Zerendi

Qııaǵa ushyp, qıyr asyp ketseń de týǵan jer, týǵan topyraǵyńdy ańsaı izdep turasyń. О́ıtkeni, týǵan jer seniń saǵynyshty bala kúnderiń, aldaǵy alys bolashaqty qııalmen sholyp, arman qýǵan bozbala shaǵyń, bet qaıtpaǵan eser kezińde bolmasty boldyryp, tek alǵa, bıikke órlegen qyzyǵy taýsylmas albyrt dáýreniń. О́mirde bári de: kórgen qıyndyǵyń da, keshken qyzyǵyń da umytylýy múmkin. Biraq týǵan jerińdi, óziń túlep ushqan topyraǵyńdy umyta almaısyń. Qalaı umytarsyń! Uzap ushyp, uzaq ýaqyt týǵan aýylyńa soǵa almaı júrseń, ol seniń túsińe kiredi, áteshiniń shaqyrǵany, besiktegi balasynyń baqyrǵany qulaǵyńa kelgendeı bolady.

Qııaǵa ushyp, qıyr asyp ketseń de týǵan jer, týǵan topyraǵyńdy ańsaı izdep turasyń. О́ıtkeni, týǵan jer seniń saǵynyshty bala kúnderiń, aldaǵy alys bolashaqty qııalmen sholyp, arman qýǵan bozbala shaǵyń, bet qaıtpaǵan eser kezińde bolmasty boldyryp, tek alǵa, bıikke órlegen qyzyǵy taýsylmas albyrt dáýreniń. О́mirde bári de: kórgen qıyndyǵyń da, keshken qyzyǵyń da umytylýy múmkin. Biraq týǵan jerińdi, óziń túlep ushqan topyraǵyńdy umyta almaısyń. Qalaı umytarsyń! Uzap ushyp, uzaq ýaqyt týǵan aýylyńa soǵa almaı júrseń, ol seniń túsińe kiredi, áteshiniń shaqyrǵany, besiktegi balasynyń baqyrǵany qulaǵyńa kelgendeı bolady.

Meniń týǵan jerim «Úlken túkti» dep atalatyn Qasqataý óńirimen qaptaldas, ataq­ty Býrabaı taýlarynyń yq jaǵyn­daǵy Zerendi aýdany. Qarashilik dep atal­ǵan meniń aýylym osy jerde tur. 1935-1940 jyldary týǵan urpaqtyń baǵyna qaraı onyń Qarashilik orta mektebi degen qazaqsha mektebi boldy. Qarashiliktiń ǵana emes, Zerendi aýdanynyń biraz aýylda­rynyń balalary osy mektepten bilim alyp shyqty. Bul aýyldyń irgesi 1900-1905 jyldary qalanǵan dep otyratyn bizdiń ákelerimiz. Solaı bolsa, solaı shyǵar. Aǵyp jatqan ózeni nemese jar­qyrap jatqan kóli joq tomaǵa-tuıyq bul jerge bizdiń ata-babalarymyz nesine qy­zyqty eken degen oıǵa qalatynbyz. Qa­z­oty men shalǵyny, qaýy men qaýdany bur­­qyraı ósip turatyn osynaý quıqaly qo­nystyń óz basynan áýdem jer uzap shyq­­sań, kádimgi qala dep aıtýǵa turarlyq aty oryssha aqar-shaqar eldi mekenderge kezige ketetinsiń.Bizden jeti-segiz shaqyrym jerdegi Do­rogovka aýylynyń ózi nege turady. Je­ti­jyldyq mektebi, «selmag» delinetin úl­ken dúkeni, ózine shaq klýby, túzý túsirip, keńi­­nen piship salǵan kósheleri bar irgeli meken. Tap irgesinde – bizdiń aýylǵa qaraı shyǵatyn shet jaǵynda aınadaı jaltyrap Túktiniń kóli jatyr. Túbindegi kumy men qıyrshyq tasy, asyr