QR Premer-Mınıstriniń birinshi orynbasary – qarjy mınıstri Ə. Smaıylov QR Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasynyń 30% joǵary deńgeıde JО́Q jáne negizgi kapıtalǵa ınvestısııalar tartý, ınvestısııalar tartý jónindegi keshendi ekojúıeni qurý týraly tapsyrmalaryn oryndaý elimizdiń Úkimeti úshin asa mańyzdy mindet ekenin atap ótti. Sonymen qatar, búginde ınvestısııalar tartýdyń tıimdi tetikterin quryp, atalǵan saladaǵy barlyq ınfraqurylymdy qaıta qaraý qajet.
Á. Smaıylov osyǵan baılanysty usynystar ázirleý úshin arnaıy jumys toby qurylǵanyn aıtty. Qoldanystaǵy tetikterge egjeı-tegjeıli taldaý júrgizildi, problemalar anyqtaldy, aǵymdaǵy qyzmettiń tıimsizdiginiń sebepteri anyqtaldy.«Barlyq múddeli memlekettik organdar men ulttyq kompanııalardyń qatysýymen jumys toby ınvestısııalar tartýdyń jańa tásilin ázirledi. Taraptardyń pikirleri eskerilip, ortaq ustanym qalyptasty. Jańa arhıtektýranyń irgetasy QR Premer-Mınıstriniń tóraǵalyǵymen Investısııalar tartý máseleleri jónindegi úılestirý keńesi bolady», — dedi qarjy mınıstri.
Keńes quramyna QR Premer-Mınıstriniń orynbasarlary, basty mınıstrlikterdiń birinshi basshylary, AHQO, ulttyq basqarýshy holdıngterdiń, «Atameken» UKP, Qazaqstandyq ınvestorlar keńesi qaýymdastyǵynyń basshylary, sondaı-aq, QR Joǵarǵy sotynyń, QR bas prokýratýrasynyń, QR UQK basshylary kiredi.
AHQO ınvestısııalar tartý jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ınvestısııalyq ımıdjin ilgeriletý jónindegi jumysty úılestirýdiń biryńǵaı ortalyǵy bolyp anyqtalady. Ol óńirlik ınvestısııalyq hab bolady. Investorlarǵa «bir tereze» qaǵıdaty boıynsha qyzmet kórsetý jáne ınvestısııalyq jobalardyń biryńǵaı pýlyn qalyptastyrý ortalyqtandyrylǵan bolady. «Kazakh Invest» AQ AHQO ákimshiligine senimdi basqarýǵa beriledi. Jobalardy qalyptastyrý men súıemeldeýdiń biryńǵaı aqparattyq júıesi qurylady («Jobalar fabrıkasy»). Zamanaýı sıfrlyq tehnologııalardy engizýmen vızalyq jáne kóshi-qon rejımin odan ári yryqtandyrý sharalary qabyldanady. Nur-Sultan qalasynyń halyqaralyq qarjy ortalyqtarymen tikeleı áýe qatynastarynyń geografııasyn keńeıtý kózdelgen.
Joǵarǵy sotpen jáne Bas prokýratýramen birlesip, ınvestısııalyq ahýaldy odan ári jaqsartý, ınvestorlardyń quqyqtaryn qorǵaý jáne zań ústemdigin qamtamasyz etý usynystary ázirlenedi.
Jańa arhıtektýra aıasynda jobalardy ilgerletýdi tórt kezeńmen júrgizý josparlanyp otyr:
birinshi kezeńde О́ńirlik ınvestısııalyq habtaǵy barlyq áleýetti ınvestısııalyq jobalardy ortalyqtandyrylǵan jınaý júrgiziledi («Jobalar fabrıkasy»).
ekinshi kezeńde AHQO sarapshylary men keńesshilerin tartýmen «Kazakh Invest» bazasynda jobalarǵa óńdeý jáne taldaý jasaý. Jobalar sheteldik ınvestorlar úshin uǵynyqty júıege keltiriledi.
úshinshi kezeń daıyn bolǵan jobalardy ilgerletýdi qarastyrady, ol úshin AHQO qolda bar arnalary men SIM ınfraqurylymy paıdalanylady.
tórtinshi kezeńde AHQO zańdy ınfraqurylymyn paıdalanýmen Investısııalyq hab bazasynda kelisimsharttar jasalatyn bolady.
