Elorda men Elbasy – egiz uǵym

Atalǵan sharaǵa Parlament Máji­­li­siniń depýtattary, memlekettik organ qyzmetkerleri elimizge tanymal qoǵam qaıratkerleri, otandyq oqymysty ǵa­lym­­dar men ǵylymı sarapshylar, stýdent jastar, sondaı-aq elimizde qyzmet atqaryp júrgen elshi myrzalar kelip qatysty. 

Tusaýkeserdiń betashary re­tin­de kóp­­shilik qaýymǵa «Túrki ınteg­ra­­sııa­­synyń arhıtektory» atty de­rekti fılmi kórsetildi. Túrki ınteg­rasııasy – degenmiz túrki dúnıe­si­niń birligi men yntymaǵy, saıası-ál­eý­mettik tutastyǵy. Al tarıhı turǵydan tápsirleıtin bol­saq, ótken ǵasyr basyndaǵy Alash qaı­rat­­kerleriniń  túrki dúnıesiniń basyn qosyp, el qylmaqqa nıet etken ar­many. Joǵarydaǵy fılmnen biz osyny ańǵardyq. 

Odan keıin qos týyndynyń mán-mańyzy týraly sóz qozǵaǵan Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Dáýren Abaev: «Halqymyz «jaqsy ki­tap – jan azyǵy» degendeı búgin qos týyndynyń tusaýy kesilip otyr. Bul kitaptardyń keleshek urpaq úshin mańyzy zor. Eń aldymen «Túrki ıntegrasııasynyń arhıtektory» basylymyna toqtalsaq, Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ál­em­degi túrki halyqtaryn ózara ja­­qyn­dastyrýǵa jasaǵan yq­pa­­­­­­ly týraly mol málimet bar. Iаǵnı Elbasynyń kóshbasshylyq qasıetteri men mańyzdy qadamdarǵa barý­­daǵy danalyq qyry tolyq ashyl­ǵan. Munda jazylǵan dúnıe júzine tanymal salmaq­ty saıasat­ker­lerdiń, ǵalymdar men zııaly qaýym ókilderiniń pikirleri arqy­ly Nursultan Ábishulynyń zor qaırat­kerligin ańǵarýǵa bolady. Al «El­orda epopeıasy» kitabynda qazaqtyń bas shahary jaqynda ǵana ataýy «Nur-Sultan» bolyp ózgergen astanamyz jaıly kóptegen memleket jáne qoǵam qaıratkerleriniń jyly pikirleri toptastyrylypty. Elbasy «Astana – Otanymyzdyń júregi, táýelsizdik tiregi» dep edi. Sol se­bep­ti elorda tarıhy – taýsylmas mura. Bul qos kitap ár úıdiń tórinde turady degen úmit zor» deı otyryp, týyn­dylardy jaryqqa shyǵarǵan eki ujym­ǵa alǵysyn bildirdi.   

Mádenı sharany uıymdastyrýshy tarap ókili Halyqaralyq Túrki aka­de­mııa­synyń prezıdenti Darhan Qydyráli, ózi basqaryp otyrǵan aka­demııa  sońǵy úsh jyldan beri túr­ki­tildes memleketter­de áleý­met­tik saýalnama júrgizgenin, osy zertteýler nátıjesinde Elbasy Nursultan Nazarbaev túrki dúnıesiniń eń tany­mal tulǵasy retinde tanylǵanyn atap ótip, qos týyndynyń mazmunyna toqtaldy. 