salyp oınaǵan ba­lyǵy kórinip jatatyn sýy qandaı tunyq ári tup-tushy. Erterekte osy mańaıdy qo­nystanǵan aýyl­­dardyń balalary Túktiniń kólin aınala shaýyp taı jarys, kunan báı­ge uıymdas­tyrady eken. Sonda bul ma­ńaıdyń qumynyń ele­ý­ishpen súzip al­ǵandaı tazalyǵy sondaı, ózendi aınala dúr­­kireı shapqan taı-qunan­­­dardyń tuıaǵy­nan bir túıir shańnyń kóte­rilmeıtinin el áli kúnge ańyz qylyp aıtady.Bul mańaıdyń bári Atyǵaı, Qaraýylǵa jatatyn bizdiń arǵy ata-babalarymyzdyń qonysy bolypty. О́tken ǵasyrdyń basynda qonys aýdaryp, úrke kóship kelgen aýzy túkti orys aǵaıyndardan yǵysyp, olar álgi aıtqan Qarashilikten Dorogovkaǵa bara jat­­qanda, sol qol jaqta jergilikti turǵyndar Leshoz dep ketken shaǵyn aýyl kezdesedi. Qalyń aǵash arasyna bytyraı ornalas­qan­­dyqtan, onyń jalpy turpaty men aýmaǵyn shamalaı al­­maısyń. Áıteýir, osy Leshozdy basyp ót­­kende joldyń eki jaǵynda jarysa qalyp jatatyn sulý aǵash úılerine qarap onyń sándi qonys ekenin ańǵarǵandaısyń. «Kishkene túk­ti» orman sharýashylyǵynyń ortalyǵy osy.Dorogovkadan asyp, Býrabaı aýda­ny­­­nyń ortalyǵy – Shýche qalasyna bettegende, oń qol jaqta eki úlken kól kez­desedi. Olardyń birinshisin «Qaraúńgir» kóli, ekinshisin «Qum­­­dy kól» dep ataıdy. «Qumdy kóli» qumdaýyt jerge jaıyla bitken ári jalpaq, ári taıpaq bolyp keledi de, «Qaraúńgiri» anadaıdan qaraǵanda qa­raýytyp jatatyn shuńǵyma kól desetin. Kóldi jaǵalaı júr­gende oń jaǵynda shók­ken qara nardaı bolyp «Qaraúńgir» taýy jatady sonadaıdan sus kórsetip. Onyń osylaı atalýynyń ózinde kóp jumbaq jat­­­qan sııaqty. Atynan da kórinip tur­­ǵa­ndaı, taýdyń ishinde kún kózi tús­­­peıtin, qansha kúshene soqsa da daýyl jel­­diń ekpini jetpeıtin úlken úńgir bar kórinedi. Buryn baryp kórgen bireý bolmasa, ony izdegenmen eshkim taba almaıdy desetin. Úńgirdiń túbinen sansyz bulaq sýy úzbeı aǵyp, «Qaraúńgir» kóline kuıyp jatady eken. Bizdiń bala kezimizde ony kári qulaq qarttar ataqty Kenesary batyr qoz­­­ǵa­ly­­symen baılanystyra aıtatyn. Kenesary han áldebir joryqtan kele jatyp, osy «Qa­raúńgirge» túnep ótipti. «Qaraúńgir» taýynyń arǵy betinde Obaly degen shaǵyn aýyl bar ekenin bilemin. Bul ózi Arǵyn rýynyń Ydyqbaı degen bir atasyna qonys bolǵan qut meken.Asfalt tóselip saırap jatqan osy kúngi kúre jolmen zýlaı ótip Obalydan il­­­geri assań, ataqty Býrabaı taýlary men kók shatyrly ormanynyń bergi yǵynda jal­ǵan dúnıeniń jartysyndaı bolyp jaıylyp jatqan Shýche qalasyna túsesiń. «Kóp shyǵar kórmegen jer, dúnıe keń, Sonda