Sonymen qosa, Á. Smaıylov atap ótkendeı, bul arhıtektýra qysqa merzim ishinde júzege asyrylady. Jańa arhıtektýra tanystyrylymyn bıylǵy 16 mamyrda Astana ekonomıkalyq forýmy aıasynda ótkizý kózdelgen.
«Usynylǵan sharalar ınvestorlar úshin ınvestısııalyq sýbsıdııalar paketin shoǵyrlandyryp, jedel qurýǵa jáne taza tikeleı ınvestısııalar kólemin arttyrý boıynsha keshendi jumystardy bastaýǵa múmkindik beredi. Úkimettiń aldaǵy otyrystarynyń birinde jańa tásilderdi iske asyrýdyń barlyq qajetti sharalarynyń tolyq tizimi men tıisti Jol kartasy qarastyrylatyn bolady», — dedi sóz sońynda Á. Smaıylov.
Syrtqy ister mınıstri B. Atamqulov 2019 jylǵy I toqsanda atqarylǵan jumystar týraly baıandady. Máselen, ınvestısııalar tartý boıynsha keshendi ekojúıe qurý jumystary bastaldy. Árbir salalyq mınıstrlikte, ákimdikte, ulttyq kompanııalarda ınvestısııalyq jumystar men eksport úshin jeke jaýap beretin birinshi basshylardyń jaýapty orynbasarlary anyqtaldy.
B. Atamqulov dıplomatııalyq mıssııa basshylaryna elde bolýdyń naqty mindetteri men tıimdilik kórsetkishteri jetkizilgenin aıtty. Investısııalar tartý úshin 40 basymdyqty el anyqtaldy. Negizgi nazar AQSh-qa, Germanııa men Japonııaǵa aýdarylatyn bolady.
Sonymen qosa, ınvestorlardy barlyq deńgeılerde qoldaý úshin barlyq múddeli uıymdarmen ózara is-qımyl prosesin avtomattandyrý boıynsha jumystar belsene júrgizilip jatyr. Búgingi tańda QR SIM «Kazakh Invest» AQ bazasynda jobalar men ınvestorlardy onlaın rejımde qoldaý boıynsha aqparattyq-monıtorıngtik júıeni (SRM) iske qosty. Bul júıe ınvestorǵa ınvestısııaaldy, ınvestısııalyq jáne ınvestısııadan keıingi kezeńderde qoldaý kórsetetin bolady. Osylaısha, onlaın rejımde árbir ınvestısııalyq joba boıynsha problemalyq máselelerdi dálme-dál anyqtaý múmkindigi týady. Qazirgi kezde Mınıstrlik $40 mlrd astam somaǵa sheteldik qatysýymen, 41 myńǵa jýyq jumys ornyn qurýmen 174 jobaǵa monıtorıng júrgizip jatyr. Árbir joba boıynsha Jol kartalary ázirlenip, bekitilgen.
Investorlar Sheteldik ınvestorlar keńesi, Investısııalyq ahýaldy jaqsartý jónindegi keńes, EVROBAK (Qazaqstannyń Eýropalyq bıznes qaýymdastyǵy) tárizdi dıalog alańdarynda zańnyń ústemdigi, teńge baǵamynyń qubylmalylyǵy, ınfraqurylym júrgizý jáne jer telimderin bólý, salyqtyq quqyq buzýshylyqtardy dekrımınaldandyrý, mıgrasııa máselelerin birneshe ret kótergen. Atalǵan barlyq máseleler boıynsha QR SIM tıisti Tujyrymdama men zań jobasyn ázirlep, Ulttyq ekonomıka mınıstrligine joldady.
Sonymen qatar, syrtqy ister mınıstri QR-daǵy qoldanystaǵy zańnamany aımaqtyq deńgeıde óz pozısııalaryn saqtaý úshin qaıta qarastyrý jáne jańǵyrtý qajettigin atap ótti.
«Biz “Astana” halyqaralyq qarjy ortalyǵy aıasynda ınvestısııalar tartý boıynsha ekojúıeler qurý týraly usynystardy tolyq qoldaımyz», — dedi B. Atamqulov.
«Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń basqarýshysy Q. Kelimbetov óz baıandamasynda AHQO-nyń Úılestirý keńesin jáne Aımaqtyq ınvestısııalyq hab qurý jónindegi Úkimet bastamalaryn tolyq qoldaıtynyn aıtty.
«Biz qalyptastyrylyp jatqan ınvestısııalyq vertıkal sheteldik kapıtalmen jumysty jańa deńgeıge shyǵarady dep sanaımyz», — dedi AHQO basqarýshysy.
