gendigin anyqtaý jónin­degi lıngvıstıkalyq komıssııa­ny qurý týraly» 2015 jylǵy 27 aq­pandaǵy №6/263 qaýlysy­nyń lıngvıstıkalyq komıssııa quramy bóligine ózgerister engizildi.

Al Qazaqstan Respýblıka­sy Kons­tıtýsııalyq Keńesiniń «Qazaq­stan Respýblıkasy Kons­tı­týsııasynyń 41-babynyń 2-tar­maǵyn resmı túsindirý týraly» 1998 jylǵy 9 qazandaǵy №280 qaýlysyna sáıkes, «Qazaq­stan Respýblıkasy Konstıtý­­sııa­synyń 41-babynyń 2-tarma­ǵy normasynyń «memleket­tik tildi erkin meńgeretin» degen bóligin qazaq tilinde saýat­ty túrde oqıdy, jazady, óz oılaryn qınalmaı ońaı jetkizedi jáne kópshilik aldynda sóı­leı alady dep uǵý kerek» dep anyq­talǵandyǵy belgili. Soǵan oraı prezıdenttikke kandı­dat­ty memlekettik tildi erkin meńgergendigin anyqtaý úshin olardan lıngvıstıkalyq komıssııa usynǵan taqyryp boıynsha kólemi eki betten aspaıtyn jazbasha tapsyrma jazý, sosyn lıngvıstıkalyq komıssııa usynǵan kólemi úsh baspa betten aspaıtyn mátindi oqý jáne lıngvıstıkalyq komıssııa usynǵan taqyryp boıynsha kópshilik aldynda on bes mınýttan kem emes sóz sóıleý talap etilmek.

Ol úshin jazbasha jattyǵý, qazaq ádebıeti klassıkteriniń týyndylaryn oqý jáne erkin taqyrypqa sóıleý úshin birneshe taqyryptardy lıngvıstıkalyq komıssııa aldyn ala aıqyndaıdy, úmitker emtıhandaǵydaı tap­syr­malardyń úsh túriniń árqaısy­synan bir birden tańdap alady. Bul oraıda prezıdenttikke kan­dıdatqa emtıhannyń ár kezeńine daıyndalý úshin jetki­likti ýaqyt beriledi. Al jazbasha tapsyrmaǵa qajet bolsa, bir saǵattan kem emes ýaqyt beriledi. Sonymen qatar 15 mınýt kópshilik aldynda sóz sóıleýge daıyndalý úshin 1 saǵat ýaqyt beriledi. Sóıtip lıng­vıstıkalyq komıssııanyń otyrysy ashyq jáne jarııaly bolady, dedi L.Súleımen.

Al kandıdattardy tirkeýdiń keıbir máseleleri týraly sóz alǵan Ortalyq saılaý ko­mıs­­sııasynyń múshesi Baqyt Mel­deshev, saılaý týraly zań­nyń 59-babynyń 2-tarmaǵynda kandı­dattyń jáne onyń zaıyby­nyń turǵylyqty jeri boıynsha memlekettik kirister organdaryna usyný merzimi bastalǵan aıdyń birinshi kúnindegi, ıaǵnı 2019 jylǵy 1 sáýirdegi kiristeri men múlki týraly deklarasııany usynýy kózdelgen, dedi.

Sondaı-aq kandıdattyń res­pýblıka Prezıdentiniń mindet­terin oryndaýyna kedergi kelti­retin aýrýlarynyń joqtyǵyn rastaý úshin oǵan medısınalyq kýálandyrý júrgiziledi, onyń qory­tyndysy densaýlyq jaǵ­daıy týraly tıisti medısı­nalyq qorytyndymen resim­deledi. Al medısınalyq qo­ry­tyndyǵa qoıylatyn talaptar Densaýlyq saqtaý mınıstrligimen birlesken nor­matıvtik-quqyqtyq aktimen belgilenedi. 

Jalpy birlesken normatıv­tik-quqyqtyq aktisinde Qazaq­stan Respýblıkasynyń prezı­denttigine kandıdat retinde tirkeýge kedergi keltiretin 107 aýrý tizbesi kórsetilgen. Den­­saýlyq jaǵdaıy týraly me­dısınalyq qorytyndyny kandıdat «Qazaqstan Respýblı­kasyndaǵy saılaý týraly» Qazaq­stan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq zańynyń 59-babynda kózdelgen qujattarmen birge kandıdat retinde tirkelý úshin Ortalyq saılaý komıssııasyna usynady.