da taý bar ma eken Kóksheme teń!», – dep Qasym aqyn úlbirete, úzildire jyr­laǵan Kókshetaý jeri, Kókshe óńiri al­dyńnan shyǵyp, káýsar aýa, kók barqyt kó­gal jonymen qarsy alyp, onsyz da kó­terińki kóńilińdi kókke órlete alǵa tartady. Biraq… Oǵan deıin kóp jol júrip, kóp jer­di aralap kórý, týǵan jerge, Zerendi je­rine, onyń Qarashilik atty aýy­lynyń tóńiregine qaıta aınalyp soǵý kerek.…Mine, biz Qarashilik aýylynda tur­myz. Kóńildi túnemel qymyz ishkendeı qy­­lyp órekpitip, qııal kusyn sharyqtatyp ji­berýge tıis qaıranda-qaıran týǵan aýy­lymnyń qa­zirgi múshkil hali men quryp bitýge aınalǵan bolar-bolmas bitimi jú­rek­­ke ıne qadal­ǵandaı kúıge túsiredi. Bir kezdegi 100-ge tarta úıi, orta mektebi, onyń janynda 40-50 balalyq ınternaty, oǵan tıesili úlken monshasy, klýby, qyzyl buryshy, dárigerlik qo­­sy­ny, úlken aýyl­dyq dúkeni, kolhoz keńsesi bolǵan aqar-shaqar irgeli aýylda kózge ili­nip, kóńil aýlar­lyq eshteńe qalmaǵan. О́zimiz oqyp, tarydaı kúnimizde esigin ımene ashyp, bi­lim-biligimiz tolysqan, ózimiz de tolysyp taýdaı bolyp shyqqan orta mektep úıi tozyp bitip, bastaýyshqa jeter-jetpes kúı keshýde. Internat úıiniń orny ǵana qalǵan. Bar kór­genimiz osy jáne tútin tútetip otyrǵan jıyrma shaqty shańyraq boldy. Sonyń ózine de shúkirshilik aıtyp, táýbe qyldyq. О́ıt­keni, olar kúni keshe Qara­shilik dep atalǵan úlken aýyldan sarqyla-sarqyla jetken jıyrma shańyraqtyń, meniń týǵan aýylymnyń, týǵan jerimniń tútinin tútetip otyrǵan joq pa!Bul aýyl mańaıynda jáne kólikke otyryp ádeıi izdep bararlyq alysyraq tus­tarynda kóz toqtatyp, kóńil aýdararlyq ádemi de qasıeti asqaq jerler kóp-aq. Sha­ǵyn ǵana tóbeshikter sanatyna jatatyn anaý «Qula bıeniń» ózinde kóp syr jat­qandaı. «Quldyrap «Qula bıeden», Qu­lyn­­daı bala shaǵyńda» dep aqyn inim Qor­­ǵanbek Amanjol jazǵandaı, alyp adam kıe­tin taqııanyń tóbesindeı ǵana bolyp kórinetin osy «Qula bıeniń» basynan bala kezimde talaı-talaı quldyrap edim-aý. Onyń Qarashilik aýylynan Dorogovkaǵa qaraı ótetin jol jaǵy jalpy turqy bir shaqyrymǵa jetpeıtin ja­taǵandaý kelgen qulama jazyq bolyp ketedi. Sonyń ózi «Qula bıeniń» qyr arqasyna shyǵyp alyp qysta shańǵymen tómen qaraı quldy­­ra­­ǵanda kózińnen jas parlatatyn. Al «Qula bıeniń» ishki jaǵy qoldyń salasyndaı bolyp asa jıi ósken shytyrman qara­ǵaıly jáne qulama jar, taý-tasty bolyp keledi. Ol jaqtan shańǵymen tómen qaraı syr­­ǵanaý qaterge bas tikkenmen birdeı. Qul­­dyraı syrǵanaımyn dep júrip ne óziń mertigesiń, ne shańǵyńdy syndyrasyń. Biraq «Qula bıeniń» turǵan jeri jumaq. Qaraǵaıy qalyń ósken jerdiń ıisi jupar bolatynyna kim talasar. Ár jerde, ár jerde qyna basyp dóńkıip jatqan sur tas­tarynyń ózi sulý bitimimen kóz súrin­­diredi. Áldebir alyp mú­sinshi ár tasyn úńile óńdep, syrlap, qyrlap ketken be dep qala­syń. «Qula bıeden» asqan sulý jer, «Qula bıeden» asqan sulý taý joq sııaqty kórinedi áli kúnge.Qalyń qaraǵaıy, keı tusynda eńseli teregi men aq baltyrly qaıyńy aralasa ósetin orman-toǵaıdy, syńq-syńq kúlgen san­syz bulaqtardy basyp ótip sál ilgeri assań, aldyńnan «Kishkene túkti» taýy shyǵa keledi. Bul ózi asqar Alataýdaı as­qaq, Sábıt Muqanovtyń «Balýan Sholaq» hıkaıatynda aıtylatyn Pań Nurmaǵambet sııaqty keý­desin eshkimge bastyrmaıtyn pań bolyp jaratylyp, «Ataqty Aby­­laıǵa qonys bol­ǵan» jer asyly, taý asyly Býrabaıdaı asa eńseli bolmaǵanmen, ishine búkken ózindik syry, eshkim jazyp bitire almaı kele jatqan ózgeshe jyry bar, osy mańaıdaǵy, tipti odan áridegi qalyń el aýzynyń sýy kuryp ańyzǵa aınaldyra aıtyp júretin kishkene delinse de úlken, uly taýlardyń júgin kóterer «Kishkene túkti» taýy de­linedi. Ol taý Qarashilikten góri Dorogov­kaǵa jaqyn jatyr. Biraq bala kúnimizde oǵan jıi baryp, dalasynyń jıdegin, taý ishiniń, qaraǵaı arasynyń qyp-qyzyl bolyp ósip, kózdiń jaýyn alatyn búldirgeni men shıe­sin terip jep, rahatqa batyp, ys­tyq kúnde ýystap aýzymyzǵa tastap shól qan­dy­ra­tynbyz. Búldirgen men shıeniń dámi qan­­daı, shirkin! Ártúrli jemisterdiń suıy­ǵyn syǵyp alyp jasaıtyn osy kúngi sok (shyryn) degenderiń olardyń janynda ká­­dimgi qarasýdan artyq qaýqary da qa­­sıe­­ti de shamaly ǵana sýsyn ba dep qalasyń.«Kishkene túktiden» Zerendige qaraı yǵysa júrseń, Ortaǵash aýylyn basyp ótip, Qyzyl egistiń «Bıikqaraǵaıyna» tap bolasyń. Qazirgi jaǵdaıyn kim bilsin, biz­­diń bala kezimizde ol «Bıikqaraǵaı» dese, bıik qaraǵaı degendeı edi. It tumsyǵy kire almastaı bolyp jıi ósetin qara­ǵaı­lary bıikteı boı kóterip, kókpen talasatyn. Zerendige barar jolda endi Kókterek aýyly jatyr. Sol aýyldan sál uzap shyq­sań boldy, tabıǵat sheberdiń ózi erinbeı otyryp neshe túrli etip qashaǵan talaı-talaı tas músinderdi kórip, tań-tamasha qala­syń. Shymyldyqty kóli, Shymyl­dyqty taýy dep atalatyn qasıetti oryndardy osy mańnan tabasyń. Tabıǵattyń ózi somdaǵan Áýlıe tas, Bólek tas, Shoshala tas, Kerege tas sııaqty kórkemóner týyndysy deýge ta­­­tyrlyq ǵajaıyptardy adam qolymen emes, Allanyń ámirimen ja­­ratylǵan ba dep qalasyń. Bir kezde osy mańaıdy Kók­she