– «Túrki ıntegrasııasynyń arhı­­tek­to­ry» kitabynda túrki ále­mi­niń saıasat­ker­leri men kósh­bas­shy­larynyń Elbasy Nursulan Nazarbaev týraly paıym pikirleri men sarabdal saraptamalary aı­tyl­­sa, ekinshi kitap «Elorda epo­peıa­­synda» ótken 2018 jyly el­ordanyń 20 jyldyǵyna oraı el ga­zeti «Egemende» jaryq kórgen 280-nen astam maqala, suhbat, sarap­ta­ma, estelikter toptastyryldy, – degen Darhan Qýandyquly, túr­ki jurtynyń taǵdyry talqyǵa túsken keleli kezdesýlerge uıytqy bolǵan Elbasy N.Nazarbaev Túrki ke­ńesi, Túrki Aqsaqaldar keńesi, TúrkPA, TÚRKSOI, Halyqaralyq Túrki akademııasy sııaqty irgeli uıymdardyń qurylýyna bastamashy bolǵanyn, sonyń nátıjesinde 2010 jyly Túrkistanda ótken jıynda Túrkııanyń sol kezdegi prezıdenti Abdolla Gúl Elbasynyń ıyǵyna aq shapan jaýyp, qolyna asa taıaq us­ta­typ, ony «Túrki áleminiń kósh­bas­shysy» retinde baǵalaǵanyn jetkizdi. Sóziniń sońynda Darhan myrza qos týyndynyń jaryq kó­rý­i­ne  qoldaý kórsetken Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Keńsesiniń bas­shysy Mahmut Qasymbekov pen Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıs­tri Dáýren Abaevqa alǵys bildirdi. 

Janseıit TÚIMEBAEV, 

Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóra­ǵa­­synyń orynbasary: 

 – Tusaýy kesilip otyrǵan qos týyn­dy –  qazirgi elimizde bol­yp jatqan saıa­sı úderister keze­ńi­ne qatysty asa qa­jet dúnıe. Elba­sy­myz tek táýelsiz Qa­zaq eliniń irge­ta­syn qalaýshy ǵana emes, álem qoǵam­dastyǵy, sonyń ishinde túrki dúnıe­sinde irgeli isterge bastama­shy bolǵan tulǵa. Elbasynyń tolaı­ym isi atalǵan kitaptarda óte sát­­ti baıandalǵan. О́ıtkeni túrki ále­mi Nursultan Ábishulyn óziniń Aqsa­qaly retinde qabyldaıdy. Bu­ǵan birden-bir dálel: árqıly jaǵ­daı­da jer sharynda týyndaǵan shıelenisterdiń durys sheshilýine Elbasynyń tulǵalyq qasıeti yqpal etýde. Mundaı mysaldar óte kóp. Sol sebepti Elbasymyzdyń halyqaralyq deńgeıdegi qaıratkerligi, ásirese  «Túrki ıntegrasııasynyń arhıtek­to­­ry» atty kitapta jan-jaqty kór­­setilgen. Ekinshi kitap «Elorda epo­peıa­syna» keler bolsaq, shyn má­ninde qazirgi elordamyzdyń ár­bir kirpishi Elbasynyń terimen qalandy. Asa qysqa ýaqytta qala saıası taraptan óte kúrdeli máselelerdi she­she­tin qýatty bedelge ıe boldy. Atap aıtqanda, Sırııada oryn al­ǵan búlinshilik nemese Reseı men Túrkııa arasyndaǵy kelispeýshilik sııaq­ty halyqaralyq shıelenisti oqıǵa­lar­dyń núktesi elordada qoıyldy.  

Ámirhan RAHYMJANOV,

Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy kitapha­nasy­nyń dırektory: 

– Bul týyndylarda Elbasynyń kópqyrly qaıratkerligi eki baǵytta tolymdy túrde jazylǵan. Sonyń birinshisi – Elbasymyzdyń barsha túrki jurtyn bir shańyraq astyna biriktirip,  basyn qosýǵa degen eren eńbegin áıgilese, ekinshi kitapta qazaq tarıhynda tuńǵysh ret óz qalaýymyzben astanamyzdy tańdap, ala­sapyran jyldary ony kóshirýdiń masha­qaty men jańa jerge el úmitin ornyq­­­tyrýdyń asa qıyn sharýasyn atqaryp shyqqan Nursultan Ábishulynyń ańyz er­ligi baıandalady. Álqısa, qazaqtyń aqyny Maǵ­jan Jumabaev «Enshi alyp qalyń túrik tarasqanda, Qazaqta qara shańyraq qalǵan joq pa» degenindeı, «Túrki ıntegrasııasynyń arhıtektory» atty kitapta birqatar memleket basshy­la­ry­nyń, álemge tanymal saıasatkerler men ǵalymdardyń  Elbasy týraly paıymdy pikirleri, qundy oılary toptastyrylypty. Sondaı-aq týyndy túrki halyqtaryn týysqandyqqa, birlikke, yntymaqqa úndeıtin ómirsheń rýhanı mańyzǵa ıe. 