AHQO ákimshisi Úılestirý keńesiniń jumys organyna aınalady, onyń negizgi fýnksııalary ombýdsmen — QR Premer-Mınıstri ofısiniń jumysyn uıymdastyrý, ınvestısııalyq jobalar úshin qujattar ázirleý, qarjy standarttary men modelderin daıyndaý bolyp tabylady. AHQO quzyreti aǵylshyndyq quqyq qaǵıdattaryna negizdeletin Qarjy naryǵyn retteý komıtetinen, AHQO sotynan, Halyqaralyq tórelik ortalyǵynan turady. Qarjylyq ınfraqurylym Tikeleı ınvestısııalar qory men AHQO bırjasyn qamtıdy.
Bul vertıkaldiń mańyzdy bóligi «Kazyna Capital Management» Damý banki tárizdi qarjy ınstıtýttarynyń qatysýy bolady. Q. Kelimbetov atap ótkendeı, mundaı vertıkaldi aımaqtyq deńgeıde de qurýǵa bolady.
Ádilet mınıstri M. Beketaev AHQO erekshe quqyqtyq rejıminiń artyqshylyqtaryna qatysty túsinikteme berdi. Konstıtýsııaǵa sáıkes, Nur-Sultan qalasynda qarjy salasynda erekshe quqyqtyq rejım belgilengen. Sondaı-aq Konstıtýsııalyq zań qabyldandy. Halyqaralyq qarjy ortalyǵy aýmaǵyndaǵy ınvestorlardyń qyzmeti aǵylshyn quqyǵymen retteledi. Resmı til — aǵylshyn tili. Qarjy ortalyǵy aýmaǵynda táýelsiz sot quryldy, onda sot ádildigin aǵylshyn sýdıalar júzege asyrady.
«Atalǵan sharalardyń barlyǵy menshik quqyǵyn qorǵaýǵa jáne sot tóreligin tıimdi iske asyrýǵa kepildik beredi. Bul ekonomıkanyń odan ári ósýin tikeleı ınvestısııalar salyp jáne iri jobalardy iske asyra qamtamasyz etetin sheteldik ınvestorlar úshin mańyzdy belgi», — dedi mınıstr.
Qazaqstanda ınvestorlardyń jumysyn qamtamasyz etýge qabiletti adamı kapıtal qalyptasýda. Aǵylshyn tilin erkin meńgergen jáne úzdik álemdik ýnıversıtetterde bilim alǵan halyqaralyq deńgeıdegi zańgerler daıarlandy.
Sot ádildigin nyǵaıtý boıynsha júrgizilip jatqan jumystar halyqaralyq reıtıngterde kórinis tabady. Halyqaralyq quqyq ústemdigi ındeksinde Qazaqstan 7 jyl ishinde 10 tarmaqqa ósim kórsetip, 126 eldiń ishinde 65-orynda tur.
«Investorlar Qazaqstannyń bıznes úshin turaqty ári jaıly jaǵdaılardy qamtamasyz etetin senimdi seriktes ekenin sezinýi tıis. Mundaı basymdyqty QR Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy belgiledi», — dep túıindedi M. Beketaev.
О́z kezeginde Qazaqstannyń sheteldik ınvestorlar keńesi qaýymdastyǵynyń basqarma tóraǵasy A. Preımanıs ınvestısııalar tartýdyń jańa tásilderi týraly pikirimen bólisti. Onyń aıtýynsha, Qazaqstan táýelsizdik alǵan ýaqyttan beri Sheteldik ınvestorlar keńesimen jáne halyqaralyq sarapshylarmen tyǵyz jumys jasaı otyryp, kóp jetistikke qol jetkizdi, sondaı-aq, jańa qurylym tikeleı ınvestısııalardyń aǵynyn ulǵaıtýǵa qarqyn beredi.
«Biz jańa tásildiń reglamentterin pysyqtaýǵa, sondaı-aq keleshekte jańa qurylymda belsendi jumys isteýge daıynbyz, ol ınvestısııalardy tartýǵa ǵana emes, ekonomıkadaǵy júıelik syn-tegeýrinderdi jaqsy túsinýge múmkindik beredi», — dedi A. Preımanıs.
Budan ózge, otyrys barysynda Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi D. Ahmetov, Almaty qalasynyń ákimi B. Baıbek, Nur-Sultan qalasynyń ákimi B. Sultanov sóz sóıledi.