óńiriniń dúldúl aqyny Erkesh Ibrahım (Ebikenov) aralap kórip, jyr men syrdyń tıegin erkin aǵyt­­qan eken. Sol saparynan týǵan «Shy­myldyqtas» degen óleńi aqyn­nyń elý jyldyǵyna oraı 1980 jyly shyq­qan eki tomdyq tańdamalysyna kirge­nin de kór­gen edim. Jalpy alǵanda, bul óńirdi neshe túrli tastar ólkesi, til bitip saıraı jó­nelgeli turǵan sulý da syrly tas­tar ól­kesi deý kerek shyǵar. Sondyqtan da bul jerdiń tastaryn Kókshetaýdyń aqyn uly Erkesh Ibrahım tebirene jyrǵa qos­sa, qazirgi belgili aqyn inimiz Qorǵan­bek Aman­jol onyń «Shoshala tasyna» til bitirdi.Týǵan jerdiń tútini tartyp Zerendige de kelip qalyppyz. О́zimniń týǵan jerim bol­ǵanymen, Zerendide men uzaq tura al­ǵan joqpyn. 1959 jyly osy aýdannyń «So­sıalıstik jol» – «Sosıalıstıcheskıı pýt» degen gazetine qyzmetke turyp, táp-táýir qyzmet istep jatqan edik. Nıkıta Hrýshevtiń qıturqy saıasaty ústemdik alyp, aýdan jabylyp tyrym-tyraqaı boldyq. Degenmen, gazet jumysynyń qy­ry men syryn bir­sydyrǵy meńgerip tas­taǵan ekenbiz. Alǵash­qy redaktorymyz Aıdarhan Temirbaevtyń basshylyǵymen ju­mys istegen kúnderimizdi áli kúnge umyt­paı saǵynyshpen eske alamyn. Qa­raýyn­daǵylarǵa ondaı ádil adam sırek kez­dese­tin shyǵar. Sonymen qatar, árkim­ge qam­qorshy da bola biletin. Sondyqtan da bolar, onyń mańaıyna saıdyń tasyndaı óń­sheń myqty qyzmetkerler toptasa qala­tyn. Menimen birge istegen Baımurat Aznabaev, Arkadıı Vavıshın, Aleksandr Smaglıı, marqum Ilııash Mamrın sııaqty jigit­terdiń árqaısysy bir-bir gazetti bas­qaryp kete alatyn myqty qyzmetkerler edi. Basshymyz A.Temirbaev keıin oblys­taǵy eń iri Qyzyltý aýdanyna redaktor bolyp baryp, keıin partııa qyzmetine aýysqan edi. Sodan joǵarylaı ósip, Kókshetaý oblys­tyq partııa komı­tetinde uzaq jyl laýazymdy qyzmet istep, qur­metti eńbek demalysyna shyqty. Qazir Kókshetaýda turady, sol qalanyń ardager aqsaqaldarynyń biri. Jasy 85-ten assa da óziniń bıik tulǵasyn eńkeıtpeı tik ustaı biletin ardaqty aǵamyzben telefon arqyly bolsa da jıi habarlasyp tura­tynymyz bir qýanysh. Jýrnalıst boldym, jýrnalıstik eńbektiń qurmetin kór­dim desem, bul ómir jolymdy durys ba­ǵytqa túsirip, tálim-tárbıe bergen usta­zym Aıdarhan Ábdirah­manulynyń ól­sheý­siz eńbeginiń óteýi dep esepteımin jáne ol kisige laıyqty shákirt bola bil­genimdi maqtan etemin.