Fahrıddın QARATAEV, 

Parlament Májilisiniń depýtaty:

 – Adamzat tarıhynda izgi isteri­men elge tanylǵan ataqty halıfa Harýn Rashıd ózi jaýlaǵan elge «kitap salyǵy» deıtin pátýa engizgen eken. Demek, bul oqıǵa kitaptyń adam­zat ómirine qajet­ti­liginiń dá­le­li bol­sa kerek. Osy oraıda halqy­myz­dyń ıgiligine oraı jaryq kórip otyr­ǵan qos kitap kópshiliktiń qýa­ny­shy. Ásirese kúlli túrki dúnıe­sin túgendeýshi tulǵa Nursultan Nazarbaevtyń qaıratkerligine «Túr­ki ınteg­­ra­sııasynyń arhıtektory» dep baǵa be­rilýi óte oryndy ári durys tań­dalǵan sheshim. Atal­ǵan týyndy­ny oqyǵan jan­nyń maq­tanysh sezimi oıanary sózsiz. Mun­da­ǵy álem saıasatkerleri tarapynan Elbasyna berilgen saıası sıpattama­lar búgingi qazaq eliniń jańa kelbetine degen qyzyǵýshylyqty ańǵartady. Máse­len, túrik eliniń basshysy Rejep Erdoǵan «túrki birligi jolyndaǵy márte­beli iske N.Nazarbaevtyń sińir­gen eńbegi ólsheýsiz» dep baǵa berýi zor abyroı.  

Jeenbek KÝLÝBAEV,

Qyrǵyzstannyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi: 

– Búgin tusaýy kesilip otyrǵan qos týyndynyń biri – «Túrki ın­teg­­rasııasynyń arhıtektory» kita­bynda qazaq eliniń Tuńǵysh Pre­zı­denti jaıly tolymdy, saıası tur­ǵy­dan shynaıy saraptalǵan jazbalar toptastyrylypty. Týyndyda dúnıe júzine tanymal saıası sarapshylar men ǵalymdar Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń túrki dúnıe­sine yqpaly jáne olardyń gýma­nıtarlyq hám mádenı jaqtan biri­gýine, ekonomıkalyq-saıası tur­ǵydan jaqyndasýyna qosqan zor úlesin aıtýmen birge, túrki mem­le­ketteriniń halyqaralyq arenada bedeliniń kóterilýine sińirgen eńbegi jaıly keńinen baıandapty. Atalǵan kitaptyń bas keıipkeri Nursultan Ábishuly túrki dúnıesiniń tanymal tulǵalary –  Turǵyt Ozal, Súleımen Demırel, Geıdar Álıev, Mintemir Shaımıev, t.b. qatarynda turǵan qaıratker. О́ıtkeni Qazaqstan Elbasy óte kóregen, ǵalamdyq saıasatty jetik meńgergen adam.   

Rashad MAMMADOV,  

Ázerbaı­jan­nyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi: 

–  Qazirgi tańda Ázerbaıjan Res­pýblıkasy men Qazaqstan eli ara­syn­daǵy dostyq, yntymaqtastyq qarym-qatynas jyl ótken saıyn jańa serpinmen tyń baǵytta damyp keledi. Bul úrdistiń qalyptasýyna Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuń­­ǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qosqan úle­si zor. Bas­qa­syn aıtpaǵanda, Keńes Odaǵy ydyramaı turǵan 1991 jyldyń kúzinde Nursultan Ábish­uly Bakýge at basyn buryp, túbi bir týysqan eki halyqtyń baılanysyn nyǵaıtýdyń irgetasyn óz qolymen qalaǵan bolatyn.  Sol  tusta álem nazaryn aýdarǵan Taýly Qarabaq máselesi kúıip turǵan edi. Al Nursultan Nazarbaev bolsa,  týysqan Ázerbaıjan eliniń tutas­ty­ǵyn saqtap qalý jolynda týyndap otyrǵan búlinshilikti beıbit jolmen rettep, kórshiles eki halyq  ázerbaıjan-armıan qatynastaryn halyqaralyq quqyqtyq negizde sheshý kerektigin alǵa tartqan bolatyn. Mine, sodan beri qaraı Ázerbaıjan men Qazaqstan  arasyn­da­ǵy áriptestik turaqty túrde jandanyp, joǵary deńgeıge kóterildi.