Qujatqa taraptar 2018 jylǵy 17 mamyrda elordada qol qoıǵan. Onda EAEO-ǵa múshe memleketter men Iran arasynda birqatar bekitilgen taýarlarǵa qatysty 3 jyl merzimge preferensııalyq saýda rejımin belgileý jáne ózara saýdadaǵy ımporttyq keden bajdaryn azaıtý kózdeledi. Ulttyq ekonomıka mınıstri Rýslan Dálenovtiń aıtýynsha, Iranmen erkin saýda aımaǵyn qurý bastamasyn Elbasy 2014 jyly Kaspıı mańy memleketteri basshylarynyń sammıtinde jarııa etken eken. – Bul kelisimdi iske asyrý 80 mıllıonnan astam halqy bar Irannyń perspektıvti naryǵyna otandyq taýarlardyń eksportyn ulǵaıtýǵa múmkindik beredi. Jalpy alǵanda, mundaı kelisimdi jasaý eksportty álemdik naryqqa shyǵarý quraldarynyń biri sanalady. Iranmen ózara saýda kólemi 2018 jyly 516,3 mıllıon dollarǵa jetti. Onyń ishinde 82,6 paıyzy – Iranǵa ótkizgen eksportymyz. Eksportqa shyǵarylǵan negizgi taýarlarymyz qatarynda arpa, bolat ılek, raps tuqymy jáne qoı eti bar, – dedi bas ekonomıst. Kelisimge sáıkes, Iran tarapy 864 taýarǵa qatysty ımporttyq baj kólemin tómendetti. Iran naryǵyna endi sıyr jáne qoı eti, burshaq daqyldary, ósimdik maılary, makaron, kondıterlik ónimder, bolat ılek, relster, akkýmýlıatorlar, armatýra, qubyrlar jáne taǵy basqa da taýarlardy jeńildetilgen tarıf boıynsha jetkizý múmkin bolady. Bul taýarlar búginde Qazaqstannyń qazirgi eksportynyń jartysynan astamyn quraıtyn kórinedi. О́z kezeginde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderi, sonyń ishinde Qazaqstan ırandyq 502 taýar úshin ımporttyq baj mólsherlemesin azaıtty. Olardyń arasynda piste, qurma, injir, júzim, krevetkalar, kondıterlik ónimder, ydys, jýý quraldary, kilemder, plastmassa buıymdary jáne basqalary bar. Endeshe, alda elimizde ırandyq bul taýarlar quny arzandaýǵa tıis. «Kelisim ratıfıkasııalaý rásimderi aıaqtalǵan soń 60 kúnnen keıin kúshine enedi. Kelisimniń qoldanylý merzimi – 3 jyl. Ratıfıkasııalaýdan keıin 1 jyl ishinde taraptar erkin saýda aımaǵy týraly turaqty kelisim boıynsha kelissózderdi bastaıdy», – dedi mınıstr.
2018 jyly 17 mamyrda Astanada EAEO-ǵa múshe memleketter men Iran Islam Respýblıkasy arasyndaǵy erkin saýda aımaǵyn qurýǵa alyp keletin ýaqytsha kelisimge qol qoıylǵan bolatyn. Kelisimge sáıkes, kelissózderdi júrgizý jaıly sheshimdi EAEO memleketteriniń basshylary 2016 jyly qabyldaǵan.
Osy rette Iranmen erkin saýda aımaǵyn qurý bastamasyn Memleket basshysy 2014 jyly Kaspıı mańy memleketteri basshylarynyń sammıtinde usyndy. Bul kelisimdi iske asyrý otandyq taýarlardy 80 mln-nan astam halqy bar Irannyń perspektıvaly naryǵyna shyǵarý arqyly olardyń eksportyn ulǵaıtýǵa múmkindik beredi.
Senat qaraýyna túsken bul kelisimge sáıkes, Iran tarapy 864, onyń ishinde 262 aýyl sharýashylyǵy, 602 ónerkásiptik taýarǵa qatysty ımporttyq baj stavkalaryn tómendetedi. Iran naryǵyna sıyr jáne qoı etti jetkizý stavkasy 26-dan 5-10, burshaq daqyldary 55-ten 5-10, ósimdik maıyn 20-dan 10, makaron jáne kondıterlik ónimderdi 55-ten 14-20, bolat ılek 20-dan 15, relster 5-4%-ǵa deıin tómendetiledi. Atalǵan taýarlar Qazaqstannyń Iranǵa eksportynyń 292 mln dollaryna jýyq ıaǵnı 54%-dan astam. Aıta keteıik, Qazaqstan men Irannyń ózara saýda kólemi 2018 jyly 516,3 mln AQSh dollar. Onyń ishinde Iranǵa eksport 426,7 mln, ımport 89,5 mln dollardy qurady. Qazaqstannyń negizgi taýarlarynyń ishinde arpa 272 mln, bolat ılek 87 mln, raps tuqymy 17 mln jáne qoı eti 11,6 mln dollarǵa jetkizilgen.