«Jánnaty jer men kóktiń sulý Kók­she», dep Qasym aqyn jyrlaǵandaı, óz basym ásemdigi, alpys eki tamyryńdy búl­kildeter, óne boıyńdy shymyrlatyp, kó­ńilge túrli oı salar áserliligi jaǵynan Zerendiden asar jer bar degenge múlde senbes edim. Zerendi – Kókshetaý, Býrabaılarmen aýyzǵa jalǵasa iliger jer asyly, taý asyly, sý asyly. Únemi kógere mu­nartyp turatyn Zerendi jerinde qan­daı qurǵaqshylyq bolsa da egin shyq­pady, mal jutady degendi 80-ge jaqyn­daǵan osy ǵumyrymda estigen emespin. Qaraǵaıy qaý­laı ósip kógerip turatyn taýy qandaı, aq qaıyńy men kók shyrshasy, basyn ıe myń buralǵan taly men teregi qandaı! Zerendi taýy jaǵynan tereńine súńgip baryp bir jutsań, tańdaıyńdy muz jut­qandaı muz­datyp jiberetin kóli­niń sýy qandaı! Áýe aınalyp jerge tús­kendeı ystyq kúnde sol Zerendi kól ja­ǵynan salqyn samal bolyp soǵyp, bo­ıyńa jan rahatyn daryta jelpip ótetin jibek jeli qandaı! Jeriniń sulý­lyǵynan, halqynyń keńpeıil, myrza kó­ńil jaısań bolyp jaratylýynan ba eken, áıteýir, osy Zerendi aýdanyna qyzyq­paı­tyn, onda qyzmet istep, el kádesine jaraýdy már­tebe sanamaıtyn adam joq shyǵar. So­ǵan oraı Zerendini basqarǵandar óń­sheń márt minez mereıli jandar bol­ǵanyn kim bilmeıdi. Bul aýdandy bir kezde ilgeride aty atalǵan jýrnalıst Aıdarhan Ábdirah­manulynyń týǵan aǵasy Qazjan Temirbaev, keıin oblystyq partııa komı­tetiniń birin­shi hatshysy bolyp istegen, birneshe márte Qazaq KSR Joǵarǵy Keńe­siniń depýtaty bolyp saılanǵan Hasan Bekturǵanov sııaq­ty memleket qaırat­ker­leri basqar­ǵany belgili.Men orta mektepti bitiretin 1953 jyly aýdandy Qazjan Temirbaev basqarady eken. Orta mektepten soń joǵary oqý ornyna túsýdi armandap júrgen kezim. Aýyl balasy bolǵandyqtan, áli qolyma tól­qujat almaǵan edim. Sony eskerip tólqu­jat alý máselesin sheshý úshin aýdandaǵy tólqujat ústeline (pasportnyı stol) bar­dyq. Onyń bastyǵy orys áıeli eken. Orys tiline shorqaq men sııaqty aýyl balasynyń oǵan ózi ne, sózi ne, táıiri. Sóıleskisi de kelmeıdi. Úıden Qarashi­likte oqıtyn osy Zerendiniń turǵyny Keńes Ahatov degen synyptasymdy jón bilesiń dep erte shyq­qan edim. Sonym durys bolypty. Túski astyń kezinde bi­rin­shi hatshy Q.Temir­baev­tyń úıine ba­raıyq, dep aqyl qosty. «Ol kisini men bilemin, sondaı kishipeıil, qara­paıym adam», dedi. Bardyq. Sol úıdegi ápkemiz: «Aǵalaryń qazir kelýge tıis, tosa turyń­dar», dedi. Kóp uzamaı ózi de kelip qaldy. Júzinen shýaq tógilip turatyn jaı­sań jan eken. Biz mán-jaıdy túsindirip, pasport beretin áıeldiń kekir minez kór­setkenin aıttyq. «Ol nege óıtedi eken?» – dedi de qoıdy. Sonan soń: «Osy úıden sháı iship alǵan soń pasport stolyna baryńdar. Arǵy jaǵyn kóre jatar­syńdar», dedi. Biz aıtqan jerine barsaq, bastyq áıel múlde ózgerip ketipti. «Mılye moı!» – dep báıek boldy da qaldy. Cýretke kúni buryn túsip, kerekti basqa da qujattaryn saılap al­ǵanbyz. Suraǵan qaǵazyn qolyna ustatqan soń tólqu­jatym erteńine daıyn boldy.Qazjan aǵamyzdan keıin aýdandy Hasan Bekturǵanov basqardy. Ol kisi Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty retinde Almatyǵa kelgende zerendilik stýdent jas­tardy mańaıyna jınap alatyn. Kisi­lik parasaty asqaq, ómirlik tájirıbesi mol, bi­lim-biligi ushan-teńiz mundaı aǵa­la­ry­myz­dyń janynda bolyp, áńgimesin tyńdaýdyń ózi biz, jastar úshin úlken ula­ǵat, zor maq­tanysh edi. Oqýdy 1953 jyly jáne onyń aldyndaǵy jyly bitir­gen synyp­tardyń oqýshylary túgel derlik daryndy, talaptary taýdaı urpaq boldy dep sanasam, qatelespeıtin shyǵar­myn. Sol jyldary konkýrs degenniń kúshti bolǵanyna qara­mastan, mektepte 1952, 1953 jyldary bitir­gen balalardyń kópshiligi oqýǵa túsip, joǵary bilim aldy, bilikti maman, laıyqty azamat bolyp shyqty. Solardyń ishinde, máselen, Baı­murat Aznabaev tanymal qa­lamger retin­de kórinip, uzaq jyl taban aýdarmastan Zerendi aýdandyq gazetin bas­qardy. Qazir sol Zerendide turady.Bul Zerendide kim bolmady, kim ony qonys etip, saıran salmady. Sulý Kók­sheni, ataqty Abylaıǵa qonys bolǵan ańyz ólke Býrabaıdy kózge elestetip, kó­ńilge qon­dyrǵyń kelse, aldymen Zeren­dini kór, Ze­rendini tamashala, dep úıre­týshi edi erterekte el tanyp, jer tanyp eseıgen aǵa­la­rymyz. Kóksheniń asqar taýlaryn, ataq­ty seksen kóldiń sanatyna jatatyn kógil­dir kólderin, keń jaıylǵan orman-toǵaı­laryn, syńǵyrlaı aqqan káý­sar sýly bu­laqtaryn tamashalap, saf aýasyn jutqyń kelse, aldymen Zerendige kel, Zerendini kór. Sen izdegen Býrabaıdy da, barǵyń kelgen ataqty Aqan seriniń Aıyrtaýyn da, Qoskólin de, Imantaý, Qasqataýyn da, dál qazir bizdiń kózimizge túspeı turǵan basqa taýyn da osy Zeren­diden kezdestirgendeı bolasyń. Ze­rendi jer betiniń bar ajarlysy men ásem su­lýyn, qasıettisi men qasterlisin óz boıyna jınap alǵan ba dep qalasyń. Ze­rendide kóz toıyp, kóńil to­larlyq deýge tatyrlyq, aqyq dep ataýǵa turarlyq asyl ataýlynyń bári bar. Zerendi – Aqan seri, Birjan sal, Úkili Yby­­raı, Balýan Sholaq júrip ótken, so­lardyń kóńilin toltyryp, qııalyn asqaq­­tatqan, keshegi soǵys Batyry Máliktiń armanyn ushtaǵan, búgingi beıbit kún Batyry Baıan Janǵalovtyń qanatyn qataıtqan qa­sıetti ólke, qut meken. Asqaqtatsaq, Zeren­dini asqaqta­ta­ıyq! Ardaqtasaq, Zerendini ardaqtaıyq!Esmuhambet AITMAǴAMBETOV.ALMATY.